ተፈጥሮ ሰብ

Dec 18, 2018

ተፈጥሮ ሰብ፡ ኣብ መወዳእታ ድኅሪ ኵሎም 21 ፍጥረታትን መበል ራብዓይ ፍጥረት ናይ ዕለተ ዓርብን ዝኾነ ሰብ እዩ። እግዚኣብሔር ኣምላኽ “ንግበር ሰብአ በአርአያነ ወበአምሳሊነ/ ብመልክዕናን ብምስልናንን ሰብ ንፍጠር” ብምባል ፈጠረ። ድኅሪ ኵሎም ዝፈጠረሉ ምኽንያት ከምቲ ለዋህ ወላዲ ንውላዱ ኣቐዲሙ ንመጻኢ መነባብሮኡ ዘዳልወሉ፡ እግዚኣብሔር ድማ ነቲ ኣዝዩ ዘፍቅሮ ሰብ ኵሉ ዘድልዮ ኣቐዲሙ ምስ ፈጠረ ፈጠሮ ።

ንዝቐደሙ ዕሥራን ሓደን ፍጥረታት ብሓልዮ (ብሓሳብ)፡ ብነቢብ (ብቃል) ክፈጥሮም ከሎ ንሰብ ግና ፍልይ ብዝበለ ብግብሪ ፈጠሮ። (ዘፍ 1፡26) 

ሥላሴ ብመልክዕናን ብኣምሳልናን ሰብ ንፍጠር ምስ በሉ ናይ ሰብ ሥጋኡን ነፍሱን ብዘይምቅድዳም ብሓደ ጊዜ ተረኽቡ፡ “ወገብሮ እግዚአብሔር ለሰብእ እመሬተ ምድር ወነፍሐ ውስተ ገጹ መንፈሰ ሕይወት፡ ወኮነ ዕጓለ እመ ሕያው / እግዚአብሔር ኣምላኽ ካብ ምድሪ መሬት ወሲዱ ንሰብ ፈጠሮ ኣብ ኣፍንጫኡ ድማ ሕይወት ዝህብ ትንፋስ ኡፍ በለሉ እሞ ሰብ ከኣ ሕይወት ዘለዎ ኾነ።” (ዘፍ. 2፡7) 

ንግዙፍ ኣካለ ሥጋ ብኣርባዕተ ባህርያተ ሥጋ (መሬት፡ ማይ፡ እሳት፡ነፋስ) ኣራኺቡ ብሥጋ ኣለሳሊሱ፡ ብጅማት ኣተኃኂዙ፡ ብኣዕፅምቲ ኣጽኒዑ ከምኡ’ውን ነታ ረቂቅ ኣካል ዘለዋ ነፍሲ ካብ ዘይምህላዉ ናብ ምህላው ኣምጺኡ፡ ንሠለስተ ባህርያት ማለት ለባውነት (ፍልጠት)፡ ነባቢነት (ቃል)፡ ሕያውነት (ሕይወት) ሂቡ፣ ብሓፈሻ ንሥጋን ነፍስን ኣዋሒዱ ፈጠሮ።

ሰብ በቲ ግዙፍ ኣካሉ ሥጋውን መዋትን ብምዃኑ እንስሳ ኣይኮነን። በታ ረቃቕ ነፍሱ ለባውነት ፡ ነባቢነት ፡ ሕያውነት ስለዘለዎ መልኣኽ ኣይኮነን። ባህሪኡ ናይ መልኣኽን ናይ እንስሳን ስለ ዝኾነ ማእከላዊ እዩ።

ኣጋእዝተ ዓለም ሥላሴ፡ ብመልክዕናን ብምስልናን ሰብ ንፍጠር ዝበሉ፡ ሰብ ብኸመይ ንሥላሴ ስለዝመስል እዩ፧

ሀ. ብመልክዕ

ንሰብ ዝርአን ዝድኅሠሥን ግዙፍ ኣካል መልክዕ ክህልዎ ከሎ፡ ንሥላሴ ድማ ረቂቅ መልክዕ ኣለዎም። ነቢየ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት “እስመ አዕይንቲሁ ለእግዚአብሔር ኀበ ጻድቃኑ፡ ወእዝኑሂ ኀበ ስእለቶሙ/ ናይ እግዚአብሔር ኣዕይንቲ ናብ ጻድቃን ይጥምታ፡ ኣዕዛኑ ድማ ንልመናኦም ጽን ይብላ” ከም ዝበለ። (መዝ. 33፡18 ፣ 34፡15 ፣ ኢሳ. 48፡13 ፣ 59፡1) ከምኡ’ውን መምህራነ ቤተ ክርስቲያን ሠለስቱ ምእት ኣብ ሃይማኖተ አበው ከምዚ ዝስዕብ ይብሉ፦ “ነአምን ከመ ቦሙ ሥላሴ መልክዐተ ጽዱቃተ አዕይንት ወአዕዛን ወአእጋር ወኵሎንሂ እለ ተርፋ አባላት/ ንሥላሴ ርግጸኛ መልክዕ ኣዕይንቲ፡ ኣዕዛን፡ ኣእዳው፡ ኣእጋርን ኵሎም ዝተረፉ ኣካላት ከም ዘለዎም ነኣምን።”

ለ. ብሓድነትን ሠለስትነትን

ሥላሴ፦ ለባውያን፡ ነባብያን፡ ሕያዋን እዮም። እንተኾነ ግና ‘ሓደ ኣምላኽ’ እምበር ሠለስተ ኣማልኽቲ ኣይበሃሉን። “እንዘ አሐዱ ሠለስቱ ወእንዘ ሠለስቱ አሐዱ/ ሓደ እንከሎ ሠለስተ፡ ሠለስተ እንከለዉ ሓደ ” ከምዝብል። ሰብ ድማ ለባዊ፡ ነባቢ፡ ሕያው እዩ። እንተኾነ ሓደ ሰብ ይበሃል።

ሐ.ብዘለዓለማውነት

ሥላሴ፡ ንዘለዓለም ሕያው እዮም። ሰብ ከኣ ሞይቱ ኣብ መቃብር በስቢሱ ፈሪሱ ኣይተርፍን እዩ፣ ዘለዓለማዊት ዘይትመውት ነፍሲ ኣላቶ።

ስለዚ እግዚኣብሔር፡ ንሰብ ወዲ 30 ዓመት ጐበዝ መንእሰይ፡ ማእከላይ ቁመት ዘለዎ ምልኩዕ ገይሩ ፈጠሮ። ንእንስሳታት፡ ኣራዊትን ኣዕዋፍን ኣጎቢጡ (ኣድኒኑ) ክፈጥሮም ንኣዳም ግና ኣቅኒዑ (ትኽ) ኣቢሉ ፈጠሮ። ኣዳም ምቕንዑ ንሱ ገዛኢ እንስሳታት ምዃኑ እንስሳታት ምድናኖም ድማ ተገዛእቲ ምዃኖም ከረድእ እዩ።

እዚ ፍጡር እዚ ፦

• ‘ሰብ’ ዝተባህለሉ ምኽንያት ሾብዓተ ባህርያት (ኣርባዕተ ባህርያተ ሥጋን ሠለስተ ባህርያተ ነፍስን) ዘለዎ ፍጹም ንምባል እዩ።
• ‘ኣዳም’ ተባህለ። ኣዳም ማለት ካብ መሬት ዝተረኽበ ምልኩዕ ማለት እዩ። “ወይፈደፍድ ብርሃኑ ለአዳም እምብርሃነ ፀሐይ ወይበርህ ሥጋሁ ከመ ኮከበ ጽባሕ/ ኣዳም ከም ፀሐይ ዘንጸባርቕ፡ ከም ኮኸብ ጽባሕ ዝበርህ እዩ” ከም ዝብል ቀሌምንጦስ።
• ካብ ሕያው እግዚአብሔር ካብ ኅትምት ምድሪ ኣደ ዚተረኽበ ዚተፈጥረ ውሉድ ንኺብል “ዕጓለ እመ ሕያው” ይብሎ። ‘ዕጓል’ ዚተባህለ አዳም እዩ፣ ‘እም’ ዝተባህለት ምድሪ ኮይና ‘ሕያው’ ዚተባህለ ድማ እግዚአብሔር እዩ።
• ‘ብእሲ’ ይብሎ። ‘ብእሲ’ ማለት ብሩህ ፍጥረት ማለት እዩ፡ “ወታስተርኢ ወርኅ ከመ ብእሲሃ/ ወርኂ ከም ሰብ ኮይና ትረአ” ከምዝብል መጽሓፈ ሄኖክ።

እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ንኣዳም ዝቕመጥ፡ ዝቀውም (ደው ዝብል)፡ ዝድቅስ፡ ዝትንሥእ (ዝነቅሕ) ገይሩ ፈጠሮ።

- ብምቅማጡ ፡- ምድራዊ
- ብምድቃሱ፡- መዋቲ
- ብምቋሙ፡- ሰማያዊ
- ብምትንሣኡ ፡- ትንሣኤ ከምዘሎ ንምግላጽ’ዩ።

እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ንኣዳም ድኻም ድቃስ ዚሰማምዖ ገይሩ ፈጠሮ። እዚ ድማ ድኻምን ድቃስን ናይ ሥጋ ምንቕቓሕ፣ ምትንሣእ ድማ ናይ ነፍሲ ግብሪ ምዃኑ ንምርዳእ እዩ።

“ወይቤ እግዚአብሔር ኢኮነ ሠናየ ለዕጓለ እመሕያው ይንበር ባሕቲቱ አላ ንግበር ሎቱ ቢፀ ዘይረድኦ/ እግዚአብሔር ድማ ኣዳም በይኑ ኪነብር ጽቡቕ ኣይኮነን’ሞ ደጋፊት ንግበረሉ በለ” (ዘፍ. 2፡18)። ደጋፊት ዝበላ ውሉድ ብምውላድ፡ ካብ ፍትወት ሥጋን ካብ በይንኻ ምዃንን ስለእትረድኦ እዩ።

ስለዚ ንኣዳም ኣዕሚቑ ከይደቀሰ፡ ነቒሑ ድማ ከይተንሥአ ኣብ መንጎ ድቃስን ንቕሓትን ማእከላይ ብምግባር ካብ ጐድኑ ሓንቲ ዓፅሚ ወሲዱ ምሉእ ኣካል ገይሩ ብሕጊ ተፈጥሮ ካብ ኣዳም ከይነኣሰት ጓል 15 ዓመት ምልክዕቲ ጐርዞ ፈጠረሉ።

ኣዳም ካብ ድቃሱ ተባራቢሩ ምስ ረኣያ “ዛቲ ዓፅም እምዓፅምየ ወሥጋ እምሥጋየ ለትኵነኒ ብእሲትየ እስመ እምታ ወፅአት ይእቲ/ እዚኣ ዓፅሚ ካብ ዓፅመይ፡ ሥጋ ካብ ሥጋይ እያ ካብ ሰብኣይ ተወሲዳ እያ እሞ ሰበይቲ ትብሃል በለ።” (ዘፍ. 2፡21-23 ፣ ኩፋ. 4፡6) ሔዋን ኢሉ ድማ ሰመያ። ሔዋን ማለት ናይ ሕያዋን ኣደ ማለት እዩ።(ዘፍ 3፡20)

እግዚኣብሔር ንኣዳም ኣብ መንጎ ድቃስን ምንቃሕን ገይሩ ዝወሰደሉ ምኽንያት ኣዳም ተንሢኡ እንተዝኸውን ነይሩ ዓጽሚ ክውሰዶ ከሎ መቐንዘዎ እሞ በዚ ምኽንያት ንሔዋን ምጸልኣ ነይሩ። ደቂሱ እንተዝኸውን ድማ ‘ካበይ መጺኣ’ ብምባል ምፈርሐ ነይሩ።

ንሔዋን ክፈጥረሉ ከሎ ልዕል ኢሉ ካብ ግንባሩ (ርእሲ) ወይ ድማ ትሕት ኢሉ ካብ እግሩ ዘይኮነስ ካብ ማእከል ሰብነት ጐድኑ ዝወሰደሉ ምኽንያት ድማ ብደኃራይ ዘመን ጐይታ ብዕለተ ዓርቢ ምዉት ብሥጋ ሕያው ብመለኮት ኮይኑ ካብ ጐድኑ ብዝወፀ ማየ ጐቦ ኣዳምን ሔዋንን ደቆምን ድኅነት ከምዝረኽቡ ምሳሌ እዩ። (1ይ ጴጥ. 3፡18) ከምኡ’ውን ‘ግንባር’ ናይ በዓል ቤት፣ ‘እግሪ’ ድማ ናይ ቤተ ሰብ ምሳሌ’ዩ። ስለዚ ሰበይቲ ካብ በዓል ቤታ ንታሕቲ፡ ካብ ቤተ ሰባ ድማ ንላዕሊ ምዃና ንኸረድእ እዩ።(ኤፌ. 5፡20) ካብ ኅቱም ሽፉን ጐድኒ ዓፅሚ ምውሳዱ ኸኣ ሰበይቲ ኽትሽፈን ከምዝግብኣ ዘረድእ እዩ። (1ይ ቆሮ. 11፡5-10)

ከምቲ መጽሓፈ ኩፋሌ “ወእምድኅረ ተፈጸመ ሎቱ ለአዳም አርብዓ ጽባሕ አባእናሁ ውስተ ገነተ ኤዶም / ንኣዳም ኣብ ዝተፈጥረላ ምድሪ ኣርብዓ መዓልቲ ምስ ጸንሐ ናብ ገነት ኣእተናዮ። ከምኡ’ውን “ወፈጺማ እሎንተ ሰማንያ መዋዕለ አባእናሃ ለብእሲቱኒ ውስተ ገነተ ኤዶም/ ንሰበይቱ ድማ ካብ ትፍጠር ድኅሪ ሰማንያ መዓልቲ ናብ ገነት ኣእተናያ” ከም ዝብል (ኩፋ. 4፡12-16)

በዚ መሠረት እግዚኣብሔር ንኣዳም ኣብ ኣርብዓ መዓልቱ፡ ንሔዋን ድማ ኣብ ሰማንያ መዓልታ ብኽብሪ ናብ ገነት ምስ ኣእተዎም “ንገነት ሓልዋን ተኸናኸናን” ብምባል ሃቦ (ዘፍ. 2፡15)።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!

ዘመነ ዮሐንስ 17 ጥር 2012 ዓ.ም.

January
Sunday
26
ዝክር፦ መክሲሞስ፡ ወዱማቴዎስ ዘይጼልሎ መልኣክ በክንፉ ወካልእ መልኣክ ይሰድድ ሎቱ አጋንንተ። ዘቅዳሴምንባብ፦ 2ይ ቆሮ. 8፡16-ፍጻሜ። ያዕ. 3፡13-ፍጻሜ። ግብ. ሐዋ. 26፡28-ፍጻሜ። ምስባክ፦ መዝ.90/91 ወንጌል፦ ማር. 10፡35-45። ቅዳሴ፦ ቅዳሴዘዲዮስቆሮስ። * * *
00:00 h
Ad Right

  

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

ክብረ በዓል ገዳም ደብረ ደናግል ቅድስት ድምያና ንሣልሳይ ጊዜኡ ብክብ…

13 ጥር ዝኽበር ዕለተ ሰማዕትነት ሰማዕት ቅድስት ድምያና ምስ ኣርብዓ ደቃ ኣብ ገዳም ደብረ ደናግል ቅድስት ድምያና (ገዛ ባንዳ) ብድምቀት...

ሕፃነ ቂርቆስ ወእሙ ኢየሉጣ

እቶም ብምኽንያት ልደት ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ጡብ ኣደኦም ጸጊቦም ዘይጠበዉ ክልተ ዓመትን ካብኡ ንታሕትን ዝኾኑ 144,000 ሕፃናት ብርጉም...

ሰማዕት ቅድስት ድምያና ምስ ኣርብዓ ሰማዕታት ደናግል ሰዓብታ

ሣልሳይ ክፍለ ዘመን ኣብ ምፍጻሙ ሓደ ማርቆስ ዝበሃል ሕያዋይ ክርስቲያን ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ግብጺ ናይ ዝርከባ ክልተ ኣውራጃታት ኣማሓዳሪ ነበረ።...

11 ጥር 2012 ዓ.ም. በዓለ ጥምቀት ኣብ ኵለን ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ…

ኣብ ውሽጥን ወፃእን ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ በዓለ ጥምቀት ብድምቀት ክኽበር ከሎ፡ ብደረጃ ሃገር ድማ ኣብ...

እንቋዕ ናብ በዓል ቃና ዘገሊላ ኣብጽሓና!

ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብታ ኣብ ዞባ ገሊላ እትርከብ ቃና ዝገበሮ ተኣምር ምኽንያት ብምግባር በዓል ቃና ዘገሊላ እናተባህለ ብስብሓታትን ጸሎተ ቅዳሴን...

“ ወያሠጥሞን ውስተ ቀላየ ባሕር ለአበሳነ /ንኣበሳና ናብ ማዕሙቝ ቀላይ…

ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ብተዋሕዶ...

“ልሕቀ በበሕቅ / በብንእሽቶ ዓበየ”

ባዕሉ እግዚአብሔር ዝሃቦ ተስፋን፡ ነቢያት ዝተነበይዎ ትንቢትን ንምፍጻም፡ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ኣብ ቤተ ልሔም...

መበል 50 ዓመት ወርቃዊ ኢዮቤልዩ ምምሥራት ደብረ ብርሃን ቅድስት ሥላሴ…

7 ጥር 2012 ዓ.ም.ግ (16 ጥሪ 2020 ፈ.) ክብረ በዓል ቅድስት ሥላሴ ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ክኸብር ከሎ ብፍሉይ ግን...

ሓበሬታ ብዛዕባ ንግደት ኢየሩሳሌም 2020 ዓ.ም. (2020 ፈ.)

 ቤት ጽሕፈት ነጋድያን ኢየሩሳሌም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብዛዕባ ንግደት ኢየሩሳሌም ኣብ በዓለ ፋሲካ 2012 ዓ.ም.ግ. (2020 ዓ.ም.) ዝምልከት...

ጋሻ ንምቕባል ንቀዳደም! - ሥላሴ ኣብ ቤት አብርሃም

ጋሻ ምቕባል፡ ብዙኅ በረኸትን ጸጋን ዘውህብ እዩ። 7 ሓምሌ ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባሉ፡ ኣጋእዝተ ዓለም ቅድስት ሥላሴ ኣብ ቤቱ ዝተኣንገዱሉን፡...

ግዝረት ኣብ ክርስትና፧?!

ግዝረት፡ ማለት ሕፃን ዕልቦኡ ዝኽንሸበሉ ኵነት እዩ። ዕልቦ ፆታዊ ኽፍሊ ኣካል ናይ ሕፃን ብምቕራጽ ዝፍጸም እዩ።

ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተገዚሩ ድዩ፧

ሓደ ካብተን ትሽዓተ ንኡሳን በዓላት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ግዝረት’ዩ። ሠራዔ ሕግ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘይካ በይና ኃጢኣት ፡ ሕጊ...

  

latest articles

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...

Mystery of Incarnation

Mystery of Incarnation means the mystery of the descending of God the Son who is one of the Trinity from...

Mystery of the Holy Trinity

The Eritrean Orthodox tewahdo Church has Five pillars of Mysteries through which it teaches and demonstrates its basic religious belief...

Welcome to the Feast of the Nativity of Our Lord…

Glory to God. When the appointed time of salvation and the foretold prophesies came to pass, God the Son come to...

In Memory of His Holiness Abune Yacob the Second Patriarch…

His Holiness Abune Yacob, the Second Patriarch was one of the reputable leaders of the EriOTC, a shining star of...

Fast of the Prophets (Advent)

15th November (geez calander), marks the first day of the Advent Fast, a period of abstinence and penance practiced by...

FASTING

Fasting is abstinence from all things that a body needs, and one has to fast from animal products and from...

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church (EriOTC)

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God. “We call our...

Holy of Holies Our Lady, the virgin Mary

The word holy (kidus) in Geez denotes being special, pure and esteemed. This prefix is an attribute to denote the...

HOLY SCRIPTURES (part one)

All Scriptures are written with the inspiration of the Spirit of God or the breath of God. They are also...

EXISTENCE OF GOD

The name God signifies the Divine Being, meaning He who created the world and governs it. There is one invisible...