banner

ፊደላተ ግእዝ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

ፊደላተ ግእዝ

  ፊደላት(ሆሄያት)፦ መሠረት ቋንቋ፡ ነጸብራቕ ሥርዓትን ባህልን፡ መልክዕ ድምፅን እዮም።
• ፊደላተ ግእዝ፦ ቍጽሮም ዕሥራን ሽዱሽተን (ሀ - ፐ) ብንጽል፡ ኣርባዕተ ከኣ (ቈ - ጐ) ብድርብ እዮም። ብሓፈሻ ፊደላት ግእዝ ሠላሳ (30) እዮም።

ሆሄያተ ፊደል ዚበሃሉ ኸኣ ካብ ሀ - ሆ ዘለዉ እዮም። ሆሄያት ብቝጽሪ ሾብዓተ እዮም። ንምሳሌ፦ ናይ “ሀ” እንተወሲድና፡ “ሀ” ግእዝ፡ ሁ ካብዕ፡ ሂ ሣልስ፡ ሃ ራብዕ፡ ሄ ኃምስ፡ ህ ሳድስ፡ ሆ ሳብዕ ይበሃሉ። ኣብ ድርብ ፊደላት (ድቓላ ፊደላት) ግና ኃሙሽተ እዮም። ካዕብን ሳብዕን የብሎምን።

ካብ ሀ ክሳዕ ፐ ፊደላት ግእዝ ነፍሲ ወከፎም መንፈሳዊ ትርጕም ኣለዎም። እዚ ኸኣ ፦
ሀ፦ ብሂል ሀልዎቱ ለአብ እምቅድመ ዓለም፡ ናይ አብ ህልውና ቅድሚ ዓለም እዩ።
ለ፦ ብሂል ለብሰ ሥጋ እምድንግል፡ ክርስቶስ ካብ ድንግል ሥጋ ለበሰ።
ሐ፦ ብሂል ሐመ ወሞተ፡ ክርስቶስ ምእንታና ተሳቒዩ ሞተ።
መ፦ ብሂል መንክር ግብሩ ለእግዚአብሔር ፡ ግብሪ እግዚአብሔር ድንቅ እዩ።
ሠ፦ ብሂል ሠረቀ በሥጋ፡ ብሥጋ ተወልደ።
ረ፦ ብሂል ረግዐት ምድር በቃሉ፡ ምድር ብቓሉ ሃድአት።
ሰ፦ ብሂል ሰብአ ኮነ እግዚእነ፡ ጐይታና ሰብ ኮነ።
ቀ፦ ብሂል ቀዳሚሁ ቃል ፡ ቃል መጀመርታ ነበረ።
በ፦ ብሂል በትሕትናሁ ወረደ፡ ጐይታና ብትሕትና ናባና ወረደ
ተ፦ ብሂል ተሰብአ ወተሠገወ፡ ጐይታና ፍጹም ሰብ ኮነ።
ኀ፦ ብሂል ኀያል እግዚአብሔር ፡ እግዚአብሔር ኃያል እዩ።
ነ፦ ብሂል ነሥአ ደዌነ ወፆረ ሕማመነ፡ ጐይታና ሕማምና ወሰደ።
አ፦ ብሂል አአኵቶ ወእሴብሖ ለእግዚአብሔር ፡ ንእግዚአብሔር ፈጺመ አመስግኖ ኣሎኹ።
ከ፦ ብሂል ከሃሊ እግዚአብሔር ፡ እግዚአብሔር ከኣሊ እዩ።
ወ፦ ብሂል ወረደ እም ሰማይ፡ ጐይታ ካብ ሰማይ ወረደ።
ዐ፦ ብሂል ዐርገ ሰማያተ፡ ናብ ሰማይ ዓረገ።
ዘ፦ ብሂል ዘኵሎ ይእኅዝ እግዚአብሔር ፡ እግዚአብሔር ንዅሉ ይኅዝ።
የ፦ ብሂል የማነ እግዚአብሔር ገብረት ኀይለ፡ የማን እግዚአብሔር ተኣምር ገበረት።
ደ፦ ብሂል ደመረ ሥጋነ ምስለ መለኮቱ፡ ጐይታ ሥጋና ምስ መለኮቱ ኣዋሃደ።
ገ፦ ብሂል ገብረ ሰማያተ በጥበቡ፡ ጐይታ ብጥበቡ ሰማያት ፈጠረ።
ጠ፦ ብሂል ጠዐሙ ወታእምሩ ከመ ኄር እግዚአብሔር ፡ እግዚአብሔር ሕያዋይ ከም ዚኾነ ጥዒምኩም ፍለጡ።
ጰ፦ ብሂል ጰራቅሊጦስ መንፈሰ ጽድቅ ፡ ጰራቅሊጦስ መንፈስ ሓቂ እዩ።
ጸ፦ ብሂል ጸጋ ወክብር ተውህበ ለነ፡ ጸጋን ክብርን ተዋህበና።
ፈ፦ ብሂል ፈጠረ ሰማየ ወምድረ፡ እግዚአብሔር ሰማይን ምድርን ፈጠረ።
ፐ፦ ብሂል  ፓፑኤል ስሙ ለአምላክ፡ ኤል ስም ኣምላኽ እዩ።

ስልቲ(ብልሃት) ኣናብባ ፊደላት ግእዝ

ነፍሲ ወከፍ ፊደል ስልቲ(ብልሃት) ኣናብባ ኣለዎ። እዚ ድማ፡-
ሀ. ብጐረሮ ዚድመፁ ኃሙሽተ ፊደላት ኮይኖም ሀ፤ ሐ፤ ኀ፤ አ፤ ዐ እዮም።
ለ. ብትንሓግ ዚድመፁ ኣርባዕተ ፊደላት ኮይኖም ቀ፤ ከ፤ የ፤ ገ እዮም።
ሐ. ብመልሓስ ዚድመፁ ኃሙሽተ ፊደላት ኮይኖም ለ፤ ተ፤ ነ፤ ደ፤ ጠ እዮም።
መ. ብኸንፈር ዚድመፁ ሽድሽተ ፊደላት ኮይኖም መ፤ በ፤ ወ፤ ጰ፤ ፈ፤ ፐ እዮም።
ሠ. ብኣስናን ዚድመፁ ሽድሽተ ፊደላት ኮይኖም ሠ፤ ረ፤ ሰ፤ ዘ፤ ፀ፤ ጸ እዮም።
ገለ ፊደላት ዝህብዎ ምሥጢርን ትርጕምን፡ መልክዕን ቅርጽን እኳ ዝፈላለ እንተኾነ፡ ኣብ ኣድማምፃኦም ግና፡ ሓደ ዓይነት ኣለዉ። እዞም ፊደላት እዚኣቶም መፍለዪ ኣስማቶም ኣለዎ፡-
፩. “ሀ” ሃሌ ይብሃል።
“ሐ” ሐመር ይብሃል።
“ኀ” ብዙኃን ወይ ኀይል ይብሃል።
ኣብነት፦ “ሐለየ” ማለት ሓሰበ ኪኸውን እንከሎ፡ “ኀለየ” ማለት ግና ዘመረ ማለት እዩ።
፪. “ሠ” ንጉሥ ይብሃል።
“ሰ” እሳት ይብሃል።
ኣብነት፦ - ሰረቀ ማለት ሰረቐ፡ ዘይገንዘቡ ዘመተ፤ ወሰደ፤ ዓመጸ እዩ።
ሠረቀ ማለት ፀሓይ በረቐ፡ ተወልደ እዩ።
- ስነ ሕፃን = ናይ ሕፃን ስኒ
- ሥነ ጥበብ = ናይ ጥበብ ጽባቐ
፫. “አ” አሌፍ ወይ አልፋ ይብሃል።
“ዐ” ዐይን ወይ በግዕ ይብሃል።
ኣብነት፦ ገዐዘ ማለት ተጓዕዘ፡ ከደ እዩ።
ገአዘ ማለት ተኸራኸረ፡ ተጻልአ እዩ።
፬. “ጸ” ጸሎት ይብሃል።
“ፀ” ፀሐይ ይብሃል።
ንኣብነት፡ ፈጸመ ማለት ፈጸመ፡ ወድአ እዩ።
ፈፀመ ማለት ኣፉ ኃዘ፡ ኃተመ፡ ለጐመ፡ ኣርመመ እዩ።

ስለዚ በዞም ፊደላት እዚኣቶም ንዝጸሓፉ ቓላት ኣብ ምጽሓፍን ምትርጓምን ልዑል ጥንቃቐ ኪግበር ይግባእ።

ኣብ ቋንቋ ግእዝ ሀ፡ ሐ፡ ኀ፡ አ፡ ዐ ዚብሃሉ ፊደላት ግእዞምን ራብዖም ብሓደ ድምፂ ዚድመፁ ይመስሉ። ከምኡ’ውን ሠ፡ ኀ፡ ፀ ዚብሃሉ ፊደላት “ፊደላት በዚኁ፡ ሓደ ዓይነት እዮም” ብዝብል ምኽንያታት ሎሚ ሎሚ ዳርጋ እናተወገኑ ይኸዱ ኣለዉ። እንተኾነ ነፍስ ወከፍ ፊደል ናቱ ትርጕምን መግለጽን ኣለዎ። ንምሳሌ፦ ዓሠርተ ኣውታር ክራር ብቕርጺ ብስም ሓደ ዓይነት እኳ እንተኾኑ ኣዳምፃኦምን ጥቕሞምን ግና ዝተፈላለየ እዩ።
ስለዚ ንፊደላት ግእዝ ምትራፍ ማለት ነቶም ኣቐዲሞም በዞም ቃላት እዚኣቶም ዝተጻሕፉ ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ምግባር እቲ፡ ኂዞምዎ ዝመጽኡ ታሪኽ ምትራፍ . . . ብምዃኑ ንፊደላት ግእዝ ጥቕሞምን ምሥጢሮምን ተረዲእና ከነጽንዖምን ክንጥቀመሎምን ይግብኣና።

ስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር።

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195