banner

ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

“ብዙኅ ሕማሞሙ ለጻድቃን፡ ወእምኵሉ ያድኅኖሙ እግዚአብሔር/ናይ ጻድቃን መከራ ብዙኅ እዩ፡ እግዚአብሔር ግና ካብ ኵሉ የድኅኖም” መዝ. 34፡19

ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማ

ወሀሎ አሐዱ ብእሲ ዘስሙ ቴዎድሮስ ዘእምዘመደ ክቡራን ካህናት ወሌዋውያን ወነገሥት ኀያላን፣ ወአውሰበ ብእሲተ እምዘመዶሙ ለካህናት ወሊቃነ ጳጳሳት ሥዩማነ ቤተ ክርስቲያን ርቱዓነ ሃይማኖት እንተ ስማ አትሮስያና ቡርክት። ወኮኑ ፈራህያነ እግዚአብሔር ወጻድቃን እሙንቱ . . . ወእምዝ ስእኑ ወሊደ ወኮኑ መካናተ እስከ ሲበት።
ካብ ወገን ክቡራን ካህናትን ኃያላን ነገሥታትን ዝኾነ ቴዎድሮስ ዝስሙ ሰብኣይ ነበረ። ንሱ ንሓንቲ ካብ ወገን ሥዩማነ ቤተ ክርስቲያንን ርቱዓነ ሃይማኖትን ዝኾኑ ሊቃነ ጳጳሳትን ካህናትን ዝኾነት ‘ኣትሮስያና’ ዝስማ ብርኽቲ ሰበይቲ ተመርዓወ። ክልቲኦም ፍርሃት እግዚአብሔር ዝነበሮም ጻድቃን ነበሩ። . . . ክሳዕ ዕድመ እርግና ዝበጽሑ ክወልዱ ዘይክእሉ መካናት ነበሩ።

ስሞም ዘጸውዕ ንእኡ ዘሥምር ወዲ ድዩ ጓል ውላድ ክህቦም ብሥነ ምግባር ተጊሆም ወትሩ ይጽልዩ ስለዝነበሩ፡ እግዚአብሔር ብረድኤቱ በጺሕዎም ሓንቲ ቅድስቲ ውላድ ሃቦም። ስማ ድማ ‘ ኣርሴማ ’ ሰመይዋ።

ኣብ ሣልሳይ ዓመት ዕድመኣ ኸኣ ናብታ ብስም እግዝእትነ ማርያም ትጽዋዕ ቤተ ክርስቲያን ወፈይዋ። ቅድስቲ ኣርሴማ፡ ካብ ሕፃንነታ ጀሚራ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ተጽንዕ፡ ብጾምን ጸሎትን ተወሲና’ውን ትጋደልን ተገልግልን ነበረት። 

ቅድስት ኣርሴማ ጓል 15 ዓመት ኣብ ዝነበረትሉ ጊዜ፡ ከሓዲ ንጉሥ ዲዮቅልጥያኖስ ዝምርዓዋ መልክዐኛ ጓል ሥኢሎም ከምጽእሉ ንሠራዊቱ ናብ ኵሉ ግዝኣቱ ኣዋፈረ። እዞም ዝተላእኩ ወተሃደራት እናኾለሉ ኣብ ሃገረ ሮሜ ኣብ እትርከብ ደብረ ደናግል በጽሑ። ካብ ኵለን ኣብኡ ዝነበራ ደናግል ከኣ ንቅድስት ኣርሴማ ብመልክዕ ዝበልጻ ስለዘይነበረ፡ ብመልክዓ እናተደነቑ ሥኢሎም ንሥእላ ንንጉሥ ዲዮቅልጥያኖስ ለኣኽሉ። ንጉሥ ድማ ሥእላ ርእዩ እምብዛ ተሓጐሰ፡ ኣብ ኢዱ ከምዘእትዋ ተኣማሚኑ ኸኣ መርዓ ቘጺሩ ንዅሎም ነገሥታትን መኳንንትን ዓደሞም።

ነዚ ዝተገብረን ክግበር ተቘጺሩ ዘሎን እተን ደናግል ምስ ፈለጣ፡ ካብቲ ደብረ ደናግል ወፂአን ሃዲመን ኣብ ግዝኣት ንጉሥ ድርጣድስ ሃገረ ኣርማንያ ኣብ በረኻ ጫቃታት ተሓብኣ። ኣብዚ ቦታ’ዚ ብጠቕላላ 75 ሰብኡትን ኣንስትን ካብዚ ኦም ኸኣ እዘን 39 ደናግል ኣንስቲ ብጥሜትን ጽምእን ብስእነትን ሽግርን ይነብሩ ነበሩ።

ኣብዚ ምድረ ኣርማንያ ምህላዋ ዝሰምዐ ንጉሥ ዲዮቅልጥያኖስ፡ ካብ ዘላቶ ረኺቡ ክሰደሉ ንንጉሥ ድርጣድስ ኣዘዞ። ንጣዖት ዝሰግድን ኣብ ፀሓይ ዘምልኽን ንሕዝበ ክርስቲያን ዘሳቕን ዝስይፍን ዝነበረ ንጉሥ ድርጣድስ፡ ኣብ ግዝኣቱ ንዘላ ቅድስት ኣርሴማ ወተሃደራቱ ልኢኹ ምስ ምስኣ ዝነበራ ቅዱሳን ደናግል ኣምጽኣ። ንጉሥ ድርጣድስ ንቅድስት ኣርሴማ ብመልክዓ ተማሪኹ ንዓለማዊ ሓጐስን ሥጋዊ ድሌቱን ተመነያ።፡ ኣብ ጣዖቱ ከስግዳ’ውን ብዙኅ ፈተና። ቅድስት ኣርሴማ ግና ኣብ ሃይማኖታ ጸኒዓን፡ እዚ ዓለም’ዚ ምስ ፍትወታቱ ኃላፊ ምዃኑ ኣሚናን “ንኣታቶምን ንኣሕዛብን ንምስክር ምእንቲ ክኸውን ብኣይ ምኽንያት ምእንታይ ናብ መኳንንትን ነገሥታትን ክትውሰዱ ኢኹም” ማቴ. 10፡18 ዝበሎ ቃል ወንጌል ዘኪራን ምእንቲ ስመ ክርስቶስ ሰማዕት ክትከውን በሃገት።

ንጉሥ ድርጣድስ ብመንፈሳዊ ጽንዓትን ትብዓትን ቅድስት ኣርሴማ እምብዛ ተናደደ። ምስ ኵሎም ሕዝበ ክርስቲያን ከኣ ብጥሜትን ዋዒ እሳትን ብዙኅ ኣጋፍዓን ኣሳቐያን። ንነቢይ ዳንኤል ካብ ኣናብስ፡ ንሠለስቱ ደቂቅ ካብ እቶን እሳት ዘድኃነ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ኣብ ኵሉ መከራኦም የጸናንዖምን የድኅኖምን ነበረ። (ዳን.3፡23-26፣ 6፡16-22) ንጉሥ ድርጣድስ፡ ከምቲ ዝተመነዮ ሥጋዊ ድሌታቱን ሰይጣናዊ ሥርሑን ስለዘይሠመረሉ፡ ኵሎም ክስየፉ ኣዘዙ። እተን ደናግል ክስየፋ ከለዋ፡ ቅድስት ኣርሴማ ቃለ እግዚአብሔር እናጠቐሰት ትምዕደንን ተጸናንዐንን ነበረት። ነተን ሰማዕታት ኣክሊለ ክብር ካብ ሰማይ ክወርደለን ከሎ እናረኣየት ናታ ተራ ብጸሎትን ሓጐስን ትህወኽ ነበረት።

ኣብ መወዳእታ “ኪዳነ ተዳየድኩ ምስለ ኅሩያንየ/ ምስ ኅሩየይ ኪዳን ኣተኹ” መዝ. 89፡34 ከም ዝብል ካብ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቃል ኪዳን ምስ ተቐበለት፡ ንጉሥ ድርጣድስ ርእሳ ኽትምተር ኣዘዘ። እቶም ወተሃደራት ድማ ብገመድ ስሒቦም ርእሳን መልሓሳን ቈረጽዋ፡ ክልቲአን ኣዕይንታ ጐጥጒጦም ብምውፃእ’ውን ንኣካላታ ብብንእሽቶ መተርዎ። ኣብ 29 መስከረም ድማ ብሰይፊ ክሳዳ ቈሪጾም ብሰማዕትነት ኣኅለፍዋ። ካብ ክሳዳ ድማ ደምን ማይን፡ ጸባን መዓርን ከም ነጠብጣብ ዝናመ ክረምት ናብ ኣርባዕቲኡ መዓዝን ወፅአ። ንቅድስት ነፍሳ ኸኣ ቅዱሳን መላእክት ብይባቤን ዝማሬን ብኽብሪ ተቐቢሎም ኣብ ቦታ ዕረፍቲ ኣእተዉዋ።

ናይ ኵሎም ምስተን ደናግል ዝነበሩ ብድምር 72 ሰባት ሬሳኦም ኣብቲ ቦታ ተረፈ። መኅደሪ ሰይጣን ዝኾነ ንጉሥ ብእግዚአብሔር ተቐጺዑ ኣእምሮኡ ጠፊእዎ ምስ ኣራዊት ይነብር ነበረ። ደኃር ግና ብጸሎት ቅዱስ ጎርጎርዮስ ናብ ልቡ ተመሊሱ፡ ብእግዚአብሔር ኣሚንኑ ናይዞም ቅዱሳን ሰማዕታት ኣዕጽምቲ ኣኪቡ ኣብ ጽቡቕን ፍሉይን ሥፍራ ኣቐመጦ። ድኅሪ ጊዜ ድማ በብስሞም ቤተ ክርስቲያን ተሓኒፅሎም፡ካብዚ ቦታ ብዙኅ ተኣምር ተገብረ።

ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ ከምቲ ‘ዝክረ ጻድቅ ለዓለም ይሄሉ’ መዝ. 112፡6 ዝብል ቅድስት ኣርሴማን ካልኦት ቅዱሳንን ብሰማዕትነት ዝዓረፉላ 29 መስከረምን፡ ቅዳሴ ቤታ ንቅድስት ኣርሴማ ድማ 6 ታኅሣሥ ትዝክሮን ተኽብሮን።

ብፍላይ ከኣ ኣብ ዞባ ማእከል ንኡስ ዞባ ጋላ ነፍሒ ዝርከብ ዓዲ ሓውሻ፡ ብስም ቅድስት ኣርሴማ ዝጽዋዕ ቤተ ክርስቲያን ብኽብሪ ይበዓል። እዚ ቦታ’ዚ ካብ ጥንቲ ቅድስናን በረኸትን ቅዱሳን ዘይተፈልዮ እዩ። ብዙኃት መናንያንን ባሕታውያን ድምፂ ኣራዊትን ጸብኢ ኣጋንንትን ተዓጊሦም ዝጽልይሉ ዝነበሩ በዓትታትን ናታቶም ኣዕጽምትን ክሳዕ ሎሚ ኣብዚ ቦታ'ዚ ዘሎ ሕያው ምስክር እዩ። ከምቲ ኣዕጽምት ኤልሳዕ ምዉት ዘተንሥአ፡ ካብዞም በዓታት ዝተረኽበ ጸበል ብምልካይን፡ ማየ ጸሎት ብምሕጻብን ብዙኃት ካብ ቃንዛ ሥጋን ደዌ ሰብነትን ጸብኢ ኣጋንንትን ይፍወሱ ኣለዉ። (2ይ ነገ. 13፡21፣ ዮሓ. 9፡5-7)
ኣብዚ እዋን’ዚ ታሪኽን ቅርስን ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማ ቤተ ክርስቲያን ዓዲ ሓውሻ ተዓቂቡ ንበረኸትን ፈውስን ሕዝበ ክርስቲያን ክኸውን ብዙኅ ጻዕሪ ይግበር ኣሎ። ‘ገድለ ቅድስት ኣርሴማ ብግእዝን ትግርኛን’ ተዳልዩ ኣብ መሥርሕ እርማትን ሳንሱርን በጺሑ ኣሎ። እዞም ኣዕጽምቲ ባሕታውያን ዘለውዎም በዓታት ንምዕቃብን ንዝነበረ ኣግራብ ናብ ንቡር ንምምላስን ድማ ልምዓታዊ ሥራሓት ይግበርን ቀጽሪ ምሕናፅ ተጀሚሩን ኣሎ።

ስለዚ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን፡ ኣብዚ መንፈሳዊ ዕዮ ክንሳተፍ እሞ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማን ቅዱሳን ኣበውን በረኸትን ረድኤትን ክንካፈል ይግብኣና።

በፆታ ኅሩያን ዕደው እንተ ተኀብሪ ፆታ፡ 

እንበለ ትፍርሂ ምንተ ብልሐ ኰያንው ወፅዕዳዌ ወልታ፡ 

ዘፈጸምኪ ስምዓ በእንተ ኢየሱስ ንጉሠ ኤፍራታ፡

ሰላም ለኪ አርሴማ ምስለ እምኪ አጋታ፡

ወለደናግል ሰላም ዘድኅሬኪ ሞታ።

በረኸትን ረድኤትን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን ኣዴና ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማን ምስ ኵልና ይኹን።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር!

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195