banner

ምሥጢረ ጥምቀት

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ንምእመናን መንፈሳዊ ጸጋ ዜውህባ ሾብዓተ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ኣለዋኣ። ‘ምሥጢራት’ ምባለን ብዝርአ ኣገልግሎት ዘይረአ ናይ እግዚአብሔር ጸጋን ክብርን ዜውህባ ብምዃነን እዩ። እተን ሾብዓተ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ዝበሃላ ምሥጢረ ጥምቀት፣ ምሥጢረ ሜሮን፣ ምሥጢረ ንስሓ፣ ምሥጢረ ቀንዴል፣ ምሥጢረ ቍርባን፣ ምሥጢረ ክህነትን ምሥጢረ ተክሊልን እየን።

1. ምሥጢረ ጥምቀት

ጥምቀት ኣብ ቅዱስ ወንጌል ዝተኣዘዘ ካብ እግዚአብሔር እንውለደሉ ምሥጢር እዩ። ንኻልኦት ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን ንምስታፍ ዝከኣል ድኅሪ ጥምቀት እዩ። ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ተወልደ ኣብ 30 ዓመቱ ኣብ ሩባ ዮርዳኖስ ብኢድ ዮሓንስ ተጠምቀ። ብዛዕባ ጥምቀቱ ኣቐዲሙ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝተነግረ ትንቢትን ዝተመሰለ ምሳሌን ኣሎ። (መዝ. 29፥3፤ 77፥16፤ 114፥3-4፤ 1ይቆሮ. 10፥2)

ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ብጥምቀቱ ንጥምቀትና ኪቅድስ ተጠምቀ። ጥምቀቱ፡ ኣይሁድ ከም ዝገብርዎ ናይ ምንጻሕ ልማድ ወይ ድማ ኃጥኣን መጸብሓን ካብ ዮሓንስ መጥምቅ ከም ዝተጠመቕዎ ናይ ንስሓ ኣይነበረን። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ተጠሚቑ ካብ ማይ ድኅሪ ምውፃኡ፡ እግዚአብሔር አብ “ዝንቱ ውእቱ ወልድየ” ኢሉ ናይ ባህርይ ወዱ ምዃኑ መስከረሉ፡ መንፈስ ቅዱስ ውን ብኣምሳል ርግቢ ወሪዱ፡ ኣብ ልዕሊ ርእሱ ተቐመጠ። (ማቴ. 3፥16-17) ኣብቲ መወዳእታ ናይ ትምህርቱውን “ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ኣጥምቑ” ኢሉ ጥምቀት ኣዚዙ እዩ። (ማቴ. 28፥19)

ካብ ጥምቀት ዝርከብ ክብሪ

1. ካብ እግዚአብሔር ብጸጋ ምውላድ (ውልድነት ምርካብ)፡ ጸጋ እግዚአብሔር ንወዲ ሰብ ዝወሃቦ ብጥምቀት ካብ ሥላሴ ክውለድ ከሎ ምዃኑ ኣብ ቅዱሳን መጻሕፍቲ ተገሊጹ ኣሎ። (ዮሓ. 3፥5፤ ገላ. 3፥27፤ ኤፌ. 5፥26፤ 1ይጴጥ. 1፥3-6)

2. ካብ ኃጢኣት ምንጻሕ፡ “ወነአምን በአሐቲ ጥምቀት ለሥርየተ ኃጢኣት/ ኃጢኣት ብዝሥረየላ ሓንቲ ጥምቀት ንኣምን” (ጸሎተ ሃይማኖት)።

ሰብ ብጥምቀት ካብ ኃጢኣት ብምፍላዩን፡ ካብ እግዚአብሔር ብጸጋ ምውላዱን መንግሥተ ሰማያት ንምውራስ ብቑዕ ይኸውን። (ሕዝ. 36፥25፤ ግብ. 2፥38፤ 1ይቆሮ. 6፥11)

ሥርዓተ ጥምቀት
1. ጥምቀት ብስም ቅድስት ሥላሴ እዩ
ሽም ሥላሴ ከይጸዋዕካ ዝፍጸም ጥምቀት ከም ኣብ ማይ ዝተኣልከ ቆርበት እዩ እምበር ካልእ ዝህቦ ዓስቢ ወይ ጥቕሚ የብሉን። (ማቴ. 28፥19)

2. ጥምቀት ብፈሳሲ ማይ እዩ
ካህናት፥ ስም ሥላሴ እናጸውዑ “አጠምቀከ በስመ አብ፣ አጠምቀከ በስመ ወልድ፣ አጠምቀከ በስመ መንፈስ ቅዱስ” እናበሉ ሠለስተ ጊዜ ኣብ ማይ ኣጥልቕ ኣውፅእ ኣቢሎም የጥምቕዎ።

ማይ ዘለዎ ዓሚቝ ቦታ ምስ ዘይርከብ ግና ማይ ቀዲሖም ወይ ከኣ ብኢዶም ሓፊኖም የጥምቕዎ። “ወይኩን ጥምቀት ውሥጠ ማይ ውኂዝ ወለእመ ኮነ ህየ ዐፀባ ይክዐዉ ማየ ዘረከቡ ቀዲሖሙ እምኀበ ምጥማቅ” (ፍት. ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ረስጠብ 34)
“ወለእመ ኢተረክበ ማይ ዘይወኅዝ ርእሰ ለዘይጠመቅ ይንሣእ መጠነ ሠለስቱ ኅፍን እምነ ማይ ወይሕጽብ ርእሶ በስመ ሥላሴ” (ባስ. 107)
3. እቲ ዘጠምቕ ኤጲስቆጶስ ወይ ከኣ ቀሺ እዩ። ሥልጣነ ክህነት ዘይብሉ ከጥምቕ ኣይክእልን እዩ። “ኢያጠምቅ ዘእንበለ ኤጲስቆጶስ አው ቀሲስ” (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ድስቅ 21)

ሀ. ደቂ ኣንስትዮ ኣየጥምቓን እየን (ፍት. ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ድስቅ 201)
ለ. ኤጲስቆጶስ ኮነ ቀሺ ኣኽፊሉ ወይ ጉቦ በሊዑ ከጥምቕ ኣይግብኦን “ወኢይከውኖ ለአሐዱ ከመ ይጠመቅ በሕልያን” (ፍት. ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ጴጥ. 4)
ሐ. ዝኾነ ተጠማቒ ብሃይማኖት ካብ ዝተፈልዩ ሰባት ምስ ዝጥመቕ ክርስቲያን ኣይበሃልን። “እመቦ ብእሲ ዘተጠምቀ ጥምቀት እምዐላውያን ኢኮነ ውእቱ ምእመነ” (ፍት. ነገ. 3፣ ረስጣ 4)

ንጥምቀት ዝተወሰነ ዕድመ

ሀ. ንጥምቀት ዝተወሰነ ዕድመ ንደቂ ተባዕትዮ 40 መዓልቲ፣ ንደቂ ኣንስትዮ ከኣ 80 መዓልቲ እዩ። እቲ ሕፃን ንሞት ዘስግእ እንተኾይኑ ግን ቅድሚ 40ን 80ን መዓልቲ ብሞግዚት ተወሲዱ ይጥመቕ። (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ሥ ር 2)
ጥምቀት ብነገድ፡ ብወገን፡ ብዘርኢ ፍልልይ የብሉን፣ “ካብቶም ዝኣመኑ ሕዝብን ኣሕዛብን ኣወዳትን ኣዋልድን ብሓፈሻ ናይ ሰብ ዘርኢ ኵሉ ወገን ናይ እግዚአብሔር ስለዝኾነ ይጥመቕ” (ማቴ. 28፥19)፡ “ጥምቀት ሥሩዕ ለዕደው ወለአንስት ንኡሶሙ ወዓቢዮሙ’ (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3) ቅዱሳን ሓዋርያት ከኣ “ኪዱ ንኣሕዛብ ምሃሩን ኣጥምቁን” ኢሉ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝኣዘዞም ቃል ሰሚዖም፡ ንትምህርቱ ተከቲሎም ንሕዝብን ኣሕዛብን ኵሎም የጠምቑ ነይሮም። ቅዱስ ጴጥሮስ ንቆርኔሌዎስ ምስ ቤተ ሰቡ ኣጥመቆ። (ግብ. 10፥33-48) ቅዱስ ጳውሎስ ውን ንቤተ ሰብ እስጢፋኖስ  ኣጥመቆም። (1ይ ቆሮ. 1፥16)
ለ. ንምጥማቕ መዓልቱ ዝኣኸለ፡ ንጽባሕ ኢሉ ብዝኾነ ምኽንያት ክኃድርን ክቕንይን ኣይግባእን። (ፍት. ነገ. ኣንቀጽ 3)

ቅድሚ ጥምቀት
ሀ. ቅድሚ ጥምቀት መጀመርታ ትምህርቲ፣ ቀጺሉ እምነት የድሊ። እቲ ተጠማቒ ብዕድመ ዓቢይ እንተኾይኑ ትምህርቲ ክርስትና ዝተማህረ ብሥላሴ ዝኣመነ ኪኸውን ኣለዎ። ጐይታና “ዝኣመነን ዝተጠመቀን ኪድኅን እዩ” ስለ ዝበለ። (ማር. 16፥16) እምነት መሠረት እዩ። እቶም ካልኦት ተግባራት ግን ሕንፃ እዮም። እምነቱ ንምግላጽ ዘይክእል ሕፃን እንተኾይኑ ግና ብኃላፍነት ወለድን ብናይ ክርስትና ኣቦ ወይ ኣደ ይጥመቕ። ምስ ዓበየ ከኣ ብኃላፍነቶም ይመኽርዎን ይምህርዎን።
ለ. ንኡሰ ክርስቲያን ቅድሚ ምጥማቑ ግብሩ ይምርመር፥ ተመርሚሩ እምነቱ ምስ ተረጋገጸ ይጥመቕ። (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ሥርዋጽ 2)


 ኣብ ጊዜ ጥምቀት

ሀ. ተጠመቕቲ፡ ኣብቲ ዝጥመቕሉ ቦታ ይቆሙ። 

ለ. ኤጲስቆጶስ ወይ ቀሺ ነቶም ተጠመቕቲ ገጾም ናብ ምብራቅ መሊሱ ኢዱ ዘርጊሑ ይጽልየሎም። ብቅብኣ ቅዱስ ጸሎት የብጽሕ።

ሐ. እቲ ኤጲስ ቆጶስ ንቀሺ ቅብኣ ቅዱስ ይህቦ እሞ ብጸጋም ናይቶም ተጠመቕቲ የቐምጦ።
መ. ቀጺሉ ውልድነት ኣብ ዘጽንዕን መንፈስ ቅዱስ ዘኅድርን ሜሮን ይጽልይ።
ሠ. ምስ ጸለየሉ ንካልእ ቀሺ ይህቦ እሞ ብየማናይ ናይቶም ተጠመቕቲ የቐምጦ።
ረ. ተጠመቕቲ ፊት ናይቲ ማይ ኮይኖም፡ ናብ ሰማይ እናረኣዩ፡ ገጾም ካብ ምብራቕ ናብ ምዕራብ ይመልሱ።
ሰ. እቲ ኤጲስቆጶስ ወይ ቀሺ “ንዲያብሎስ ትኽሕዶ ዲኻ” እናበለ ንተጠመቕቲ ምስ ሓተቶም “እወ እኽሕዶ ኢየ” እናበሉ ነፍስ ወከፎም ይኽሕድዎ።
ቀ. ድኅሪ እዚ፡ እቲ ቀሺ ናይ ነፍሲ ወከፍ ተጠማቒ የማናይ ኢድ ብምኃዝ ብፊት ናይቲ ማይ ኮይኑ ገጹ ካብ ምዕራብ ናብ ምብራቕ ይመልሶ።
በ. ናብቲ መጠመቒ ቅድሚ ምእታዎም “ብአብ፡ ብወልድ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ትኣምን ዲኻ፧” እናበለ ንነፍሲ ወከፎም ይሓቶም “እወ እአምን” እናበሉ ነፍሲ ወከፎም ይምልሱ። ብድኅሪ እዚ ቅብኣ ቅዱስ ይቐብኦም፡ የጥምቆም፡ ውልድነት ይህቦም፡ ክጥመቑ ከለዉ ውን ክዳኖም ኣውፂኦም እዮም ዝጥመቁ። ደቂ ኣንስትዮ ክጥመቓ ከለዋ ጸጕረን ፈቲሐን፡ ናይ ክሳደን ኢደንን እግረን ሥልማት ኣውጺአን እየን ዝጥመቃ። (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ረስታ 34) ጓል ኣንስተይቲ ኣብቲ እትጥመቐሉ ጊዜ ጽግያት እንተመጺእዋ ክሳብ ትነጽሕ ትጸንሕ።
ተ. ተጠመቕቲ ምዝራብ ዝክእሉ እንተደኣ ኮይኖም ባዕላቶም እምነቶም ብምምስካር ጸሎተ ሃይማኖት ይደግሙ። ምዝራብ ዘይክኣሎም እንተ ኮይኖም ናይ ክርስትና ኣደኦም ወይ ኣቦኦም ብዛዕባ ሃይማኖቶም ይምስክርን ጸሎተ ሃይማኖት ይደግምን።
ነ. ደቂ ተባዕትዮ ንደቂ ኣንስትዮ ናይ ክርስትና ኣቦ ወይ ደቂ ኣንስትዮ ንደቂ ተባዕትዮ ናይ ክርስትና ኣደ ምዃን ኣይፍቀድን (ፍት. ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ረስጠብ 34 ፣ ዘኒቅያ 24)
ናይ ተጠመቅቲ መሥርዕ ብመጀመሪያ ናይ 40ን ናይ 80ን መዓልቲ ሕፃናት ይጥመቑ። ድኅሪኡ ንኡሰ ክርስቲያን ኣወዳት፡ ኣብ መወዳእታ ንኡሰ ክርስቲያን ኣዋልድ ይጥመቓ። (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ ረስጠብ 34)
አ. እቲ ካህን ተጠመቅቲ ምስ ተጠመቑ ሜሮን ይቀብኦም ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ከይተቐበሉ ዝኾነ ኣይልከፉ። ድኅሪ እዚ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ይቕባሉ። በታ ዕለት እቲኣ ዝተጠምቁ ካብቶም ካልኦት ቈረብቲ ቀዲሞም ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ይቕበሉ። “ወይትመጠዉ ቍርባነ እምቅድመ ሕዝብ” (ፍት.ነገ. ኣንቀጽ 3 ፣ በስ 105)
ከ. ንእትጥመቕ ንኡሰ ክርስቲያን ጓል ኣንስተይቲ ቅብአ ቅዱስን ሜሮንን እቲ ኤጲስቆጶስ ካብ ክሳዳ ንላዕሊ ምስ ቀብኣ ፣እቲ ዝተረፈ ሰብነታ እትቐብኣ ዲያቆናዊት ጓል ኣንስተይቲ ንኢድ ካህን ብምኃዝ እያ። (ፍት. ነገ ኣንቀጽ 3 ፣ ድስቅ. 34)

ኣፈጻጽማ ጥምቀት
ሀ/ ኣብ ልዕሊ ማይ መጽሓፈ ክርስትና (ጸሎተ ጥምቀት) ይበጽሕ።
ለ/ መስተብቍዕ ካብ በእንተ ዱያን ክሳብ በእንተ ሰላም ይጽለይ።
ሐ/ እቲ ካህን ጸሎተ ጥምቀት ክጽሊ ከሎ ኢዱ ኣብ ልዕሊ ተጠማቓይ የንብሮ (ኣንብሮተ ኢድ ይገብር)።
መ/ እቲ ዝጥመቕ ሰብ ስመ ክርስትና ይወሃቦ።
ሠ/ ጸሎተ አኰቴትን ጸሎተ ወንጌልን ኣብጺሑ፡ በእንተ ሰላም፡ በእንተ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት፡ በእንተ ማኅበር ዝተባህሉ ጸሎታት’ውን ይጽልይ። እቶም ሕዝቢ ከኣ ጸሎተ ሃይማኖት ይደግሙ።
ረ/ እቲ ካህን ንኢዱ ብኣምሳል ትእምርተ መስቀል ኣብ ልዕሊ ተጠማቒ ኣንቢሩ “ይኩን ስምከ እገሌ” እናበለ፡ ንሽም ጥምቀቱ
ሠለስተ ጊዜ ይጽውዕ።
ሰ/ “ብሩክ እግዚአብሔር ዘያበርህ ለኵሉ ሰብእ” እናበለ ኣብ ልዕሊ እቲ ማይ 3ተ ጊዜ ሜሮን ይውስኽ።
“ብሩክ እግዚአብሔር አብ አኃዜ ኵሉ ዓለም አምላክነ ወብሩክ ወልድ ዋሕድ እግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ መድኃኒነ ወብሩክ
መንፈስ ቅዱስ ጰራቅሊጦስ መጽንዒ ወመንጽሔ ኵልነ” እናበለ ብመስቀል 3ተ ጊዜ ነቲ ማይ ይባርኾ።
“አሐዱ አብ ቅዱስ፡ አሐዱ ወልድ ቅዱስ፡ አሐዱ ውእቱ መንፈስ ቅዱስ” ኢሉ ብልዑል ዜማ ብምዝያም ነቲ ማይ ይባርኾ፡ ይዓትቦ።
ቀ/ “ሰብሕዎ ለእግዚአብሔር ኵልክሙ አሕዛብ” ንዝብል ካህንን ሕዝብን እናተቐባበሉ ከም ናይ ሥርዓተ ቅዳሴ ይፍጽሙ።
በ/ እቲ ዲያቆን ነቲ ዝጥመቕ ካብ ምዕራብ ናብ ምብራቕ የምጽኦ።
እቲ ካህን “አጠምቀከ በስመ አብ፡ አጠምቀከ በስመ ወልድ፡ አጠምቀከ በስመ መንፈስ ቅዱስ” እናበለ ሠለስተ ጊዜ የጠምቖ።
ተ/ እቲ ካህን ኣብ ገጽ እቲ ተጠማቒ “ንሣእ መንፈሰ ቅዱሰ” እናበለ ኡፍ ይብለሉ። ቀጺሉ ቅብኣ ሜሮን ይቐብኦ።
እቲ ካህን ሜሮን ክቐብእ ከሎ ናይቲ ተጠማቒ ነፍስ ወከፍ ክፍሊ ኣካሉ እናፈለየ ብትእምርተ መስቀል 36 ሕዋሳቱ ይቐብኦ።
ኀ/ ኣብ መጽሓፈ ጥምቀት ከምዝተገልጸ እቲ ካህን ነታ ምስ ዓበየት ኣሚና እትጥመቕ ጓል ኣንስተይቲ ካብ ክሳዳ ንላዕሊ ዘሎ ኣካላ ይቐብኣ። ካብ ክሳዳ ንታሕቲ ዘሎ ኣካላ ድማ እታ ዲያቆናዊት ሰበይቲ ናይቲ ካህን ኢድ ኂዛ ትቐብኣ። ጸሎተ ቡራኬን ኣንብሮተ ኢድን ኣብ ልዕሊ እቲ ተጠማቒ ይጽለይ።

ትርጕም ሥርዓተ ጥምቀት

ሀ/ ብማይ እንጥመቐሉን እነጥምቐሉን ምኽንያት ክርስቶስ ባዕሉ ብማይ ስለ እተጠምቀን፡ ንሓዋርያት ውን ብማይ ከጥምቑ ስለ ዝኣዘዘን እዩ። (ማቴ. 3፥13-16፤ ማር. 1፥9፤ ዮሓ. 3፥5፤ ኤፌ. 5፥26፤ ቲቶ 3፥5፤ 1ይዮሓ. 5፥6-8)
ለ/ ጥምቀት ኣብ ዓሚቝ ማይ ክኸውን ዝተኣዘዘሉ ምኽንያት ነቲ ተጠማቒ ንኸጥልቆ እዩ።
ሐ/ ኣብቲ ማይ 3ተ ጊዜ ኣጥልቒና እነውፅኣሉ ምኽንያት ክርስቶስ ኣብ ከርሠ መቓብር 3ተ መዓልትን 3ተ ለይትን ኃዲሩ ናይ ዝተንሥኣሉ ምሳሌ እዩ። (ፍት.ነገ. ኣን 3 ድስቅ 34)
መ/ እቲ ተጠማቒ ኣብ ዝጥመቐሉ ጊዜ ንዲያብሎስ ክኽሕድ ከሎ ገጹ ናብ ሸነክ ምዕራብ የዙሮ። እዚ ውን ቦታ ዲያብሎስ ምዕራብ ስለዝኾነ እዩ።
ሠ/ ተጠማቒ ገጹ ናብ ምብራቕ መምለሲ ኣዳም ኣብ ገነት ሸውዓተ ዓመት ምንባሩ ንምዝካር እዩ። ገነት ብሸነኽ ምብራቕ ስለትርከብ። ዘፍ. 2፥8
ረ/ ተጠማቒ ገጹ ናብ ምዕራብ ዝገበረሉ ምኽንያት ኣዳም ሲኦል ከም ዝወረደ ንምዝካር እዩ። ሲኦል ብሸነኽ ምዕራብ ስለትርከብ።
ሰ/ ተጠማቒ ፊት እቲ ማይ ደው ምባሉ ኣዳም ተስፋ ድኅነት ምስምዑ ንምዝካር እዩ። ምኽንያቱ ድኅነት ብጥምቀት ስለዝኾነ። “የማነ እዴየ መጠውክዎሙ ወኮነቶሙ ጥምቀተ” ከምዝብል (መጽሓፈ ኪዳን ፪ይ ክፍሊ) ካህን ናይቲ ተጠማቒ ኢዱ ኂዙ ገጹ ናብ ምብራቕ ዝመልሰሉ ምኽንያት ጐይታ ብጥምቀት ናብ ሸነኽ ምብራቕ ዘላ ገነት ከም ዝመለሰና ንምዝካር እዩ።
ቀ/ ደቂ ኣንስትዮ ክጥመቓ እንከለዋ ቁኖ ጸጕረን፣ ሥልማት ክሳደን እዝነን ኣጻብዐን ክፈትሕኦ ዝእዘዛሉ ምኽንያት እዚ ሥጋዊ መልክዕ ስለዝኾነ እዩ።
በ/ ብመጀመሪያ ናይ ኣርብዓን ሰማንያን መዓልቲ ሕፃናት ምስ ተጠመቁ ብምቕጻል ንኡሰ ክርስቲያን ዝጥመቑሉ ምኽንያት ሕፃናት ንጹሐ ጠባይዕ ኮይኖም ኃጢኣት ስለዘይተንከፎም እዩ። ንኡሰ ክርስቲያን ግን ተነሳሕያን ስለዝኾኑ እዩ።
ተ/ ደቂ ተባዕትዮ ንደቂ ኣንስትዮ ኣቦ ክርስትና፣ ደቂ ኣንስትዮ ውን ንደቂ ተባዕትዮ ኣደ ክርስትና ንምኃዝ ዝተኸልከለሉ ምኽንያት ብፍትወተ ሥጋ ንከይደላለዩ፡ በብፆታኦም ንምስትምሃር ምሹእ ስለዝኾነ እዩ።

                                                                                                                                 ስብሐት ለእግዚአብሔር

                                                                                                                        * * *

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195