banner

ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!

“ ጐይታይን ኣምላኸይን” ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ

ብልሳነ ዕብራይስጥ ‘ቶማስ’ ማለት ፀሓይ እዩ። ድርብ ስሙ ‘ዲዲሞስ’ ብልሳነ ጽርኢ ማንታ ማለት እዩ። ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ካብ ነገደ ኣሴር ዝተወልደ ኮይኑ፡ ኣቐዲሙ ‘ትንሣኤ ሙታን የሎን’ ኢሎም ካብ ዝኣምኑ ወገን ሰዱቃውያን ነበረ። ማቴ. 22፡25

ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መዋዕለ ስብከቱ ንተኣምራቱ ርእዮምን ንትምህርቱ ሰሚዖምን ካብ ዝተፈላለየ ቦታ ክንዲ ኃሙሽተ ዕዳጋ ዚኣኽሉ ሕዝቢ ይስዕብዎ እኳ እንተነበሩ ካብዚኦም ግና መጀመርታ ዓሠርተው ክልተ ሓዋርያት ቀጺሉ ከኣ 72 ኣርድእትን 36 ቅዱሳት ኣንስትን ጥራሕ እዩ ኃርዩ። ሓደ ካብዞም ዓሠርተው ክልተ ሓዋርያት ዝኾነ ቅዱስ ቶማስ፡ ደድኅሪ መምህሩን ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሠለስተ ዓመትን ሠለስተ ወርኅን ኣብ ምድረ እስራኤል ተዘዋወረን ተመላለሰን። (ማቴ. 10፥3፣ ዮሓ. 20፥24፣ ግብ. 1፥13)።

መድኃኔዓለም ክርስቶስ ምስ ተንሥአ’ውን ነቲ ኣሰር ሽንካር ኣብ ኣእዳዉን ኣእጋሩን ርእዩ፣ ከምኡ’ውን ኢዱ ናብ ዝተወግአ ጐድኑ ኣእትዩ “ጐይታይን ኣምላኸይን” ኢሉ ፍጹም መስከረ።(ዮሓ. 20፥28)

ምስ ቅዱሳን ሓዋርያት ን40 መዓልቲ መጽሓፈ ኪዳን ተማህረ፡ ኣብ በዓለ ኃምሳ’ውን ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ተቐበለ።
ድኅሪ እዚ ቅዱሳን ሓዋርያት “ሑሩ ወመሃሩ ውስተ ኵሉ ዓለም/ ኪዱ ንዅሉ ዓለም መሃሩ” ዝብል ቃል ትእዛዝ ጐይታ ንምፍጻምን፣ ወንጌለ መንግሥትን ድኅነተ ዓለምን ንክእውጁን ከበሥሩን ነዛ ዓለም ብዕጫ ምስ ተኻፈልዋ፡ ንሓዋርያ ቶማስ ካብ ኵሎም ሓዋርያት ዝርኀቐ ምሥራቓዊ ሀገር፡ ሀገረ ህንደኬ በጽሖ።

ቅዱስ ቶማስ ናብ ህንዲ ተጓዒዙ ወንጌል ንምስባኽ መእተዊ መንገዲ እናደለየ ከሎ ምስ ሓደ ነጋዲ ተራኸበ። እዚ ነጋዲ’ዚ ካብ ኢየሩሳሌም ዝመጸ ምዃኑ ሰሚዑ፡ እንታይ ፍልጠትን ክእለትን ከም ዘለዎ ንሓዋርያ ቶማስ ሓተቶ። ሓዋርያ ቶማስ ድማ ናይ ጽርበት፡ መንደቕን ሕንፃን. . . ክእለት ከም ዘለዎ ምስ ነገሮ፣ ‘ ከምዚ ናትካ ክእለትን ፍልጠትን ዘለዎ ሰብ ንንጉሥና የገድሶ እዩ’ ኢሉ ናብ ንጉሥ ጐንዶፓረስ ኣብጽሖ። ኣብ ህንዲ ግዝኣት ምላባር፡ ከተማ ታክሻሲላ ዝነበረ ንጉሥ ጐንዶፓረስ ኣቐዲሙ ዝና ናይቲ ኣብ ኢዮርሳሌም ዝነበረ ቤተ መንግሥቲ ሰሎሞን እንክሰምዕ ይድነቕን ኣብ ግዝኣቱ ከምኡ ዓይነት ቤተ መንግሥት ክሓንፅ ይብህግን ስለ ዝነበረ፡ ብምምጻእ ናይ ሓዋርያ ቶማስ እምብዛ ተሓጐሰ። ብቕልጡፍ ቤተ መንግሥቲ ክሓንፀሉ ድማ ናብ ጎልጎል ጫካ ወሲዱ ዝኣክል ገንዘብን ንዋያትን ሃቦ። ድኅሪ ሓፂር ጊዜ’ውን “ንመቝጸሪ ሠራሕተኛ ፣ ንመዐደጊ እምኒ፡ ሓፂን፡ ወርቅን ዕንጸይትን” ዝኸውን ገንዘብ ለኣኸሉ። ሓዋርያ ቶማስ ግና ነዚ ዝተዋህቦን ዝተላእኸሉን ገንዘብ ኂዙ ናብ ዕዳጋ ዘይኮነስ ናብ ሰፈር ድኻታት እናኸደ ንዝጠመዩ መግቢ፡ ንዝዓረቁ ክዳን ፡ ቤት ንዘይብሎም መጽለሊ ይዕድገሎም ነበረ። ምስኡ ድማ ንሕሙማት እናፈወሰ፣ ንዝተሸገሩ እናኣጸናንዐ ወንጌለ መንግሥት ትምህርተ ድኅነት ይሰብኽ ነበረ። በዚ ኸኣ ጎልጎል ጫካ እኳ ከይተጸርገ ገንዘብ ንጉሥ ኣብ ናብራ ድኻታት ተወድአ።

ንሕንፃ ቤተ መንግሥቲ ዝተመደበ ጊዜን ዝተሠልዐ ባጀትን ምስ ተዛዘመ፡ ንጉሥ ንክዕዘብ መጸ። እንተኾነ ዱር ጫካ ከይተተንከፈ፣ እምኒ ከይወደቐ . . . ምስ ጸንሖ፣ ‘ቶማስ ኣበይ ኣሎ፧ ዝሓነፀለይ ቤተ መንግሥቲኸ ኣበይ ኣሎ፧’ እናበለ ብቝጥዓ ከምጽእሉ ኣዘዘ። እቶም ሰባት ግና “ቶማስ ደኣ ንዝጠመዩ ኬብልዕ፣ ንዝጸምኡ ኬስትይ፣ ንዝዓረቁ ኬልብስ፣ ንዝሓመሙ ኪፍውስ. . . ኣብ ሰፈር ድኻታት ኢኻ ትረኽቦ። ብእምኒ ዝተሓንፀ ቤተ መንግሥቲ ዋላ እኳ ክትርእይ እንተዘይከኣልካ፡ ኣብ ገጽ ሕዝብኻ ግና ፍሥሓን ፍሽኽታን ከተንብብ ትኽእል ኢኻ” ኢሎም መለስሉ። ብቝጥዓ ዝነደደ ንጉሥ፡ ወተሃደራቱ ኣዚዙ ንሓዋርያ ቶማስ ካብ ዘለዎ ከምዘምጽእሉ ገበረ። ንሓዋርያ ቶማስ ኣብ ቅድሚኡ ኣቒሙ ድማ፥ ‘ቤተ መንግሥተይ ስለምንታይ ዘይሓነፅካለይ፧’ ኢሉ ሓተቶ። ሓዋርያ ቶማስ ድማ ‘ሓኒፀልካ ኣለኹ’ ክብል መለሰሉ። ንጉሥ እናተገረመ ‘ ኣበይ ኣሎ! እቲ ጫካ እኳ ዘይተተንከፈ ዘሎ!’ ምስ በሎ ሓዋርያ ቶማስ ከኣ ‘ብርግጽ ኣብዚ ምድሪ ዝሓነፅክዎ ናይ እምኒ ቤተ መንግሥቲ ከይትርኢ ትኽእል ኢኻ፡ ኣነ ግን ኣብ ሰማይ ቤተ መንግሥቲ ሠሪሐልካ ኣለኹ’ በሎ። በቲ ተግባሩ ጥራሕ ዘይኮነስ ዋላ’ውን በቲ መልሱ ዝነደደ ንጉሥ ብትእዛዙ ኢዱን እግሩን ተኣሲሩ ከምዝሳቐን ቆርበቱ ከም ዝቕለጥን ገበረ።

በታ ሓዋርያ ቶማስ ናብ ቤት ማእሠርቲ ዝተወስደላ መዓልቲ ንምሸታ ሃንደበት ኃዉ ንንጉሥ ሓሚሙ፡ ወጋሕታ ሞተ። ነፍሱ ድማ ብመላእኽቲ ተዓጂባ ኣብ ሰማያት ክትዘውር ከላ ሓደ ካብ መላእኽቲ፡ ብዙኅ ኣብያተ መንግሥቲ እናኣርኣየ ‘ንኣኺ እትነብርሉ ደስ ዝብለኪ ምረጺ’ በላ። ነፍሲ ናይ ኃው ንጉሥ ድማ ደስ ዘብላ ቤተ መንግሥቲ መረጸት። እቲ መልኣኽ ግና ‘እዚ ቤተ መንግሥቲ እዚ ናትኪ ኣይኮነን፣ ቶማስ ንንጉሥ ጐንዶፓረስ ዝሓነፀሉ ሰማያዊ ቤተ መንግሥቲ እዩ ’ በላ። በታ ሰዓት እቲኣ ድማ ፍቓድ እግዚአብሔር ኮይኑ ነፍሲ ናይ ኃው ንጉሥ ተመሊሳ ምስ ሥጋኣ ተዋሓሓደት። ካብ ድቃሱ ከም ዝተንሥአ ሰብ ኸኣ ኣብ መንጐ ክቐብርዎ ዝተኣኻኸቡ ሰባት ተንሢኡ ተንቀሳቐሰ። ኵሉ እቲ ዝረኣዮ ኸኣ ንንጉሥ ጐንዶፓረስን ነቶም ተኣኪቦም ዝነበሩን ከየትረፈ ነገሮም። ነዚ ዝሰምዐ ንጉሥ በቲ ኣብ ቅዱስ ቶማስ ዘውረዶ ግፍዒ ኃዚኑ ተጣዕሰ። ንሓዋርያ ቶማስ ካብ ቤት ማእሠርቲ ከውፅእዎ ኣዚዙ ድማ ንሱን ቤተ ሰቡን ብክርስቶስ ኣሚኖም ተጠምቁ። ‘ከምዚ እንተኮይኑስ ካልእ ቤተ መንግሥቲ ሕነፀለይ’ እናበለ ገንዘቡ ንሓዋርያ ቶማስ ክህብ ዝረኣዩ ሕዝቢ ኸኣ ኣሠረ ፍኖቱ ክስዕቡ ጀመሩ።

ቅዱስ ቶማስ ንብዙኃት ሰባት ካብ ኣምልኾ ጣዖት ናብ ኣምልኮተ እግዚአብሔር፣ ካብ ገቢረ ኃጢኣት ናብ ገቢረ ጽድቅ መለሶም። እንተኾነ ንገባሬ ሠናያት ዝጻረር ጸላኤ ሠናያት ስለዘይሰኣን፡ ንሓዋርያ ቶማስ ኂዞም ንቆርበቱ ገፊፎም ለቆታ ብምግባር ኣብ ሰብነቱ ጨው እናነስነሱ ናብ ሞት ዘብጽሕ ስቓይ ኣውረድሉ። ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ 26 ግንቦት 66 ዓ.ም. ብኵናት ወጊኦም ብሰማዕትነት ኣኅለፍዎ።

ሓንቲ ካብ ሽድሽተ ኦርየንታል ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዝኾነት ህንዳዊት ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ብሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ኣብ 46 ዓ.ም. (52 ዓ.ም.ፈ) ዝተመሥረተት እያ። እታ ጐድኒ መለኮት ዝዳኅሠሠት ኢድ ቶማስ ሕያው ኮይና ኣብ መንበረ ታቦት ተነቢራ ትርከብ።

ክሳዕ ሕጂ ድማ ተኣምራት ትገብር። ቀዋሚ መንበር ህንዳዊት ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን፡ ‘ዴቫሎካም’ ዝበሃል ኮይኑ ኣብ ኮታያም (ኬራላ) ደቡባዊ ምዕራብ ህንዲ ይርከብ። ካብ ህንዲ ወፃኢ ድማ ብዙኃት ሃገረ ስብከታት ኣብ ኣሜርካ፡ ካናዳ፡ ዓዲ እንግሊዝ፡ ምዕራብ ኤውሮጳ፡ ወሽመጥ ፐርሽያ፡ ማሌጅያ፡ ሲንጋፖር፡ ኣውስትራልያን ኒውዝላንድን ኣለዋ። ኣብ ውሽጥን ወፃእን ዝርከቡ ኣስታት 2.5 ሚልዮን ዝበጽሑ ምእመናንን ምእመናትን ኣለዉዋ። መራሕን ኣቦን ናይዛ ቤተ ክርስቲያን “ካቶሊኮት ናይ ምሥራቅን ሜትሮፖሊታን ማላንካራን” ይበሃል።

ናይ ቅዱስ ቶማስ፡ ጸሎትን በረኸትን ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን!።

ስብሐት ለእግዚአብሔር!

* * *

Our Faith

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church is the one Apostolic and Universal, and, for authenticatitly,ng righ
A.  It is stated as ‘Eritrean’ for it is located  within Eritrea’s sovereign integrity, 
B.  And it is affirmed that it is ‘Orthodox’ for  the Church has the true faith,
C.  And is called ‘Tewahdo’ for it believes   Read More . . . 

ርኸቡና

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ፖ.ሳጹን ቁጽሪ 728
ኣስመራ፡ ኤርትራ
ቴለ፡ +291-1-184290/182270
ፋክስ፡ +291-1-182195