banner

ልሳነ ግእዝ፦ ቅጽል

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

ቅጽል

ቅጽል፡- ብጠባይ፡ ብመልክዕ፡ ብግብር፡ ብዓይነት ሕብሪ፡ ብዓይነት ቅርጺ፡ ብመሥፈር፡ ብዋንነት፡ ብብዝኂ፡ ብደረጃ . . . ወዘይመስሎ ንምግላጽ ዘገልግል ክፋል ሰዋስወ ግእዝ እዩ።

• ገላጺ ቅጽል

ብጠባይ፡ ብመልክዕን ግብርን ዝገልጽ ኮይኑ ቅድምን ድኅርን ስም ወይ ክንድ ስም ይጥቀስ። ቅድምን ድኅርን ብምምጽኡ ኣብ ትርጕም ዘምጽኦ ለውጢ የለን።
1. ንጽሕት ድንግል - ድንግል ንጽሕት
2. ቅዱስ ብእሲ - ብእሲ ቅዱስ
3. ኄር ኖላዊ - ኖላዊ ኄር
4. ፀዐዳ ርግብ - ርግብ ፀዐዳ
5. . . .

- ንሓደ ዝነበረ ቅጽል ንምብዛኅ ዚኅግዙ ፊደላት “አ፣ ን፣ ት፣ ሙ፣ ይ፣ ው፣ እ፣ ል” እዮም።

• ንሓደ፦ ደብር፣ ፈለግ፣ ልብስ፣ . . . ወዘይመስሎ
• ብብዙኅ፦ አድባር፣ አፍላግ፣ አልባስ፣ . . .
• ንኣዝዩ ብዙኅ፦ አድባራት፣ አፍላጋት፣ አልባሳት . . .

- ሣልስ ዝነበረ ቅጽል ክባዛኅ ከሎ ናብ ሳድስ ተቐይሩ ይበዝኅ፣ ንምሳሌ፦
• ጸሐፊ (ንሓደ) + ያን = ጸሐፍያን (ንብዙኃት)
• ሰማዒ (ንሓደ) + ያን = ሰማዕያን (ንብዙኃት)
• መራኂ (ንሓደ) + ያን = መራኅያን (ንብዙኃት)
• . . .

- ሳድስ ዝነበረ ቅጽል ክባዛኅ ከሎ ናብ ራብዕ ተቐይሩ ይበዝኅ፣ ንምሳሌ፦
• ንሓደ፦ ቅዱስ፡ ሠናይ፡ መምህር . . .
• ንብዙኃት፦ ቅዱሳን፡ ሠናያን፡ መምህራን . . .

- ንተባዕታይን አንስታይን ፆታ፤ ንሓደን ብዙኅን ኣኅቢሩ ዝገልጽ መድበል ቅጽል እዩ። ንምሳሌ፦

ሀ. መድበል ፦ ሰማዕት፡ ጸሐፍት፡ መሀርት፡ ነገርት . . .
ለ. አስማተ ሀገር፦ ግብጽ ፡ ጽርዕ፡ ቅምር፡ አፍራቅያ፡ . . .
ሐ. ሓባራዊ ስም፦ ሰብእ፡ ሕዝብ፡ ሐራ፡ ደቂቅ . . .

ብኣብነት ክግለጹ ከለዉ፦
• ንሓደ፦
ሀ. ሰማዕት መጽአ፡ ጊዮርጊስ ሰማዕት፡ ጸሐፍት መጽአት፡ ጸሐፍት መጽአ፡ ጸሐፍት መጻእኩ፡ መሀርት መጽአት፡ ነገርት መጽአ፡ ነገርት መጽአት፡ ነገርት መጽአት . . .
• ንብዙኅ፦
ለ. ሰማዕት መጽኡ፡ ቂርቆስ ወኢየሉጣ ሰማዕት፡ ጸሐፍት መጽኣ፡ ጸሐፍት መጽኡ፡ ጸሐፍት መጻእክሙ፡ መሀርት መጽኣ፡ ነገርት መጽኡ፡ ነገርት መጽኣ . . .

• ስም ሃገር
ብሓደ፦ መጽአ ግብጽ፡ ጽርዕ ተንሥአ፡ . . .
ብብዙኅ፦ መጽኡ ግብጽ፡ ተንሥኡ ጽርዕ፡ . . .
ንሐደ፦ ሞተ ሰብእ፡ መጽአ ሕዝብ፡ ወፅአ ሐራ፡ ወፅአ ደቂቅ
ንብዙኅ፦ ሞቱ ሰብእ፡ መጽኡ ሕዝብ፡ ወፅኡ ሐራ፡ ወፅኡ ደቂቅ

- መድበል ዘይኮኑ ንተባዕታይን ንኣንስታይን ጥራሕ ዚከቱ ቅጽላት ኣለዉ። ንምሳሌ፦

• ሐንካስ፡ አዳም፡ ድንግል፡ ፀዐዳ . . ።

• ወገናዊ ቅጽል
ወገን ወይ ዝምድና፡ ናይ ተባዕታይን አንስታይን ፆታ፤ ሓደን ብዙኅን ፈልዩ ዝቕጸል እዩ።

ንሓደ ሰብኣይ ፦ ኦርቶዶክሳዊ፡ መንፈሳዊ፡ ገዳማዊ . . .
ንሓንቲ ሰበይቲ ፦ ኦርቶዶክሳዊት፡ መንፈሳዊት፡ ገዳማዊት . . .
ንብዙኃን ሰብኡት ፦ ኦርቶዶክሳውያን፡ መንፈሳውያን፡ ገዳማውያን . . .
ንብዙኃት ኣንስቲ ፦ ኦርቶዶክሳውያት፡ መንፈሳውያት፡ ገዳማዊያት . . .

• ግልጸ “ዘ” ቅጽል
ግልጸ “ዘ” ቅጽል ዝበሃሉ “ዘ”፣ “እንተ”፣ “እለ” እዮም። ኣብ ትግርኛ ከኣ “ዝ”፣ “ዘ” “እት”፣ “እተ” ተባሂሎም ይትርጐሙ። ግልጸ “ዘ” ቅጽል በይኖም ኪቆሙ ኣይክእሉን እዮም፣ ምስ ግሢ ለጊቦም ግና ነቲ ዝጥቀስ ዘሎ ስም/ክንድ ስም (በዓል ቤት) ፈልዮም ብምግላጽ ከም ቅጽል ኮይኖም የገልግሉ።
• ‘ዘ’፥ ንኽልቲኡ ጾታ ንብዙኅን ንንጽልን ንጥቀመሉ።
• ‘እለ’፥ ንኽልቲኡ ጾታ፣ ንብዙኅ ጥራሕ ንጥቀመሉ።
• ‘እንተ’፥ንክልቲኡ ጾታ ብንጽል ንጥቀመሉ።

ንምሳሌ፦
- ‘ጸሐፈ’ ግሢ እዩ፣ ‘ዘጸሐፈ’ ግና ቅጽል እዩ። ሓደ ሰብ “አንበብኩ ወንጌለ” (ወንጌል ኣንቢበ) እንተደኣ ኢሉ፣ ወንጌል ከም ዘንበበ ደኣ እምበር ካብ ኣርባዕቲኡ ወንጌል ኣየናይ ምዃኑ ፈልዩ ኣይነግርን እዩ። “አንበብኩ ወንጌለ ዘጸሐፎ ዮሐንስ”(ዮሐንስ ዝጸሐፎ ወንጌል ኣንቢበ) ብምባል ግና ነቲ ‘ጸሐፈ’ ዝብል ግሢ ‘ዘ’ ብምውሳኽ ቅጽል ይፈጥር እሞ ካብ ካልኦት ጸሓፍቲ ወንጌል ፈልዩ ይገልጽ።

- ማርያም እምነ ዘታስተሠሪ ጌጋየነ (እታ ጌጋና እተደምስሰልና ማርያም ኣዴና።)

- ብፁዐን እደው ዘይፈርህዎ ለእግዚአብሔር (እቶም ንእግዚአብሔር ዝፈርህዎ ሰብኡት ንኡዳን እዮም።) እቶም ንኡዳን ዝተባህሉ ሰብኡት ኣየኖት ምዃኖም ካብ ካልኦት ሰብኡት ፈሊና ‘ዘይፈርህዎ/ ዝፈርህዎ’ ብዝብል ‘ግልጸ ዘ’ ቅጽል ተጠቒምና ንገልጾም።

- ዘኃሠሠ ክልኤተ ኢይነሥእ አሐደ። (ክልተ ዝደለየ ሓደ ኣይረክብን።)

- አንስት ገብኣ (ኣንስቲ ተመሊሰን)፣ ኣየኖት ኣንስቲ ምዃነን ንምግላጽ አንስት እለ ሖራ ኀበ ቤተ ክርስቲያን (እተን ናብ ቤተ ክርስቲያን ዝኸዳ ኣንስቲ ተመሊሰን)፣

- አርድእት ሠናያን እለ ያፈቅሩ ቤተ ክርስቲያን ወሰብአ ቤቶሙ (ቤተ ክርስቲያንን ሥድራ ቤቶምን ዘፍቅሩ ንፉዓት ተማሃሮ።)

- ትዕቢት እንተ ታለብስ ሞተ (ሞት እተልብስ ትዕቢት)፣ ‘እንተ’ ብምውሳኽ ፍሉይ ባህርይ ናይ ትዕቢት ንገልጽ።

- ወለት እንተ አዝለፈት ረዲኦተ መስኪናን (ንድኻታት ምርዳእ እተዘውትር ጓል።)
- . . .
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!!!
***

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195