banner

ሥርዓተ ንባብ ልሳነ ግእዝ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

ሥርዓተ ንባብ ልሳነ ግእዝ

ኣብ ሥርዓተ ንባብ ቋንቋ ግእዝ፡ እዞም ዚስዕቡ ነጥብታት ኣዝዮም ኣገደስቲ ስልቲ ኣናብባ ቋንቋ ግእዝ እዮም።
፩. ዚለዓል ቀለም
፪. ዚወድቕ ቀለም
፫. ዚወሓጥ ቀለም
፬. ሰያፍ ቀለም
፭. ዚጠብቕ ቀለም
፮. ዚልሕልሕ ቀለም
፯. ዚናበቡ ቀለማት
፰. ዘይናበቡ ቀለማት
፱. ዚቝጸር ቀለም

፩. ዚለዓል ቀለም
ኣብ ቋንቋ ትግርኛ፡ ከምቲ ኣብ እዋን ቍጥዓ፡ ትእዛዝ እተውፅኦ ዘረባ ወይ ንባብ እዩ። ንምሳሌ ብትግርኛ ኪኸውን ከሎ፡- በሎ፡ ሕማቕ፡ ንዓ፡ ኪድ፡ . . . ወዘይመስሎ ይኸውን። ኣብ ዚለዓል ቀለም፡ ኣብ ቃላት እታ ናይ መወዳእታ ፊደል ማለት ፊደል ግእዝ፡ ካዕብ፡ ሣልስ፡ ራብዕ፡ ወይ ሳብዕ ምስ ትኸውን ብልዑል ድምፂ ትድመፅ።
• ብግእዝ ፦ መርሐ፡ ሰብሐ፡ . . . ወዘይመስሎ
• ብካዕብ፦ መርሑ፡ ሰብሑ፡. . . ወዘይመስሎ
• ብሣልስ፦ ምርሒ፡ ሰብሒ . . . ወዘይመስሎ
• ብራብዕ፦ ተሣለማ፡ ተሣዓማ፡ . . . ወዘይመስሎ
• ሳብዕ፦ ሀቦ፡ ሰዐሞ፡ . . . ወዘይመስሎ

፪. ዚወድቕ ቀለም
ዚወድቕ ቀለም ከም ተለዓሊ ብቝጥዓ ዘይኮነስ፡ ሓውሲ ብትሕትና ቀስ ኢልካ ነቲ መወዳእታ ዘሎ ፊደል ርግጽ ኣቢልካ ይንበብ። እዚ ንባብ እዚ ኣብ ሾብዓቲኦም ኣውታረ ሆሄ ማለት ግእዝ፡ ካዕብ፡ ሣልስ፡ ራብዕ፡ ኃምስ፡ ሳድስ፡ ሳብዕ ይርከብ። ንኣብነት፦
• ብግእዝ ፦ እወ፡ ህየ፡. . . ወዘይመስሎ
• ብካዕብ፦ ኀቤሁ፡ ለሊሁ፡. . . ወዘይመስሎ
• ብሣልስ፦ ፈላሲ፡ ሓራሲ፡. . . ወዘይመስሎ
• ብራብዕ፦ ባሓ፡ ነዋ፡. . . ወዘይመስሎ
• ብኃምስ ፦ ይቤ፡ ሙሴ፡. . . ወዘይመስሎ
፮. ብሳድስ፦ ብዘይካ ሓደ ፊደል ካልእ ወዳቒ ዚኸውን የልቦን። ንሱ ድማ “ዝ” እዩ። እዚ “ዝ” ዚብል ሆሄ ንበይኑ ይኹን ምስ ካልኦት እናተሓወሰ ብወዳቒ ይንበብ። ንኣብነት፡ ዝ፡ በእንተዝ፡ እንበይነዝ፡ ከመዝ፡ ኀበዝ፡ ውስተዝ፡ ለዝ፡ እምቅድመዝ፡ እምድኅረዝ። ብ “ዝ” ዝውድኡ ቃላት ንኣብነት ከም ሐዋዝ፡ ዓዚዝ፡ አርዝ፡ ምዑዝ፡ . . . ወዘይመስሎ መወዳእታ ፊደሉ ዝ ስለዝኾነ ጥራሕ ዝወድቕ ቀለም ከይመስለና ንጠንቀቕ።
፯. ብሳብዕ፦ ዶርሆ፡ ኢያሪሆ፡ መሰንቆ፡ ደማስቆ፡. . . ወዘይመስሎ

፫. ዚወሓጥ ቀለም
እዚ ሥርዐተ ንባብ እዚ መወዳእታ ፊደሉ ሳድስ ጥራሕ ንዝኾኑ ቓላት የገልግል። ከም ስሙ እቲ መወዳእታ ሳድስ ፊደል ብትንሓግ ንስኻ ከም እትሰምዖ ካልኦት ሰባት ግና ኣጸቢቖም ከም ዘይሰምዕዎ ዓይነት ጌርካ ውሕጥ ኣቢልካ ይድመፅ እምበር ኣይርገጽንን ኣይለዓልን እዩ።
ተወሓጢ ቀለም ካብ ክልተ ፊደል ዘለዎ ቃል ጀሚሩ ይቕጽል። ንኣብነት፦ ዮም፡ ቅዱስ፡ ሰላም፡ ትማልም፡ አእዋም፡ ሐዋርያት፡ ዲያቆናት፡ እግዚአብሔር፡ መድኃኔዓለም . . . ወዘይመስሎ።

፬. ሰያፍ

ከም ዚለዓል ቀለም ልዕል ብዝበለ ድምፂ ዝንበብ ኣብ ሳድስ ጥራሕ ዚርከብ እዩ።

• ካብ ግሢ ዚወፅእ ካልኣይ ንባቡ ሰያፍ እዩ። ንኣብነት፦ ይኩን፡ ይሙት፡ ይብላዕ ፡ ይስተይ ፡ ይሑር፡. . . ወዘይመስሎ።
ብናይ ሰበይቲ ዓንቀጽ ዝንበብ ብምሉኡ ግሢ “ት” እናወሰኸ ንባቡ ሰያፍ እዩ። ንኣብነት፦ ቀተለት፡ ይቅትል፡ ቀደሰት፡ ወደሰት፡ ወለደት፡ ሞተት፡ ቆመት፡ . . . ወዘይመስሎ።

• ሰያፍ ኣብ ኣስማት ብሠለስተ ዓይነት እዩ ዝርከብ። ቀቅድሚ እቲ ናይ መወዳእታ ሳድስ ፊደል ጐረቤቱ ራብዕ፡ ኃምስ፡ ሳብዕ ፊደል ኪኸውን ከሎ ንባቡ ሰያፍ እዩ።
ሀ. ብራብዕ፦ ኢሳይያስ፡ ኤርምያስ፡ ዘካርያስ፡ ማትያስ፡ ቶማስ፡ ማስያስ፡ ኤልያስ፡ . . . ወዘይመስሎ።
ለ. ብኃምስ፦ አዴር፡ አሴር፡ ማሴር፡ ኤልባዜር፡ ሳቁኤል፡ ገብርኤል፡ ኪሩቤል፡ ሳሙኤል . . . ወዘይመስሎ።
ሐ. ብሳብዕ፦ ማቴዎስ፡ ማርቆስ፡ ሄሬኔዎስ፡ መርቆሬዎስ፡ በርተሎሜዎስ. . . ወዘይመስሎ።

ለቡ፦ ኣብ ሓደ ሓደ ንባባት ቀቅድሚ እቲ ናይ መወዳእታ ሳድስ ፊደል ጐረቤቱ ራብዕ እንተኾይኑ ንባቡ ይወድቕ። ንኣብነት፦ ጲላጦስ፡ ሚካኤል፡ ሩፋኤል፡ ሱራፌል፡ እስጢፋኖስ፡ ኢየሩሳሌም፡ ሊባኖስ . . . ወዘይመስሎ።

፭. ዚጠብቕ ቀለም
ካብቲ ቃል ሓደ ፊደል ጠቢቑ ይንበብ። ኣብ ግእዝ እናጠበቐ ዚንበብ ቀለም ቤቱ “ቀደሰ” ይብሃል። ንኣብነት፦ ለሰነ፡ መጠነ፡ ሠመነ፡ ቀደሰ፡ ሠለሰ፡ ሠወረ፡ ቀፈለ፡ ሐወፀ፡ ሰብሐ፡ . . . ወዘይመስሎ።
ፍጹም ግእዝ ክልተ ፊደላት ዝኾነ ግሥ መወዳእታኡ ይጠብቕ እዩ። ንኣብነት መረ፡ ነደ፡ ሐመ፡ ቀለ፡ ነበ፡ . . . ወዘይመስሎ።

፮. ዚልሕልሕ ቀለም
እቲ ቃል ላሕሊሑ ይንበብ። ቤቱ “ቀተለ” ይብሃል። ንኣብነት፦ ሖረ፡ ሞዐ፡ ሞተ፡ ኖመ፡ ቆመ፡ ዔለ፡ ሜጠ፡ . . . ወዘይመስሎ።
ዚጠብቁ ቀለማት ‘ተ፡ ደ፡ ጠ’ እዮም።
ተ፦ ‘ሐተትት’ ክንበብ ከሎ ነታ ናይ መወዳእታ ፊደል ብምጕዳል፡ ‘ት’ ብምጥባቕ ሐተት ይንበብ።
ደ፦ ዐፀድት = ዐፀድ
ጠ፦ ሰየጥት = ሰየጥ

፯. ዚናበቡ ቀለማት
ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዚኾኑ ቓላት ከም ሓደ ኾይኖም ኪንበቡ ኸለዉ ተናበብቲ ቀለማት ይብሃሉ። እዚ ድማ ንብረትን፡ ዋና ንብረትን ወይ ከኣ ቅጽልን በዓል ቤትን ኮይኖም ኪንገሩ ኸለዉ እዩ።
ንምሳሌ፦ ቤተ መንግሥት፡ ብሔረ ጽጌ፡ አድባረ ኤርትራ፡ አፍላገ ኤርትራ፡ ዓመተ ምሕረት፡ . . . ወዘይመስሎ።

• መወዳእታ ፊደል ናይ’ቲ ምስ ብድኅሪኡ ዝመጽእ ቃል ዚናበብ ቃል ራብዕ ወይ ኃምስ ወይ ሳብዕ እንተኾይኑ ከይተቐየረ ከም ዘለዎ ይናበብ። ንኣብነት፦ ዜና ዕለት፣ ደብተራ ኦሪት፣ ቅዳሴ መላእክት . . . ወዘይመስሎ።

• መወዳእታ ፊደል ናይ’ቲ ምስ ብድኅሪኡ ዝመጽእ ቃል ዚናበብ ቃል ሣልስ እንተ ኾይኑ ናብ ኃምስ ቀይርካ ይናበብ። ንኣብነት፦ ወራሲ መንግሥት ዝነበረ ወራሴ መንግሥት . . . ወዘይመስሎ።

• መወዳእታ ፊደል ናይ’ቲ ምስ ብድኅሪኡ ዝመጽእ ቃል ዚናበብ ቃል ሳድስ እንተኾይኑ፡ ናብ ግእዝ ቀይርካ ይናበብ። ንኣብነት፦ ማይ ወርቅ ዝነበረ ማየ ወርቅ፣ ገነት ኤዶም ዝነበረ ገነተ ኤዶም፣ መምህር መጽሓፍ ዝነበረ መምህረ መጽሓፍ . . . ወዘይመስሎ።

፰. ዘይናበቡ ቀለማት
ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ቓላት ከይተናበቡ፡ ገዛእ ርእሶም ክኢሎም ኪንበቡ ኸለዉ እዩ። ንኣብነት ቅዱስ መልአክ፡ ቅድስት ድንግል ማርያም፡ መጽአ ወልድ፡ ጳውሎስ ሐዋርያ፡ . . . ወዘይመስሎ።

፱. ዚቝጸር ቀለም
እዚ ሥርዐተ ንባብ እዚ ኣብ ሓንቲ ቃል ንዘለዉ ፊደላት ብዘይ ምውሓጥ፡ ንነፍሲ ወከፎም ምንባብ ማለት እዩ። ኣብ ማእከሎም፡ “ሀ”ን “አ”ን ዘለዎም ቃላት ይጥቕለሉን ይቝጸሩን እዮም። ንኣብነት፦ ይእቲ፡ ማእከል፡ እኅት፡ ትማልም፡ አጽፋር፡ ሥዕርት፡ አእዳው፡ አእይንት፡ አእጋር . . . ወዘይመስሎ።

***

ኣናብባ ግእዝ ንምፍላጥ ናይ ሸሞንቲኦም ኣርእስተ ግሥ ኣናብባ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። አርእስተ ግሥ ማለት ንኻልኦት ግሥታት ብኣወራርዳኦምን ኣቀማምጣኦምን መሠረት ዚኾኑ እዮም። ንሳቶም ከኣ እዞም ዚስዕቡ ሸሞንተ እዮም።

፩. ቀተለ፡- ኵሎም ፊደላቱ ግእዝ ኮይኖም፡ ላሕሊሑ ይንበብ። ከም ሐተተ፡ መሐለ፡ ወሀበ፡ ነቀወ፡ ከወወ፡ ወረደ፡ . . . ወዘይመስሎ።
፪. ቀደሰ፡- ኵሎም ፊደላቱ ግእዝ ኮይኖም፡ ጠቢቑ ይንበብ። ከም ሰብሐ፡ ለበወ፡ ተሰፈወ፡ ተወከለ፡ ተነበየ፡ . . . ወዘይመስሎ።
፫. ማኅረከ፡- ፊደላቱ ራብዕ፡ ሳድስ፡ ግእዝ፡ ግእዝ ኮይኖም፡ ላሕሊሑ ይንበብ። ከም ጓሕለወ፡ ጻሕየየ፡ ፃዕደወ፡ ባሕተወ፡ . . . ወዘይመስሎ።
፬. ተንበለ፡- ፊደላቱ ግእዝ ሳድስ ግእዝ ኮይኖም፡ ላሕሊሑ ይንበብ። ከም አድለወ፡ አጥረየ፡ አመንተወ፡ አመክነየ . . . ወዘይመስሎ።
፭. ባረከ፡- ፊደላቱ ራብዕ፡ ግእዝ፡ ግእዝ ኮይኖም፡ ላሕሊሑ ይንበብ። ከም ሣረረ፡ ማለወ፡ ሣቀየ፡ ዋከየ፡ ማሰነ . . . ወዘይመስሎ።
፮. ሴሰየ፡- ፊደላቱ ኃምስ፡ ግእዝ፡ ግእዝ ኮይኖም፡ ላሕሊሑ ይንበብ። ከም ሌለየ፡ ቄቅሐ፡ ጌገየ፡ ፄወወ . . . ወዘይመስሎ።
፯. ብህለ፡- ፊደላቱ ሳድስ፡ ሳድስ፡ ግእዝ ኮይኖም፡ ላሕሊሑ ይንበብ። ከም ውኅዘ፡ ስሕወ፡ ጥዕየ . . . ወዘይመስሎ።
፰. ጦመረ፡- ፊደላቱ ሳብዕ፡ ግእዝ፡ ግእዝ ኮይኖም፡ ላሕሊሑ ይንበብ። ከም ኆሠሠ፡ ቶስሐ፡ ሞርቅሐ፡ ሎለወ . . . ወዘይመስሎ።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር!

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195