banner

እንቋዕ ናብ በዓለ መስቀል 2011 ዓ.ም. ኣብጽሓና!

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

“ ወገብረ ሰላመ በደመ መስቀሉ/ ብደም መስቀሉ ሰላም ገበረ።” (ቈላ. 1፥19-20)

* ኣመጻጽኣ መስቀል

መስቀል ማለት ‘ሰቀለ’ ካብ ዝብል ግእዛዊ ግሢ ዝተረኽበ ኮይኑ ትርጕሙ ድማ ዝተመሳቀለ መስቀለኛ ማለት እዩ። ኣይሁዳውያን ‘ርጉም ውጉዝ ገበነኛ እዩ’ ንዝበልዎ ሰብ ብሰይፊ (ዘፀ. 21፥14)፣ ብእሳት (ዘሌ. 20፥14) ፣ ብውግረተ እብን (ዘሌ. 20፥27)፡ ኣብ መስቀል ብምስቃል . . . ይቐጽዕዎ ነበሩ። /ዘዳ. 21፥22)

ንንጹሐ ባህርይ ሓንቲ በደል ዘይተረኽቦ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንምቕታል ዝተጠቕምሉ መንገዲ ድማ ስቕለት ነበረ። መከራ ኣጽጊቦም፡ ኣእዳውን ኣእጋሩን ሸንኪሮም፣ ኣብ መስቀል ሰቐልዎ። ጎድኑ ብኵናት ወግእዎ። ገበነኛ እዩ ንኽብሉ ‘‘ኢየሱስ ናዝራዊ ንጉሠ አይሁድ’’ ዝብል ጽሑፍ ኣብ ልዕሊ ርእሱ ጸሓፉ። ብፍቓዱ’ውን ሞተ።

በዚ ኸኣ ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክቡር ደሙ ዝፈሰሰሉን ቅዱስ ሥጋኡ ዝተቈርሰሉን ስለዝኾነ፡ መስቀል ትእምርተ መርገም ምዃኑ ተሪፉ መግለጺ ክብርን በረኸትን ኾነ፣ ትእምርተ ኀፍረት ምዃኑ ተሪፉ ምልክት ናጽነት፡ ድኅነትን ሕይወትን ኮነ።

* ትንቢትን ምሳሌን

ነገረ መስቀል ብብዙኅ ትንቢት ተነጊሩ እዩ። ብብዙኅ ኅብረ አምሳልውን ተመሥጢሩ እዩ። ኣቦና ኣዳም በደሉ ኣሚኑ ብኃዘንን ብኽያትን ምስ ለመነ፡ መፍቀሬ ንስሐ እግዚአብሔር ብዓይነ ምሕረት ጠሚቱ ፥ ‘‘ እትቤዘወከ በመስቀልየ ወበሞትየ/ ብመስቀለይን ብሞተይን ክብጀወካ እየ’’ ዝብል ተስፋ ሃቦን ቃል ኪዳን ኣተወሉን። (አክሲማሮስ ዘዓርብ፣ ቀሌ. 13 )

ነቢየ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት’ውን “ወወሃብኮሙ ትእምርተ ለእለ ይፈርሁከ ከመ ያምስጡ እም ገጸ ቀስት” (መዝ. 59፡4) ክብል ከሎ ብክርስቶስ ክርስቲያን ብወልድ ውሉድ ዝተባህሉ ምእመናንን ምእመናትን ካብ ኃጢኣት፡ ኣጋንንት፡ መናፍቃንን ፍትወታት እኩያትን ብትእምርተ መስቀል ዓወት ከምዝረኽቡ ንምርዳእ እዩ።

ብኅብረ ኣምሳል ስለ ነገረ መስቀል ብዙኅ ተመሥጢሩ እዩ። ዕፀ ሕይወት (ዘፍ.3፡22)፣ ኖኅ ምስ ሥድራ ቤቱ ዝደኃነላ መርከብ (ዘፍ. 6፡14-22)፣ ‘ወአስተኀለፈ እዴሁ ወባረኮሙ/ ኣእዳዉ ኣመሳቒሉ ባረኾም’
ከምዝብል (ዘፍ. 48፥14) ኣቦና ያዕቆብ ንደቂ ዮሴፍ ዝባረኸሉ ምልክት፣ ባሕረ ኤርትራ ዝኸፈለት በትረ ሙሴ (ዘፀ. 14፡16)፡ ሙሴ ኣብ በረኻ ንኣስራዚ ተመን ዝሰቐለሉ ዕንፀይቲ (ዘኁ. 21፡8-9)፡ ኣቃውማ ሙሴ ንጸሎት (ዘፀ. 17፡11-17) . . . ወቦ ዘተርፈ።

* በረከተ መስቀል

እግዚአብሔር ዝሃቦ ተስፋን፡ ነቢያት ዝተነበይዎ ትንቢትን ንምፍጻም፡ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ኣብ መልዕልተ መስቀል ተሰቂሉ ቅዱስ ሥጋኡ ቈረሰልና፡ ክቡር ደሙ’ውን ኣፍሰሰልና፡ ክብርቲ ነፍሱ’ውን ብፍቓዱ ኣኅለፈልና። በዚ ኣብ መስቀል ዝፈጸሞ ተበጃውነት ድማ ብዙኅ ጸጋን ክብርን ረኸብና።

ብምኽንያት ኃጢኣተ ኣዳም፡ ካብ ኣዳም ክሳብ ሙሴ (እስከ ክርስቶስ) ኣብ ዝበደሉን ዘይበደሉን ሞት ነጊሡ ነበረ። (ሮሜ 5፡14) ኃጢኣት ብዘርኢ እናተመኃላለፈ፡ ብመርገመ ሥጋን መርገመ ነፍስን ተኣሢርና ብርደተ መቃብር ርደተ ገሃነም፡ ብሞተ ሥጋ ድማ ሞተ ነፍስ ተፈሪድና ኵልና ንመውት ነበርና።

ክርስቶስ ኣምላኽና ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱን ሥጋና ተዋሒዱን ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ኃጢኣትና (መርገምና) ስለዝተሰከመልና ግና ሞት ተሳዒሩ ሕይወት ረኺብና። (ሮሜ 6፥6)

ኣቐዲሙ ነቢይ ኢሳይያስ ኣብ ትንቢቱ ምዕራፍ 53፥4-5 ከምኡ’ውን ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቱ ‘‘ ወለነሰ ተሣየጠነ ክርስቶስ እመርገማ ለኦሪት በዘወድአ በእንቲአነ ወፆረ መርገማ እስመ ከመዝ ይቤ መጽሐፍ ርጉም ውእቱ ኵሉ ዘስቁል ዲበ ዕፅ ከመ ይግባእ በረከተ አብርሃም ላዕለ አሕዛብ በእንተ ኢየሱስ ክርስቶስ ወንርከብ ተስፋሁ ለመንፈስ ቅዱስ በአሚን በክርስቶስ/ ንኣናስ ክርስቶስ ምእንታና ኃሊፉ መርገምና ብምፅዋር ካብ መርገም ኦሪት ኣድኃነና። መጽሐፍ ከምዚ ኢሉ እዩ እሞ ኵሉ ኣብ ዕንፀይቲ ዝተሰቕለ ርጉም እዩ። ብኢየሱስ ክርስቶስ፡ በረኸት ኣብርሃም ምእንቲ ንኣሕዛብ ክኸውን ንሕና’ውን ንክርስቶስ ብምእማን ምእንቲ ተስፋ መንፈስ ቅዱስ ኽንረክብ እዩ።’’ ብምባል ካብ መርገመ ሥጋን መርገመ ነፍስን ናጻ ከምዝኾንና ይገልጽ። (ገላ. 3፥13-14)

ኃይለ እግዚአብሔር ዝተገልጸ፡ ግብረ ምድኃን ዝተፈጸመ ኣብ መልዕልተ መስቀል ብምዃኑ ‘‘ንሱ ንርእስኻ ክቕጥቅጥ እዩ’’ ተባሂሉ ከምዝተነግረ፡ ጐይታ ንዲያብሎስ ዝቐጥቀጦ ብመስቀሉ እዩ። (ዘፍ. 3፥15)። ኵልና ብእኡ እንኣምን’ውን ንዲያብሎስ እንቕጥቅጠሉ ኃይልና መስቀል እዩ።

ኣብ መንጎ እግዚአብሔርን ሰብን፡ መላእኽትን ሰብን ፣ ሥጋን ነፍስን፣ ሕዝብን ኣሕዛብን ሰላም ዝተረኽበ ብናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ቤዛነት ብምዃኑ መስቀል ትእምርተ ሰላም እዩ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ‘‘ ወገብረ ሰላመ በደመ መስቀሉ ለዘበሰማይ ወለዘበምድር/ ብደም መስቀሉ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ንዘለዉ ሰላም ገበረ።” (ቈላ. 1፥19-20) ይብል እሞ ኣብ መልእክቱ ናብ ሰብ ኤፌሶን ድማ “ ንሱ ነቲ ኣብ መንጎ ዝነበረ ናይ ጽልኢ መንደቕ ብሥጋኡ ብምፍራስ ነቶም ኽልተ ሓደ ዝገበረ ሰላምና እዩ። . . . ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ብሙማት ነቲ ጽልኢ ደምሰሶ።” (ኤፌ. 2፥13-14) ይብል።

ስለዚ፡ መርገምና ዝተደምሰሰሉን ሞት ዝተሳዕረሉን መንደቕ ጽልኢ ዝፈረሰሉን፡ . . . ወቦ ዘተርፈ ግብረ ቤዛነት ዝተፈጸመ ኣብ መልዕልተ መስቀል ስለዝኾነ፣ መስቀል ንዘለዓለም ትእምርተ ሰላምን ዓወትን ኃይልን ጽንዓትን . . . ኮይኑ ይነብር።

* ክብረ በዓል መስቀል

በዓለ መስቀል ዓመታዊ 17 መስከረም ብድምቀት ይኽበር። ታሪኻዊ ኣመጻጽኣ ናይዚ በዓል ሰፊሕን ዓሚቕን እዩ። ብስቕለት ጐይታ ዝኸበረን ደመ መለኮት ዝፈሰሶን መስቀል ከም ፀሓይ እናኣብርሀ ሕሙማት ይፍውስን ምዉታን የተንሥእን ስለዝነበረ፡ ኣይሁድ ብቅንእን ክፍኣትን ተላዒሎም፡ ዓሚቝ ጕድጓድ ኣዅዒቶም ቀበርዎ። ንኸይርከብን ስመ ዝክሩ ንኸይልዓልን ድማ ኵሎም ነበርቲ ኢየሩሳሌም ጐሓፍን ርስሓትን ዘበለ ኵሉ ኣብ ልዕሊኡ ንኽጕሕፉ ኣዘዙ። እቲ ዝቐበሩሉ ቦታ ኸኣ ክሳብ ጎቦ ዝኸውን ንኣስታት ሠለስተ ክፍለ ዘመን (300 ዓመት) ደፈንዎ።

ኣብ 4ይ ክፍለ ዘመን፡ ኣብ ቍስጥንጥንያ ንጉሥ ቈስጠንጢኖስ ኣብ ዝነገሠሉ ጊዜ ግና ኣደኡ ንግሥት እሌኒ ነቲ ንኣስታት ሠለስተ ሚእቲ ዓመት ዝተቐብረ መስቀል ንኽትደሊ ሠራዊትን ተሓጋገዝትን ኣኸቲላ ናብ ኢየሩሳሌም ኣተወት። ብጸሎትን ብምሉእ ተስፋን ብዝገበረቶ ከቢድ ጻዕሪ ኪራኮስ ዝበሃል ሽማግለ “ናይ ጐይታ መስቀል ኣብ ቀራንዮ ምህላዉ ኣቦታትና ይነግሩና ነይሮም” ብምባል ናብ ጎልጎታ ሓበራ። ንሳ ድማ ፈልዩ ነቲ ቦታ ንምሕባር ዕንፀይቲ ኣኪባ፡ ሓዊ ኣንዲዳ፡ ዕጣን ኣትከኸት። እቲ ትኪ ዕጣን ኸኣ ኣብ’ቲ መስቀል ተቐቢርዎ ዘሎ ቦታ ወሪዱ ምልክት ኣርኣየን ሰገደን። ኣብዚ ቦታ ድማ 17 መስከረም ኵዕታ ተጀሚሩ ድኅሪ ብዙኅ ድኻም ከኣ 10 መጋቢት መስቀል ተረኽበ።

ንግሥቲ እሌኒ ተቐቢሩ ዝነበረ መስቀል ብምርካባ ስለ ዝተሕጐሰት፡ ኣብ ቅዱሳት መካናት ኣብያተ ክርስቲያን ኣሕነፀት። ዝተሓንፃ ኣብያተ ክርስቲያን ብዕለተ 16 መስከረም ተባሪኸን፡ ብዓቢይ ክብሪ ቅዳሴ ቤቱ ተኸብረ። በዚ መሠረት ድማ ዓመት መጽአ 17 መስከረም ንግሥቲ እሌኒ ዕጣን ኣትኪኻ ንመስቀል ከም ዝረኸበቶ ንምዝካር ዳሜራ ጌርናን ሽግ ኣብሪህናን ነኽብሮ። ኣይሁድ እኳ እንተ ኸሓድዎ ንሕና ግና ከምቲ እቲ ትኪ ዕጣን ዝሰገደ ንሰግድ። መስቀል ኃይልና እዩ፡ መስቀል ጽንዓትና እዩ፡ መስቀል ቤዛና እዩ፡ መስቀል መድኃኒ ነፍስና እዩ” እናበልና’ውን ንዝምረሉ።

* ሃይማኖታዊ ባህልን ሥርዓትን መስቀል

ብሓፈሻ መስቀል ብትንቢት ዝተነግረ፡ ብኅብረ አምሳል ዝተመሥጠረ፡ ብደም ክርስቶስ ዝኸበረ፡ ቤዛነትን ድኅነትን ስለዝተፈጸመሉ ብዝተፈላለየ ሥርዓት ንገልጾን ነኽብሮን። ቤተ ክርስቲያን ብዘይ መስቀል ኣይትከልን’ዩ። ካብ ጉልላት ክሳብ መሠረት ምልክት መስቀል እዩ። ካህናት መስቀል ይኅዙ፣ ብእኡ’ውን

ይባርኹ። ሕዝበ ክርስቲያን ውን መስቀል ይሳለሙ፣ ኣብ ኵሉ ሕይወቶም ኽጅምሩን ኽፍጽሙን ብትእምርተ መስቀል የማዕትቡ፣ ኣብ መስቀል ብዝተኸፍለ ዋጋ ተዓዲጎም እዮም እሞ ኣብ ክሳዶም ይኣስርዎ፣ ኣብ ክዳውንቶምን ንብረቶምን ድማ ይስለምዎን ይሥእልዎን።

* መዛዘሚ

ምልክት ምግባር ጥራሕ ዘይኮነ’ውን ጣዕምን ፍቕርን መስቀሉ ኣብ ልብና ከነኅድር፣ ብፍኖተ መስቀሉ ክንጓዓዝ ከምኡ’ውን ወትሩ ጣዕሚ መንግሥተ ሰማያትን ምረት ገሃነም እሳትን እናዘከርና ብሠናይ ግብሪ ተጸሚድና ብጸሎት ክነቅሕ ይግባእ። በቲ ደሙ ዘፍሰሶ መስቀሉ ሰላሙ ክህብ ስለ ሃገርን ዓለምን ምጽላይ ዝግባእ እዩ። ነዚ ኽገልጽ ከሎ “ ኅሡ ሰላማ ለሀገር . . . ወጸልዩ በእንቲአሃ ኀበ እግዚአብሔር እስመ በሰላመ ዚአሃ ይከውን ሰላምክሙ/ ንሳ ብሰላም ኽትነብር እንተኸኣለት ኢኹም ሰላም ትረኽቡ እሞ ናይ ሃገር ሰላም ድለዩ፡ ምእንትኣ’ውን ናብ እግዚአብሔር ጸልዩ” (ኤር. 29:7) ይብል። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ብወገኑ “ጸልዩ ላዕለ ኵሉ ሰብእ ወላዕለ ኵሉ ነገሥት ወመኳንንት ከመ በኅዱእ ወበጽምው ይኩን ንብረትነ በኵሉ ጽድቅ ወንጽሕ/ ህዱእን ሰላማውን ሕይወት ምእንቲ ኽንነብር ከኣ ምእንቲ ኵሎም ነገሥታትን ሰበ ሥልጣንን ጸልዩ” ብምባል ወትሩ ስለ ሃገርን ዓለምን፣ ስለ ንጉሥን ሠራዊቱን፣ ስለ ሕዝብን መኳንንቲ መራሕቲ ሕዝብን ምጽላይ ከምዝግባእ ይነግረና።

ንኸምዚ ዝበለ ጸሎት ልዑል እግዚአብሔር ኢዱ ዘርጊሑ ገጹ ኣብሪሁ ከም ዝቕበሎ እሙን እዩ። እንሆ ድማ መርኣያ ናይዚ ሕዝበ ኤርትራን ሕዝበ ኢትዮጵያን ዘዕረግዎ ጸሎትን ምህለላን መልሲ ረኺቡ ‘ድኅሪ 20 ዓመት’ ኣብ ክልተአን ሃገራት ብሥራተ ሰላም ተሰሚዑን ጉዕዞ ልምዓት ተጀሚሩን ኣሎ።

ነዚ ሰላም’ዚ ፍጹም ክገብረልናን ጽንዕቲ ኢዱ ከንብረሉን ንእግዚአብሔር ኣበርቲዕና ክንልምኖ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ተዘኻኽር።

ንሃገርና ክልልት በግርማ ሕጽርት በመንፈስ ቅዱስ ይግበረልና፡ ዓውደ ዓመትና ይባርኸልና። እዚ በዓልናን እዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዓመትን፦ ዕርቀ ሰላም ዝነግሠሉ፣ ዝረኃቑ ዝቐርብሉ፡ ዝተበኣሱ ዝዕረቕሉ፡ ሃይማኖት ዝጸንዓሉ፡ ሥነ ምግባር ዝዓብየሉ፡ . . . ብሓፈሻ ዓመተ ሰላምን ፍቕርን ክኾነልና ናይ ልዑል እግዚኣብሔር ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ ኣሜን።

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195