banner

“ንልሳነ ግእዝ ነቕልበሉ!”

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

“ንልሳነ ግእዝ ነቕልበሉ!”

ኣብ ዕለተ ምረቃ መጽሓፍ ‘ምዕላደ ቃላት’ ብዛዕባ ፍሉይነት፡ ኣበርክቶን ጽልዋን ልሳነ ግእዝ ከምኡ’ውን ኅየሳ ኣብ መጽሓፍ ምዕላደ ቃላት ብመምህር ሳሙኤል ዓንደማርያም ካብ ዝቐረበ ጽማቕ ትኅዝቶ፦ 

ልሳነ ግእዝ፡ ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ ነዊኅ እዋን ኣገልግሎት ከምዝጸንሖ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ ዕለታዊ ናብራ ሕብረተ ሰብ’ውን ኅሉፍ ኣበርከቶ ኣለዎ።

- ‘ግእዝ’፦ ናይ ገዛእ ርእሱ ፊደላትን ኣኃዛትን ዝውንን ብምዃኑ ብዘይ ኣናባቢ ዝድመጽ እዩ። እዚ ፍሉይነት እዚ ኣብ መዐየሪ ብሉጽነት ክኣቱ ኸሎ፡ ንኸተንብቦ፡ ንኸተድምፆን ንኽትዛረንቦ ዝቐለለ እዩ።

- ቋንቋ ሰናዲ ታሪኽ ብምዃኑ ግእዝ ሰኒድዎ ዘሎ ታሪኽ ጥንታውንን ብዙኅን እዩ። ብግእዝ ዝተጻሕፉ ዝተፈላለዩ ምሁራዊ ጽሑፋት ድማ ቀዳማይ ኢድ ሓበሬታ ይህቡ።

- ኣብ መዓልታዊ ዕዮ ሕብረተ ሰብ ዘገልግሉ ብልሳነ ግእዝ ዝተጻሕፉ ጽሑፋት ብዙኃት እዮም። ንምሳሌ፦ ኣብ ሕጊ ከም ፍትሐ ነገሥት፣ ኣብ ሥነ ፍጥረት ከም መጽሓፈ ኣክሲማሮስ፡ ኣብ ሥነ እንስሳ ከም ፊስኣልጎስ፡ ሥነ ቀመር ከም ባሕረ ሓሳብ፣ . . . ። ከምኡ’ውን ብመንገዲ እቶም ንሥርዓትን ክብርታትን ሕብረተ ሰብ ቅርጺ ዘትኅዙ ጽሑፋቱ ባህላዊ መንነት ክሓንፅ ዝኸኣለ ቋንቋ እዩ።

- ግእዝ፡ ብቃላት ሃብታም ብሰዋስው ድማ ሥሩዕ ስለዝኾነ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ምስ ምምጻእ ሓድሽ ቴክኖሎጂ፡ ኣብ ባዕዳውያን ቃላት ክንዲ ምርዓም ብግእዝ ገለጽቲ ቓላት ምርካብ ዝጽግም ኣይኮነን። ንምሳሌ፦ ክንዲ ማግኔት ምባል መስሕበ ብርት፡ . . .

- ሓደ ኻብቶም ብግእዝ ዝካወኑ ጥበባት ቅኔ እዩ። ቅኔ፡ ብዘይካ እቲ ምስጋና እግዚኣብሔር ምዃኑ፡ ብዘለዎ ረቂቕ ጠባይ ንሥእለ ኣእምሮ ዘዕቢ እዩ። ምህዞ ውፅኢት ሥእለ ኣእምሮ ብምዃኑ ኣብዚ መዳይ ዝዓዘዘ ኣበርክቶ ኣለዎ።

- ግእዝ፡ ብሥነ ጽሑፍ፡ ምህዞ ቀለምን ኣሠራርሓ ብራናን ኣሣእልን ካልኦት ቅርስታትን ዝደመቐ ቛንቋ ብምዃኑ ከም መስሕብ በጻሕቲ፡ ዓቢይ ቱሪዝማዊ ረብሓ ኣለዎ።

ቋንቋ ግእዝ፡ ኣቓልቦ ኤውሮጳውያን ካብ ዝረክብ ነዊኅ ጊዜ ኮይኑ ኣሎ። ዝተፈላለያ ዩኒቨርስታት ግእዝ ኣብ ምምሃርን ንግእዝ ዝምልከቱ ምርምራት ኣብ ምግባርን ይርከባ። ብዙኃት ሰባት’ውን ኣብ ምምሃርን ምርምራት ኣብ ምግባርን ይርከቡ። 

ዲልማንን ሌስላውን ዝበሃሉ ጀርመናውያን ግእዝ ምስ ተማህሩ ሓደ መምህር ቅኔ፡ ዝገበርዎ ቅኔ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፦
ምንተኒ ኢትፍራህ ሰብአ ኤውሮጵ ልሳነ ግእዝ ሕያው፡
አምጣነ ዲልማን ቅድሜከ ወበድኅሬከ ሌስላው።
ትርጕም፦ ሕያው ዝኾንካ ቋንቋ ግእዝ ንሰብ ኤውሮጳ ካብ ሕጂ ኣይትፍራሕ። ምኽንያቱ ብቕድሜኻ ዲልማን ብድኅሬኻ ድማ ሌስላው ኣለዉ።

ካልእ መምህርውን መጻሕፍቲ ግእዝ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካውን ከምዘለዉ ምስ ፈለጡ ዝገበርዎ ቅኔ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፦ ፦
እፈርህ አንሰ ወእርዕድ በደቂቀ ሀገር ግእዝ ወመጻሕፍቲሁ እንዳዒ፡
ኅቡረ አምጣነ ይቤሉ ወፃኢ ወፃኢ።
ትርጕም፦ ኣነስ በዞም ደቂ ሃገር ዝኾኑ ብግእዝን መጻሕፍቱን እንድዒ ፍጹም እፈርሕ ኣለኹ፣ ምኽንያቱ ኃቢሮም ወፃኢ ወፃኢ ይብሉ ኣለዉ።

ነዚ ኣብ ዓዱ ከሎ ዝስደድ ዘሎ ግእዝ ኣቓልቦብምሃብ እምበኣር መሪጌታ ሄኖክ ገብረሚካኤል፡ ኸም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልሳነ ግእዝ ኸበርክቶ ዝጸንሐ፡ ብዙኅ ብልጫታት ዘለዋ ኣስታት 20,000 ቃላት ዝኃዘት መዝገበ ቃላት ግእዝ-ትግርኛ መጽሓፍ “ምዕላድ ቃላት” እንሆ ናብ ኣንበብቲ ኣቕሪቡ ኣሎ። ንገለ ካብ ብልጫታት እዛ መጽሓፍንምግላጽ፦

1. ገጽ 7-47 ብዛዕባ ሓፈሻዊ ኣመጻጽኣ ግእዝ፡ ዝምድናን ርክብን ግእዝ ምስ ትግርኛን ትግረን ብኣብነት ዝተሰነየ፡ ፊደላትን ኣኃዛትን ግእዝ፡ ኣርእስትን ረባሕታን ግስ፡ ኣመላትን ካልኦት ጠባያትን ግእዝ ብሕፅር ዝበለ ቐሪቡ ስለ ዘሎ፡ ነባቢ ኣቐዲሙ ምስ ቋንቋ ግእዝ ንኽላለ ባብ ዘርኁ እዩ።
2. ዝበዝኁ እቶም ብኣዳላዊ ይኹን ብኻልኦት ክዳለዉ ዝጸንሑ ናይ ግእዝ መዝገበ ቓላት ኣብ ኣሠራርዕኦም ብተራ ዝውድእሉ ፊደላት እዮም ኽዳለዉ ጸኒሖም።፡ እዚ ድማ ንተመሃሮ ቅኔ ኣድህቦ ሂቦም ንኻልኦት ግና ክግልልዎም ጸኒሖም። እዛ መጽሓፍ’ዚኣ ግና ኣብ ኣደላልዋኣ ቅድመ-ተኸተል ቃላት ብተርታ ፊደላት ዝጅምርሉ ስለ ዝኾነ፡ ተጠቀምቲ ዝደለይዎ ቓል ብቐሊሉ ኽረኽብሉ ብዘኽእል መንገዲ እያ ቐሪባ ዘላ።
3. ናይ ነፍስ ወከፍ ግስ (ርደት፡ ረባሕታ፡ ቅጽል፡ ካልኦት ካብኡ ዝርከቡ ኣስማትን) ተኸቲሎም ስዒቦም ስለ ዘለዉ ዝተማልአ ፍልጠት ዘስንቕ ኣቀራርባ እዩ።
4. ንሓደ ቃል ተዋሂቡ ዘሎ ትርጒም ኲኖ ንጽል ትርጕም፡ ብተመሳሰልቲ ቓላት ዝተሰነየ ብምዃኑ ዝሰፍሐ ርድኢት ይህብ። ብተወሳኺ’ውን ክልተ ሠለስተ ዝተፈላለየ ትርጒም ዘለዎ ብቚጽርታት ፈላልዩ ኣቕሪብዎ ይርከብ።
5. ደድኅሪ ሓደ ቓል ነቲ ቓል ዘማእክሉ ምሉኣት ሓሳባት፡ ዘይቤታት፡ ምስ ጥቕሶም ቀሪቦም ብምህላዎም ሕጊ ሰዋስው ብቐሊሉ ዘስርጹን ጠቓሚ ፍልጠት ዝህቡን እዮም።
6. ኣብ ኣናብባ ኽጠብቁ ይኹኑ ኽልሕልሑ ዝግብኦም ከም ኣናብባኦም ብርዱእን ዘየሻሙን መንገዲ ቐሪቦም ኣለዉ። ከምኡ’ውን ተመኰሳይያት ቃላት ማለት ሓደ ቓል ከሎ ዝተፈላለየ ትርጕም ዝህቡ (ገጽ 653-709) ቀሪቦም ኣለዉ።
7. “ኣበርክቶ ግእዝ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ምስ ባዕዳውያን ልምድታትን ሓደስቲ ቃላትን ንዘጋጥም ሕፅረት ቋንቋ ትግርኛ ክሽፍኑ ዝኽእሉ ቓላት (ገጽ 710-721) ሰፊሮም ኣለዉ።

ብሓፈሻ ብዕምቈትን ብዝኅን ቃላት፡ ብዘለዋ ብቚዕ ሓበሬታ፡ መሳጢ ኣገባብ ኣቀራርባ እዛ መጽሓፍ ጽጹይ ሓበሬታ ክትህብ ትኽእል እያ ዝብል ገምጋም ኣሎ።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር!

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195