banner

ምሥጢረ ሥጋዌ (፩ይ ክፋል)

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

ምሥጢረ ሥጋዌ ማለት ካብ ሠለስተ ኣካላት ሓደ ኣካል ወልደ እግዚአብሔር ብፍሉይ ኣካሉ ሥጋ ዝለበሰሉን ሰብ ዝኾነሉን ምሥጢር እዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ንኣዳምን ንሔዋንን ካብ ኣርባዕተ ባህርያተ ሥጋ፡ ኃሙሻይ ባህርየ ነፍስ ኣዋሓሒዱ ንኣዳም ናይ ፴/30 ዓመት ጐበዝ፡ ንሔዋን ከኣ ናይ ፲፭/15 ዓመት ጐርዞ ጌሩ ኣኽቢሩ ፈጠሮም። ብጀካ ዕፀ በለስ ካብ ኵሉ ኣብ ገነት ዘሎ ብልዑ ግዝኡ ኢሉ ክብሩ ክወርሱ ስሙ ክቕድሱ ፈቐደሎም (ዘፍ. ፪፥፲፮/ 2:16)። እዚ ኸኣ ናቱ ኣምላኽነት ናታቶም ፍጡርነት ናቱ ገዛኢነት ናታቶም ተገዛኢነት ኽፈልጡን ሥርዓት ንምግባርን ትእዛዝ ንኽቐውምን እምበር ዕፀ በለስ ዝኸልኦም በቒቑሎም ኣይኮነን። ብእኡ ኣቢሉ’ውን ሥርዓተ ጾም ንምምሃር ነበረ። ንሳቶም ግና ነዚ ትእዛዝ እዚ ምስ ኣፍረሱ ሞተ ሥጋ ፡ ሞተ ነፍስ ተፈሪድዎም (ሮሜ ፭፥፲፩/5፡11) ካብ ገነት ተሰጉ ። (ዘፍ. ፫፥፩-፳፫/3:1-23)።
እግዚአብሔር ርኅሩኅ መፍቀሬ ሰብ መሓሪ ብምዃኑ ኣዳምን ሔዋንን ብዝገበርዎ ኣዝዮም ስለዝተጣዕሱ ንስሓኦም ተቐቢሉ ብኽያቶም ሰሚዑ “ድኅሪ ኃሙሽተ መዓልትን ፈረቓን ካብ ጓል ጓልካ ተወሊደ ከድኅነካ እየ” ዝብል ቃል ተስፋ ሃቦ። (መጽሓፈ ቀሌምንጦስ ገጽ ፲፫/13, መዝ. 89፡1, 2ይ ጴጥ. ፫፥፰/3፡8, ገላ. ፬፥፭/4፡5)

ነቶም ወረስቲ ተስፋኡ ውን ብመሓላ ኣጽንዓሎም (ዕብ. ፮፥፲፯/6፡17)፣ እቲ ዝተጠቕሰ ኃሙሽተ ሽሕን ኃሙሽተ ሚእትን ዓመት ምስ ተፈጸመ፡ ዝተዛረቦ ዘይርስዕ ዝሃቦ ተስፋ ዘይከልእ ጐይታ ከምቲ ሱባኤ ዝተቘጽረሉ ትንቢት ዝተነግረሉ ካብ ኣዴና እግዝእትነ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ተዋሒዱ ኣብ ዘመነ ዮሐንስ መጋቢት ፳፱/29 ብዕለተ እሑድ ብኅቱም ድንግልና ተፀንሰ። ድኅሪ ፱ተ ወርኅን ኃሙሽተ መዓልትን ኣብ ዘመነ ማቴዎስ ታኅሣሥ ፳፱ ብዕለተ ሠሉስ ፍርቂ ለይቲ ብኅቱም ድንግልና ተወልደ።

ኣምላኽ ንምንታይ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ሕማምን ሞትን ተቐበለ፧

“ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር ኵሉ ዝከኣሎ ኣምላኽ እንከሎ ንምንታይ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ብዘይካ ኃጢኣት ሰብ ዝፍጽሞ ዘበለ እናፈጸመ ንሕማምን ሞትን ተቐቢሉ ንሰብ ከድኅን መሪጹ እንተበልና፧” እዚኦም ዝስዕቡ መረድኢታት ካብ ብዙኅ ብውኁዱ ንረክብ።
1. ብኣርኣያኡን መልክዑን ዝፈጠሮ ሰብ ምስ ተጋገየን ምስ ተጣዕሰን ግዙእ ኃጢኣት ኮይኑ ኪነብር ኣይኃደጎን እንታይ ደኣ ካብ ኃጢኣትን መርገምን ኵነኔን ዝድኅነሉ ተስፋ ሂብዎ ስለዝነበረ ንኪፍጽሞ’ዩ። (ዘፍ. ፫፥፲፭/3፡15, ፫፥፳፪/3፡22, ቀሌ. ገጽ ፲፫/13)።
2. እግዚአብሔር ዝገብሮ ኵሉ ብመደብን ሥነ ሥርዓትን ስለዝኾነ እዩ። (1ይ ቆሮ. ፲፬፥፴፫-፵/14፡33-40)
3. ዝበደለ ሰብ በጃ ኮይኑ ከንጽሕ ስለዘይክእል ንሱ ባዕሉ ነዚ መደብ እዚ ብንጽሕናን ብቕድስናን ካብ ዝተሓለወት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ፍጹም ሰብ ኮይኑ ንኺውለድ ምእንታና ክሒሱ ንኽዓርቀናን ንኽዕረቐናን ግድን ኮነ። “ካብ ድኻም ሥጋ ሕጊ ክፍጸም ንዘይከኣለ ብምሳሌነት እግዚአብሔር ወዱ ልኢኹ ኣብ ልዕሊ ኃጢኣት ፈረደ” ከምዝበለ። (ሮሜ ፰፥፫/8:3)
4. ብምኽንያት ሰብ (ኣዳም) ኃጢኣት ናብ ዓለም ኣተወ ብምኽንያት ኃጢኣት ውን ሞት፥ ብሓደ ሰብ ውን (ክርስቶስ) ሕይወት መጽአ። (ሮሜ ፭፥፲፪-፲፰/5:12-18)

ቀዳሚሁ ቃል ውእቱ (ብመጀመርታ ቓል ነበረ)

ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሓንስ በዚ ኣገላልጻኡ ቃል ቅድሚ ዅሉ ከምዝነበረ፡ ቅድምናኡን ህላዌኡን የረድኣና። ንቕድምናኡ ኸኣ ጥንቲ ወይ መበገሲ የብሉን። ፍጥረት ዘበለ ኵሉ መበገስን መፈጸምታን፡ መጀመርታን መወዳእታን ኣለዎ። መበገሲ ኵሉ ወይ መምጽኢ (አምጻኤ ዓለማት) ፈጣሪ እግዚአብሔር ግና ቀዳማዊ እዩ። ንእኡ ግና መበገሲ ወይ መጀመሪ ዘይብሉ ኣልፋ (ቀዳማዊ) እዩ። ከምኡ ውን ፍጻሜ ዘይብሉ ዘለዓለማዊ እዩ። (መዝ. 102፡25-27)
ስለዚ እዩ ድማ ወንጌላዊ ዮሐንስ ነቲ ቅድመ ሥጋዌኡ ዝነበረሉ መንነት ህላዌን ኵነታትን ኪገልጽ ከሎ ቃል ቀዳማዊ ኢሉ ቅድምናኡ ዘረጋገጸ። እዚ ቓል እዚ ድማ ከም ቃል ፍጡራን ዝርው (ኣካል ዘይብሉ) ዘይኮነስ ኣነ በሃላይ ገባሬ ኵሉ ኣካላዊ ቃል ምዃኑ ንኸረድእ “እቲ ቓል” ኢሉ ጸውዖ (ገለጾ)። በዚ ድማ ቃል ዝተባህለ ወልደ እግዚአብሔር ክርስቶስ ምዃኑ ክሕብር “እቲ ቓል’ውን ኣምላኽ ነበረ” ኢሉ ጸሓፈ። ኣብ ዳኅረዋይ ዘመን ድማ ብፍሉይ ኣካሉ ሥጋ ከምዝለበሰን ከምዝተወሓሓደን ከረድኣና ኸሎ “እቲ ቓል ሥጋ ኾነ” በለ (መዝ. 32፡6, ዮሓ. ፩፥፩-፲፬/1፡1-14, ዕብ. ፩፥፪-፫/1፡2-3, ቈላ. ፩፥፲፪-፲፯/1:12-17)

ነአምን በክልኤቱ ልደታት (ብኽልተ ልደታት ነኣምን)

ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ አብ ናይ ባህርይ ወዱ እዩ። ቅድመ ዓለም ካብ አብ ብዘይ ኣደ፡ ድኅረ ዓለም ብዘይ ኣቦ ብግብረ መንፈስ ቅዱስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ከምዝተወልደ በዚአን ክልተ ልደታት ነኣምን (ሕዝ. ፵፬፥፩-፫/44፡1-3, ማቴ. ፩፥፲፰/1፡18, ምሳ. ፰፥፳፫፥፳፭/8፡23-25)

ተዋሕዶ

ተዋሕዶ ማለት ቃልን (መለኮትን) ሥጋን (ትስብእትን፡ ሰብእነትን) ካብ ክልተ ኣካልን፡ ክልተ ባህርይን ብተዋሕዶ ሓደ ኣካልን ሓደ ባህርይን ከምዝኾነ ዘረድእ ምሥጢር እዩ።

ቅዱስ ቄርሎስ ብዛዕባ ተዋሕዶ ቃልን ሥጋን ከምዚ ይብል፦ “ቃል ሥጋ ኮነ ኪበሃል ከሎ ቃል ተለዊጡ ሥጋ ኾይኑ ማለት ኣይኮነን፡ ሥጋውን ናብ ኣምላኽነት ተለዊጡ ማለት ኣይኮነን” ብዘይምርመር ምሥጢረ ተዋሕዶ ሃብቲ ቓል ንሥጋ፡ ሃብቲ ሥጋ ንቓል ኮነ እምበር፡ እዚ ማለት ድማ ገንዘብ መለኮት ብተዋሕዶ፡ ገንዘብ ሥጋ ብተዋሕዶ ገንዘብ ቃል ኮነ ማለት’ዩ። ብኻልእ ኣገላልጻ ንቓል ዝንገር ዝነበረ ንሥጋ ይንገረሉ፡ ንሥጋ ይንገር ዝነበረ ንቓል ይንገረሉ። እዚ ማለት ቀዳማይን መወዳእታን ክበሃል ዝግብኦ ቃል ክኸውን ከሎ ሥጋ ግና ንገንዘብ ቃል ብተዋሕዶ ናይ ባዕሉ ጌሩ’ሎ እሞ ቀዳማይን መወዳእታን ኣነ እየ ክብል በቒዑ እቲ ዘመን ዘይቍጸረሉ ዝነበረ ቓል ውን ሥጋ ሃብቱ ስለዝገበረ ዘመን ተቘጽረሉ። ወዲ ፲፪ ዓመት ወዲ ፴ ዓመት ተባህለ።
ቅድሚ ተዋሕዶ ክልተ ኣካል ክልተ ባህርይ ዝተባህሉ መነ መን’ዮም፧
መለኮታዊ ኣካል፦ ረቂቕ፣ ዘይጭበጥ፣ ዘይድኅሠሥ፣ እሳታዊ፣ ምሉእ፣ ስፉሕ፣
ሥጋዊ ኣካል፦ ግዙፍ፣ ውሱን፣ ጸቢብ፣ ዝድኅሠሥ፣ ዝጭበጥ፣
መለኮታዊ ባህርይ፦ ቀዳማይን ዳኅራዋይን፣ መጀመርታን መወዳእታን፣ ፈጣሪነት፣ ኵሉ ክገብር ዚኽእል፣ ዘለዓለማዊ፣ ዘይመውት፣ ዘይሓምም፣ ዘይጠሚ፣ ዘይጸምእ።
እምበኣር ወልድ ንደቂ ኣዳም ካብ ዝወደቑሉ መንጸፈ ደይን፡ ካብ ዝተገዝኡሉ ባርነት ሰይጣን ናፃ ንኽገብሮም ምስ መጽአ ቃል ምስ ሥጋ ተዋሓሓደ። እዚ ማለት ከኣ መለኮታዊ ኣካልን ሥጋዊ ኣካልን ከምኡ ውን መለኮታዊ ባህርይን ሥጋዊ ባህርይን ተዋሓሓዱ። እቲ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተወልደ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ክልተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ ብዘይምልዋጥ ብተዋሕዶ መለኮት ንመለኮት ከይለቐቐ ሥጋ ንሥጋነቱ ከይለቐቐ በተዓቅቦ ካብ ክልተ ባህርይ ሓደ ባህርይ ኮነ። በዚ ድማ ምንታዌ (ክልተነት) ጠፍአ። ስለዚ ኸኣ እዩ ክርስቶስ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ዝበሃል።

ትንታነ ቅዱስ ቄርሎስ ብምሳሌ ሓጺንን ሓውን

ንተዋሕዶ መለኮትን ሥጋን ቅዱስ ቄርሎስ ብሓጺንን ሓውን መሲሉ ይዛረብ። ሓጺን ናብ ሓዊ ኣትዩ ምስ ሓዊ ኪወሓሓድ ከሎ መጠኑ፡ ቅርጹ፡ ርጕዱን ቁመቱን ከይለቐቐ ባህርይ ናይቲ ሓዊ ወሲዱ ኵለንትናኡ ፍጹም ሓዊ ከምዝኸውን እቲ ሓዊ ውን ናይ እሳትነት (ሓዊነት) ባህርይኡ ከይገደፈ ብመጠን እቲ ሓጺን ንቕርጺ እቲ ሓጺን ከምዝኅዝ ዳኅራይ’ውን ሓጓዳይ ብመዶሻ ኺወቕዖ ብመጋዝ ኺቝርጾ ኸሎ ኣብ መንጎ ሓጺንን ሓጺን ምንም ፍልልይ ከምዘይረአ፡ ኅድረት ምልዋጥ ዘይብሉ ተዋሕዶ መለኮትን ሥጋን ውን ከምዚ’ዩ ኢሉ ኣረዲኡና።
ስለዚ ነቲ ሓደ ክርስቶስ ከፊልካ ሥጋ ናይ ሥጋ ሥራሕ ይሠርሕ፡ መለኮት ናይ መለኮት ሥራሕ ይሠርሕ ምባል ጊጉይ ትምህርቲ እዩ።

ይቕጽል . . . 

                                                                                                                                                                   ወስብሐት ለእግዚአብሔር!

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195