ነገረ ድኅነት ሣልሳይ ክፋል

Jun 16, 2017

ነገረ ድኅነት ሣልሳይ ክፋል

“ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ፍጹም ሰብ ዝኾነ ብተዋሕዶ እዩ”። “ተዋሕዶ” ዝብል ቃል “ተዋሐደ” ካብ ዝብል ግእዛዊ ቓል ዝወፅአ እዩ፣ ትርጕሙ ድማ፦ “ካብ ክልተ ነገራት ሓደ ኾነ” ማለት እዩ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ክልተ ኣካል ሓደ ኣካል፣ ካብ ክልተ ባህርይ ሓደ ባህርይ ብምዃን ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ እዩ። ቅድሚ ተዋሕዶ ኽልተ ኣካል፡ ኽልተ ባህርይ ዝተባህሉ፡ መለኮታዊ ኣካልን ሥጋዊ (ሰብኣዊ) ኣካልን እዮም።

“ኣካል” ዝብል ንእግዚአብሔርን ንሰብን ክንገር ዝኽእል እዩ። ንእግዚአብሔር፦ “ንአብ ፍጹም ገጽ፡ ፍጹም መልክዕ፡ ፍጹም ኣካል ኣለዎ፤ ንወልድ ፍጹም ገጽ፡ ፍጹም መልክዕ፡ ፍጹም ኣካል ኣለዎ፤ ንመንፈስ ቅዱስ ፍጹም ገጽ፡ ፍጹም መልክዕ፡ ፍጹም ኣካል ኣለዎ። መለኮታዊ (ናይ እግዚአብሔር) ኣካል ሰፊሕ፡ ረቂቕ፡ ምሉእ እዩ።

ንሰብ ኣካሉ ኻብ ጸጕሪ ርእሱ ኽሳዕ ጽፍሪ እግሩ ዘሎ እዩ፣ ነዚ ኺገልጽ ዘማራይ ዳዊት፦ “ወአካልየኒ ወኢከመ ምንት በቅድሜከ/ ኣካለይ ኣብ ቅድሜኻስ ከም ምናምን እዩ" (መዝ. 39፡5) ይብል። ሰብኣዊ (ሥጋዊ) ኣካል ጸቢብ፡ ግዙፍ፡ ውሱን እዩ።

ናይ’ዞም ኽልተ ኣካል ተዋሕዶ (መለኮታዊ ኣካልን ሥጋዊ ኣካልን) ናይ ኣካል ተዋሕዶ ይብሃል። ነዚ ድማ ቕዱሳት መጻሕፍቲ ብምልኣትን ብስፍሓትን ይምስክሩሉ እዮም። ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንኣይሁድ፦ “ኣነ ኣብርሃም ከይተወልደ ከም ዘሎኹ ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ” በሎም። ኣብዚ ምሉእ ሓሳባት እዚ ጐይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብርሃም ከይተወልደ ህልው ከም ዚኾነ እኳ እንተገለጸ፡ ብሥጋዊ ኣካል ካብ ዝግለጽ ገና ኃምሳ ዓመት ከምዘይመልአ ኣይሁድ ተዛሪቦምዎ እዮም። ሥጋዊ ኣካል ምስ መለኮታዊ ኣካል ብምውሓዱ፦“ኣብርሃም ከይተወልደ ኣነ ኣሎኹ” በለ። ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “እንተዝፈልጥዎስ፡ ንጐይታ ክብሪ ኣይምሰቐልዎን ነይሮም” (1ይ ቆሮ. 2፦9) ኢልዎም ኣሎ። እዚ ኸኣ ኣብ ቀራንዮ ኽቡር ደሙ ዘፍሰሰ ጐይታ ኽብሪ ዝኾነ እግዚአብሔር ምስ ሥጋ ፍጹም ከም ዝተወሓደ የረድኣና። ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ ብወገኑ ንኣይሁድ ኣብ ቤተ መቅደስ ኣብ ዚገሠፀሉ ጊዜ፡ “ነቲ ወሃብ ሕይወት ቀተልክምዎ” (ግብ. 3፡15) ኢሉዎም እዩ፣ እዚ ኸኣ ኣይሁድ ብኽፍኣት ዝቐተልዎ ወሃብ ሕይወት ዝኾነ ክርስቶስ ሥጋ ዚተወሓደ መለኮት (ሥግው ቃል) ምዃኑ ይገልጸልና። ንቕዱስ ዮሐንስ ኣብ ራእዩ ጐይታና ምስ ተገልጸሉ፦ “ኣነ እቲ ቐዳማይን እቲ ዳኅራይን እቲ ሕያውን እየ እሞ ኣይትፍራህ፣ ሞይተ’ውን ነበርኩ፤ እንሆ ኸኣ ንዘለዓለም ዓለም ሕያው እየ፣ መርኆ ሞትን ሲኦልን ከኣ ኣሎኒ።” ብምባል መለኮቱ ኺገልጽ ከሎ፡ “ሞይተ’ውን ነበርኩ” ኢሉ ድማ ምስ ሥጋ ፍጹም ምውሓዱ ይምህረና። (ራእ. 1፡18)

ስለዚ ድማ “ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብተዋሕዶ ኻብ ክልተ ኣካል ሓደ ኣካል ኮይኑ” ኢላ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ትኣምንን ትምህርን።

ኣካል ብዘይ ባህርይ ኣይቀውምን እዩ። ባህርይ ከኣ ብዘይ ኣካል ኣይፍጸምን እዩ። ባህርይ፡ ምንጪ ኣካል እዩ፡ ኣካል ግብሩ ዚፍጽመሉ’ውን መሣርሒ እዩ። ስለዚ ኣካልን ባህርይን ዘይፈላለዩን ዘይተኻኽኡን እዮም። በዚ ምኽንያት እዚ ኣካል፡ ባህርይ ኣይብሃልን፣ ባህርይ’ውን ኣካል ኣይብሃልን እዩ። መለኮታዊ ባህርይ ኣሎ፤ ሥጋዊ (ሰብኣዊ) ባህርይ’ውን ኣሎ። መለኮታዊ ባህርይ፦ ፈጣሪነት፡ ኵሉ ከኣልነት፡ ዘለዓለማውነት፡ ዘይምልዋጥ፡ ዘይምስዓር፡ ዘይምጥማይ፡ ዘይምጽማእ፡ ዘይምሕማም፡ ዘይምማት እዩ። ሰብኣዊ (ሥጋዊ) ባህርይ ድማ ምድካም፡ ምጥማይ፡ ምጽማእ፡ ምሕማም፡ ምማት እዩ። ስለዚ እዚ ናይ ክልተ ባህርይ ምውሓድ ናይ ባህርይ ተዋሕዶ ይበሃል።

ነዚ ሓደ ኣብነት ዝኾነና ናይ ሓፂንን ሓውን ተዋሕዶ እዩ። ሓፂንን ሓውን ምስ ዝወሓዱ እቲ ሓፂን ናይ ሓዊ ባህርይ ናቱ ገይሩ ይኅዝ። ኣቐዲሙ ዘየንድድ ዝነበረ፡ ድኅሪ ምውሓዱ ከንድድ ይጅምር። ብርሃን ሓዊ ወሪሱ ድማ ከብርህ ይጅምር። ሓዊ’ውን ከምኡ፡ ባህርይ ሓፂን ወሪሱ ናቱ ይገብሮ። ኣቐዲሙ ቅርጺ ኣልቦ ዝነበረ ሓዊ ድኅሪ ምውሓዱ ናይ ሓፂን ቅርጺ ወሪሱ ናይ ሓፂን ቅርጺ ይኅዝ። ኣቐዲሙ ዘይጭበጥ፡ ዘይድኅሠሥን ዘይህረምን ዝነበረ ሓዊ፡ ምስ ሓፂን ድኅሪ ምውሓዱ ግና ኺጭበጥ፡ ኪድኅሠሥን ኪህረምን ይጅምር። ብኸምዚ ድማ መለኮት ብባህሪኡ ረቂቕ እኳ እንተኾነ፡ ከምቲ ሓዊ ምስ ሓፂን ምስ ተወሓደ እሳትነቱ ዝርአ፡ መለኮት’ውን ምስ ሥጋ ብምውሓዱ ግዝፈቱ ተራእየ፡ ተገልጸ። ሓዊ ምስ ሓፂን ኮይኑ ብማሳ ከምዝህረም እሞ ግና እቲ ማሳ ነቲ ናይ ሓዊ እሳትነት ባህርይ ከምዘየናውጾ፡ መለኮት’ውን ምስቲ ዝተወሓዶ ሥጋ ብሓደ ምንባሩ ሓቢሩ መከራ ተቐቢሉ ሞተ፡ ተቐብረ። እዚ ግና ንመለኮታዊ ባህርይ ኣይረኽቦን እዩ። በቲ ዝለበሶ ሥጋ ደኣ እምበር ብመለኮት ኣይሞተን። ብኻልእ ውን ከምቲ ሓፂን ናይ ምንዳድ ባህርይ ዘይነበሮ እሞ ደኃር ዘቃጽል ባህርይ ሓዊ ወሪሱ ከንድድ ዝኸኣለ፡ ኸምኡ ድማ እቲ ድኹም ዝነበረ ሥጋ ምስ መለኮት ብምውሓዱ ንሞት ዚስዕርን ተኣምራት ዚገብርን ኮነ። (እዚ ምሳሌ’ዚ ብቕዱስ ቄርሎስ ዝተዋህበ እዩ።)

ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ (ሥግው ቃል) ንሥጋ ዝተወሓደ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር እዩ። ድኅረ ተዋሕዶ ክንፈላሊ ኣይንኽእልን። እዚ ናይ መለኮት እዩ፡ እዚ ናይ ሥጋ እዩ ኣይብሃልን። ክልቲኦም ብተዋሕዶ ሓደ ኾይኖም እዮም።

ንኣብነት፦ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝገበሮም ተኣምራት ነዚ መረዳእታ ይኾኑና እዮም፦

• ነቲ ዓይነ ሥውር ብምራቑ ሓመድ ኣብዒጡ ብምልካይ ከምዝርኢ ገበሮ። ምራቕ፡ ናይ ሥጋ ባህርይ ብምዃኑ ተኣምር ናይ ምግባር ኃይሊ ኣይነበሮን፡ ሕጂ ግና ሥጋ ፍጹም ምስ መለኮት ስለዝተወሓደ ጐይታና ብምራቑ/ብጥፍጣፉ ዓይኑ ኣብርሃሉ። እዚ ተመልኪትና ተኣምር ዝገበረ ብሥጋኡ እዩ ወይ ብመለኮቱ እዩ ኢልና ምንጽጻል ኣይከኣልን እዩ።
• ጐይታ ምስ ሓዋርያት ብጃልባ እናተጓዓዙ ኸለዉ ኣብኣ ደቀሰ። “ኦ ጐይታ! ጠፋእና” ኢሎም ኣተንሥእዎ። ተንሢኡ ኸኣ ነቲ ንፋስ ገሠፆ። ምስ ሥጋ ዝተዋሓደ መለኮት፡ ሥጋ ኣብ ዝደቀሰሉ ነይሩ እዩ። ምፍልላይ የብሎምን። በዚ ድማ ጐይታ ተንሢኡ ነቲ ማዕበል ገሠፆ። ድቃስ ባህርይ ሥጋ ስለዝኾነ ደቀሰ። ተንሢኡ ግና ማዕበል ጸጥ ኣበለ። ንባሕሪ ምግሣጽ፡ ንፍጥረታት ምእዛዝ፡ ባህርይ መለኮት ብምዃኑ እዚ ገይሩ ኢልካ ምፍልላይ ኣይግባእን። ደቂሱ ነይሩ፡ ተንሢኡ ንማዕበል ጸጥ ዘበለ ንሱ ሓደ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ኣምላኽ፡ ፍጹም ሰብ ምዃኑ ይድቅስ፡ ይበልዕ፡ ይሰቲ፡ ተኣምራት ይገብር፡ ሙውት የተንሥእ ነበረ።
• ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ሥጋ ለቢሱ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽ እዩ” ኽንብል ከሎና፡ ሰብ ብምዃኑ ብባህሪኡ ምትሓት የብሉን። ኣብ ሰማይ ኣብ ዝፋኑ እናተመስገነ ኣብ ምድሪ እናዞረ ምሂሩ፡ መከራ’ውን ተቐበለ። ብዛዕባ እዚ ቅዱስ ያሬድ “ንዅሎም ፍጥረታት ዝምግብ ጐይታ፡ ኣብ ሕቝፈኺ ኾይኑ ኸም ሕፃን ኪጠቡ ኣብ ዝርኣይሉ ጊዜ ኣብ ኣርያም ደለይዎ እሞ፡ ኣብዚ ዓለም ከም ቀደሙ ምስ ኣቦኡን መንፈስ ቅዱስን ረኸብዎ።” ይብል። (ኣንቀጸ ብርሃን) ነዚ ዝረኣዩ መላእኽቲ እዮም። ፀሓይ ኣብ ዘላቶ ኾይና ንምድሪ ኸም እተሙቖ፡ ንሱ ድማ ኣብ ዝፋኑ ተቐሚጡ (ንዓለም እንገዝአ) ኣብ ምድሪ ብሥጋ ማርያም ተገልጸ፡ ሥጋ ተዋሒዱ እናዞረ ምሃረ።

ስለዚ፦ “ተዋሕዶ ማለት ከመ ኣውጣኪ ሓደ ባህርይ ጥራይ እዩ ኸይበልና፡ ከም ንስጥሮስ ተደሪቡ ኽልተ ባህርይ እዩ ኸይበልና፡ ከም ካልኦት መናፍቓን ብምድብላቕ/ ምትሕውዋስ/ እዩ . . . ናብ ዝብል ሓሳብ ከይኣተና ፡ መለኮት ምስ ሥጋ ፍጹም ብምውሓዱ ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ሓደ ባህርይ ብተዋሕዶ ምዃኑ ክንምስክር ይግብኣና።”

ተፈጸመ ሣልሳይ ክፋል

ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!

ዘመነ ዮሐንስ 24 መጋቢት 2012 ዓ.…

April
Thursday
2
ዝክር፦ አባ መቃርስ ሊቀ ጳጳሳት፡ ወአፈድፈዱ ምክረ ላዕለ እግዚእነ። ዘቅዳሴ ምንባብ፦ ገላ. 4፡12-20 1ይ ጴጥ. 1፡21-ፍጻሜ ግብ. ሐዋ. 5፡12-16 ምስባክ፦ መዝ. 81/82 ወንጌል፦ ማቴ. 26፡1-5 ቅዳሴ፦ ዘ፫፻ት ግሩም።         *   *   *
 - 23:00 h
Ad Right

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

በቴርጌላ ማርያም - ካብ ተላባዒ ሕማም ዝደኃነ ብጸሎት ማርያም!

ናይ እግዚአብሔር ምሕረት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ጸሎት ምስ ኵልና ይኹን እሞ ኣብ መጽሐፈ ተአምረ ማርያም ካብ ዝሰፈሩ ተአምራት...

በቴርጌላ ማርያም - ካብ ተላባዒ ሕማም ዝደኃነ ብጸሎት ማርያም!

ናይ እግዚአብሔር ምሕረት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ጸሎት ምስ ኵልና ይኹን እሞ ኣብ መጽሐፈ ተአምረ ማርያም ካብ ዝሰፈሩ ተአምራት...

መግለጺ ቅዱስ ሲኖዶስ

ቅዱስ ሲኖዶስ ብምኽንያት ሕማም ኮረና ቫይረስ ሓዲሽ መግለጺ ኣውጺዑ!

6ይ ሰንበት፡ ‘ገብርኄር’

  ሻዱሻይ ሰንበት ዓቢይ ጾም “ገብርኄር” ትበሃል። እዛ ሰንበት እዚኣ ‘ገብርኄር’ ዝተሰምየት፡ ማኅሌታይ ቅዱስ ያሬድ ኣብ ዝደረሶ ጾመ ድጓ፡ ብዛዕባ ቅኑዓት...

ገብር ኄር

  ኣብ ዓቢይ ጾም ኣብ ዝርከቡ ሸሞንተ ሰናብቲ እታ ሻድሸይቲ ሰንበትን ምስኣ ዘላ ሰሙን ገብርኄር ተባሂላ ትፍለጥ። ጐይታ ሠራዊት እግዚአብሔር ነዛ...

ገዳም ደብረ ጽጌ ወደብረ ድኁኃን አቡነ ዮናስ

ሀሎ አሐዱ ብእሲ በአሐቲ ሀገር እንተ ስማ ቡር ሀገረ መስቀል ዘስሙ ንዋየ እግዚእ ወስመ ብእሲቱ ኂሩተ ማርያም / ኣብ ‘ቡር...

ንግደት ኢየሩሳሌም ኣብ በዓለ ፋሲካ 2012 ዓ.ም.ግ. (2020 ዓ.ም.) ንዘይተወሰነ…

ብመሪሕነት ቅዱስ ሲኖዶስን ብማእከልነት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ተማእኪሉ ዝካየድ ንግደት ናብ ሀገረ ቅድስት ኢየሩሳሌም፡...

ደብረ ዘይት - ነገረ ምጽአተ ክርስቶስን ኅልፈተ ዓለምን

ኣብ ዓመት ብዛዕባ ዳግማይ ምጽኣት ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከምኡ’ውን ኅልፈተ ዓለም ብፍሉይ እንዝክረሉ ሠለስተ ጊዜያት ኣለዉ። እቲ ሓደ...

“ወዝንቱ ዘመድ ኢይወፅእ ዘእንበለ በጾም ወበጸሎት። /እዚ ከምዚ ዝበለ ብዘይ…

 ዘለናዮ ቅንያት፡ ናይ ጐይታናን አምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ጾም ኣብነት ብምግባር፡ ፈቃደ ሥጋና ብፈቃደ ነፍስና ኣግዚእና፡ ካብ አኃዜ ኵሉ ወብዙኀ...

ኣብ ሓፈሻዊ ኣገልግሎትን ባጀታዊ ኣሠራርሓን ዘተኮረ ጉባኤ ተኻዪዱ! 

10 መጋቢት 2012 ዓ.ም.ግ ኣብ ሓፈሻዊ ኣገልግሎትን ባጀታዊ ኣሠራርሓን ዘተኮረ ጉባኤ ብመራሕ ሥራሕ ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ሊቀ ካህናት ዘርአ ኣስመላሽን...

ክቡር መስቀል

 ጐይታ ዓለማት ክርስቶስ፡ ዝተሰቕለሉ መስቀልምሥጢሩ ዓሚቝ’ዩ ታሪኽ እንተ ዝግንጸልእስራኤላዊ ቀሲኑ ምድረ ተስፋ ከይርኢ ኪለዓል ጀመረ ናይ ኣማሌቅ ጸብኢ

‘ይሁዳ ጠፍአ፡ ቅዱስ ማትያስ ተክአ’

ነታ እግዚአብሔር ብደሙ ዝመሥረታ ቤተ ክርስቲያን፡ ብስብከቶምን መጻሕፍቶምን፡ ብገድሎምን ትሩፋቶምን ስለዝጓሰይዋ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንቅዱሳን ሓዋርያት ዓቢይ ክብሪ ትህቦም። ንኣብነት፦...

  

latest articles

The feast of presenting the lord Christ in the temple…

On this day we celebrate the feast of presenting the lord Christ to the temple after 40 days of his...

The Fast of Nineveh - Monday 10 – 12 February…

In Eritrean Orthodox Tewahdo Church, one of the seven fasting periods is the fast of Nineveh.

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...

Mystery of Incarnation

Mystery of Incarnation means the mystery of the descending of God the Son who is one of the Trinity from...

Mystery of the Holy Trinity

The Eritrean Orthodox tewahdo Church has Five pillars of Mysteries through which it teaches and demonstrates its basic religious belief...

Welcome to the Feast of the Nativity of Our Lord…

Glory to God. When the appointed time of salvation and the foretold prophesies came to pass, God the Son come to...

In Memory of His Holiness Abune Yacob the Second Patriarch…

His Holiness Abune Yacob, the Second Patriarch was one of the reputable leaders of the EriOTC, a shining star of...

Fast of the Prophets (Advent)

15th November (geez calander), marks the first day of the Advent Fast, a period of abstinence and penance practiced by...

FASTING

Fasting is abstinence from all things that a body needs, and one has to fast from animal products and from...

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church (EriOTC)

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God. “We call our...

Holy of Holies Our Lady, the virgin Mary

The word holy (kidus) in Geez denotes being special, pure and esteemed. This prefix is an attribute to denote the...

HOLY SCRIPTURES (part one)

All Scriptures are written with the inspiration of the Spirit of God or the breath of God. They are also...