banner

ቅኔ (፩ይ ክፋል)

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

* ትርጕም 

ቅኔ፥ “ቀነየ” ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ግሢ ዝወፅአ ኾይኑ “ተቀነየ፡ ገጠመ፡ ቈዘመ፡ ዘመረ፡ ተፈላሰፈ. . . ” ማለት እዩ። ሰብ ብፍልጠት ተራቒቑ፡ ኣመሣጢሩ፡ መሲሉ፡ ግጥሚ ገጢሙ ካብ ርእሱ ኣንቂዑን ካብ ልቡ ኣፈልፊሉን ዘቕርቦ ድርሰት እዩ። ብሓፈሻ ንእግዚአብሔር ዚቐርብ ሓድሽ ምስጋና፡ ቅኔ ንብሎ። (መዝ. 149፥1)።
ድርሰተ ቅኔ፡ ጊዜ ከይወሰኖ በብእዋኑ ዚነብር ብምዃኑ፣ ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዝተጀመረ ምዃኑ መጽሓፍ ቅዱስ የረድኣና። ኣብ ዘመነ ንጉሥ ዳዊት ከምዚ ዝብል ንረክብ፥ “ ንእግዚአብሔር ኣመስግንዎ፡ ስሙ ጸውዑ። ግብርታቱ ኣብ መንጎ ሕዝብታት ንገሩ። ንእኡ ዘምሩ፡ ቃንዩሉ። ብዛዕባ ዅሉ ተኣምራቱ ተዛራረቡ።”(1ይ ዜና 16፡8-9) ከምኡ ውን ኣብ ትንቢተ ኢሳይያስ “ንፍቁረይ ብዛዕባ ኣታኽልቲ ወይኑ እቕነየሉ (እዝምረሉ) ኣሎኹ።” (ኢሳ. 5:1) ዝብል ኣሎ። ናይ ቅኔ ጥንታውነትን መንፈሳውነትን ውን ኣብ ሓድስ ኪዳን ተገሊጹ ኣሎ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽታቱ ኪጠቅስ ከሎ፥ “ግናኸ ብመዝሙርን ምስጋናን ብመንፈሳዊ ቅኔን ብልብኹም ንጐይታ እናተቀኔኹምን እናደረስኩምን ንሓድሕድኩም እናተዛራረብኩምን፡ መንፈስ ይምላእኩም።” (ኤፌ. ፭፥፲፱/ 5:19)፣ “ብመዝሙር ውዳሴን መንፈሳዊ ቅኔን ንሓድሕድኩም ክትምሃሩን ክትመዓዱን፡ ብልብኹም ውን ብጸጋ ንኣምላኽ እናዘመርኩም፡ ቃል ክርስቶስ ብዅሉ ጥበብ መሊኡ ይኅደርኩም።” (ቈላ. ፫፥፲፮-፲፯/3:16-17) ይብል።

*ታሪኽ

ናይ ግእዝ ቅኔ፥ ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ዓሚቝ ምሥጢርን፣ ሰፊሕ ኣገልግሎትን ነዊኅ ታሪኽን ዘለዎ መንፈሳዊ ድርሰት እዩ።

ናይ ግእዝ ቅኔ ካበይ መጽአ፧ መንከ ደረሶ፧ ንዝብል ሕቶ ግና ሊቃውንቲ ነናይ ርእሶም መልሲ ኣለዎም። ገሊኦም ቅዱስ ያሬድ፣ ገሊኦም ተዋነይ፣ ገሊኦም ዮሓንስ ገብላዊ . . . ። ብሓፈሻ ግና እቶም መንገዲ ቅኔ ዝተኸተሉ ድርሰተ ያሬድ ዝኾኑ ፀዋትወ ዜማ፡ ቅድሚ ድርሰተ ቅኔ ስለዝነበሩ፡ ናይ ግእዝ ቅኔ ደራሲ ቅዱስ ያሬድ ምዃኑ ኣየጠራጥርን። ኣሰረ ፍኖት ቅዱስ ያሬድ ስዒቦም ብድኅሪኡ ዝተንሥኡ ሊቃውንት ግና ንቅኔ፡ ብስምዕን ወርቅን ኣሀብቲሞም፣ ምሥጢሩ ኣራቒቖም፣ መንገዱ ኣዕሚቖም፣ መንበር ዘርጊሖም፡ ጉባኤ ኣስፊሖም ከም ዘማዕበልዎ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ።
ኣቦታት በብጊዜኡ ዝተፈላለዩ ቅኔታት እናደረሱ፣ ኣእምሮኦም እናዕበዩ፣ መንፈሶም እናሐደሱ፣ ብኃጢኣት ዝተዓንቀፈ ሰብነቶም እናወቐሱ፥ ምረት ገሃነመ እሳትን ጣዕመ መንግሥተ ሰማያትን እናሓሰቡ፣ ምእንቲ እዛ ርትዕቲ ሃይማኖቶም ኪምስክሩን ምሥጢራተ እግዚአብሔር ኪዛረቡን ይነብሩ። ብቅኔ ካብ ዘይምፍላጥ ናብ ምፍላጥ ተሰጋጊሮም፡ ብመነጸር ቅኔ ንዝርኃቐ ኣቕሪቦም ንዝደቐቐ ኣጕሊሖም እናተመልከቱ፥ ብሉያት ምስ ሓዲሳት፥ ሓዲሳት ምስ ሊቃውንት ኣሰማሚዖም ይትርጕሙን ጉባኤ ሠሪዖም ይምህሩን። ምእንቲ’ዚ ኣቦታት፡ ነዚ ሞያ ቅኔ የኽብርዎ፣ እቲ ሞያ ድማ ንእኦም ኣኽቢርዎም ይነብር። 

* ቅኔ ብምንታይ፧ ብኸመይ፧ መዓስን ኣበይን ይቝጸር፧

ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኮነ ጉባኤ ትምህርቲ፥ ዚዝረፉን ዚቝጸሩን ቅኔታት፡ ብትኅዝቶን መልክዕን ምስቲ ኵነታት፡ ወቕትን ጊዜን፡ በዓላትን ዝተተኃኃዙ እዮም። ዘመነ ጽጌ፥ ዘመነ ልደት፥ ዘመነ መርዓዊ፥ ዘመነ ጾም፥ ዘመነ ፋሲካ (በዓለ ኃምሳ ) ከምኡ እውን ዘመነ ክረምቲ እዮም። ኣብ ዘመናት ዘለዉ ቀንዲ ሃይማኖታዊ ፍጻሜታትን ተፈጥሮኣዊ ክሥተታትን ከኣ መሠረት እዮም። ንምሳሌ፥ ዘመነ ክረምቲ ንቅኔ ዝጥዕም ኮይኑ፥ ዝናም፡ ነጐዳ፡ በረድ ውርጪ፡ ማይ፡ ማዕበል፡ ልምላሜ ኣትክልቲ. . . ከም ወርቂ ከቝጽሩና ይኽእሉ። ኣብ ዘመነ ጽጌ ፥ ምስ ስደት እግዝእትነ ማርያም ዝተኣሳሰሩ ታሪኻት፣ ብዛዕባ ጽጌያት (ዕንባባታት)፣ ብዛዕባ ፍሬ፣ ብዛዕባ ምኅላፍ ክረምትን ምምጻእ ሓጋይን ቅኔ ምቝጻር ይከኣል። ኣብ ዘመነ ጾም ብፍላይ ኣብ ዓቢይ ጾም ምስ ጾም ጐይታ ዝተተኃኃዘን ብዛዕባ ከበሮ ዘይምህራም . . . ወዘይመስሎ ዝኣመሰሉ ብምልዓል ምቝጻር ይከኣል። ጥምየት፥ ጽምኢ፥ መከራ፥. . . ወዘይመስሎ ናይ ተማሃሪ መፈላሰፊ ነጥብታትን ቃላትን እዮም።
ዘመነ ፋሲካ፡ ካብ ትንሣኤ ክሳዕ ጰራቅሊጦስ ብዛዕባ ነገረ ትንሥኤን ዕርገትን ዝኣመሰሉ ይቝጸሩ። በዓላትን ክሥተታት ዘመንን ኵሎም ወርቂ እዮም።
ብተወሳኺ፡ መንፈሳውያን ኮኑ ሥጋውያን በዓላት ናይ ቅኔ መቝጸሪታት እዮም። ናይ ዓመትን ናይ ወርኅን በዓላት ኮኑ ታሪኻት መበገሲ ብምግባር ፡ ቅኔ ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ከምኡ ውን ኣብ ካልኦት ክቡራት ቦታታት ምቝጻርን ምቕራብን ይከኣል። ስንክሳር፡ ገድላት ወዘይመስሎ ብምንባብ፡ በብዕለቱ ዚዝከሩ ቅዱሳንን ቅዱሳትን ብምዝካር ምቝጻር ይከኣል።

፨ ቅኔ፡ ዕለታዊ ካብ ልቢ ዚፍልፍል ሓድሽ ድርሰት ስለዝኾነ፡ ዚበዝኁ ዚዝረፉ ቅኔታት ቃል ብቓል ይጽንዑ እምበር ኣይጸሓፉን ነበሩ። እንተኾነ ግና፡ ድርሰት ናይ ቅኔ ፡ ጊዜ ከይወሰኖ፡ በብጊዜኡ ብሉያት ምስ ሓዲሳት፥ ሓዲሳት ምስ ናይ ሊቃውንቲ ብምስምማዕ ተተርጕሙ፥ ዓሚቝ ምሥጢር ተሰኪሙ ካብ ልቢ ሊቅ ኪፍልፍል ዚነብር ብምዃኑ፡ ሎሚ ዘለዉ ሊቃውንቲ ኾኑ ዚኃለፉ ሊቃውንቲ ዚደረስዎም ቅኔታት ብምእካብ ብጽሑፍ መልክዕ ምቕማጥ ይግባእ። ሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ብግቡእ ዘይተማህረ ሰብ ንቤተ ክርስቲያን ከገልግል ስለዘይክእል ፡ ነዚ ዝተዋህበና ጸጋ ትውፊት ኣቦታት፡ ኣብ እግሮም ተቐሚጥና ክንመሃሮን ብዚግባእ ክንጥቀመሉን ይግብኣና።
                                                                                                                                                                                                                                                                        ስብሐት ለእግዚአብሔር!

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195