ተፈጥሮ ሰብ

Dec 18, 2018

ተፈጥሮ ሰብ፡ ኣብ መወዳእታ ድኅሪ ኵሎም 21 ፍጥረታትን መበል ራብዓይ ፍጥረት ናይ ዕለተ ዓርብን ዝኾነ ሰብ እዩ። እግዚኣብሔር ኣምላኽ “ንግበር ሰብአ በአርአያነ ወበአምሳሊነ/ ብመልክዕናን ብምስልናንን ሰብ ንፍጠር” ብምባል ፈጠረ። ድኅሪ ኵሎም ዝፈጠረሉ ምኽንያት ከምቲ ለዋህ ወላዲ ንውላዱ ኣቐዲሙ ንመጻኢ መነባብሮኡ ዘዳልወሉ፡ እግዚኣብሔር ድማ ነቲ ኣዝዩ ዘፍቅሮ ሰብ ኵሉ ዘድልዮ ኣቐዲሙ ምስ ፈጠረ ፈጠሮ ።

ንዝቐደሙ ዕሥራን ሓደን ፍጥረታት ብሓልዮ (ብሓሳብ)፡ ብነቢብ (ብቃል) ክፈጥሮም ከሎ ንሰብ ግና ፍልይ ብዝበለ ብግብሪ ፈጠሮ። (ዘፍ 1፡26) 

ሥላሴ ብመልክዕናን ብኣምሳልናን ሰብ ንፍጠር ምስ በሉ ናይ ሰብ ሥጋኡን ነፍሱን ብዘይምቅድዳም ብሓደ ጊዜ ተረኽቡ፡ “ወገብሮ እግዚአብሔር ለሰብእ እመሬተ ምድር ወነፍሐ ውስተ ገጹ መንፈሰ ሕይወት፡ ወኮነ ዕጓለ እመ ሕያው / እግዚአብሔር ኣምላኽ ካብ ምድሪ መሬት ወሲዱ ንሰብ ፈጠሮ ኣብ ኣፍንጫኡ ድማ ሕይወት ዝህብ ትንፋስ ኡፍ በለሉ እሞ ሰብ ከኣ ሕይወት ዘለዎ ኾነ።” (ዘፍ. 2፡7) 

ንግዙፍ ኣካለ ሥጋ ብኣርባዕተ ባህርያተ ሥጋ (መሬት፡ ማይ፡ እሳት፡ነፋስ) ኣራኺቡ ብሥጋ ኣለሳሊሱ፡ ብጅማት ኣተኃኂዙ፡ ብኣዕፅምቲ ኣጽኒዑ ከምኡ’ውን ነታ ረቂቅ ኣካል ዘለዋ ነፍሲ ካብ ዘይምህላዉ ናብ ምህላው ኣምጺኡ፡ ንሠለስተ ባህርያት ማለት ለባውነት (ፍልጠት)፡ ነባቢነት (ቃል)፡ ሕያውነት (ሕይወት) ሂቡ፣ ብሓፈሻ ንሥጋን ነፍስን ኣዋሒዱ ፈጠሮ።

ሰብ በቲ ግዙፍ ኣካሉ ሥጋውን መዋትን ብምዃኑ እንስሳ ኣይኮነን። በታ ረቃቕ ነፍሱ ለባውነት ፡ ነባቢነት ፡ ሕያውነት ስለዘለዎ መልኣኽ ኣይኮነን። ባህሪኡ ናይ መልኣኽን ናይ እንስሳን ስለ ዝኾነ ማእከላዊ እዩ።

ኣጋእዝተ ዓለም ሥላሴ፡ ብመልክዕናን ብምስልናን ሰብ ንፍጠር ዝበሉ፡ ሰብ ብኸመይ ንሥላሴ ስለዝመስል እዩ፧

ሀ. ብመልክዕ

ንሰብ ዝርአን ዝድኅሠሥን ግዙፍ ኣካል መልክዕ ክህልዎ ከሎ፡ ንሥላሴ ድማ ረቂቅ መልክዕ ኣለዎም። ነቢየ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት “እስመ አዕይንቲሁ ለእግዚአብሔር ኀበ ጻድቃኑ፡ ወእዝኑሂ ኀበ ስእለቶሙ/ ናይ እግዚአብሔር ኣዕይንቲ ናብ ጻድቃን ይጥምታ፡ ኣዕዛኑ ድማ ንልመናኦም ጽን ይብላ” ከም ዝበለ። (መዝ. 33፡18 ፣ 34፡15 ፣ ኢሳ. 48፡13 ፣ 59፡1) ከምኡ’ውን መምህራነ ቤተ ክርስቲያን ሠለስቱ ምእት ኣብ ሃይማኖተ አበው ከምዚ ዝስዕብ ይብሉ፦ “ነአምን ከመ ቦሙ ሥላሴ መልክዐተ ጽዱቃተ አዕይንት ወአዕዛን ወአእጋር ወኵሎንሂ እለ ተርፋ አባላት/ ንሥላሴ ርግጸኛ መልክዕ ኣዕይንቲ፡ ኣዕዛን፡ ኣእዳው፡ ኣእጋርን ኵሎም ዝተረፉ ኣካላት ከም ዘለዎም ነኣምን።”

ለ. ብሓድነትን ሠለስትነትን

ሥላሴ፦ ለባውያን፡ ነባብያን፡ ሕያዋን እዮም። እንተኾነ ግና ‘ሓደ ኣምላኽ’ እምበር ሠለስተ ኣማልኽቲ ኣይበሃሉን። “እንዘ አሐዱ ሠለስቱ ወእንዘ ሠለስቱ አሐዱ/ ሓደ እንከሎ ሠለስተ፡ ሠለስተ እንከለዉ ሓደ ” ከምዝብል። ሰብ ድማ ለባዊ፡ ነባቢ፡ ሕያው እዩ። እንተኾነ ሓደ ሰብ ይበሃል።

ሐ.ብዘለዓለማውነት

ሥላሴ፡ ንዘለዓለም ሕያው እዮም። ሰብ ከኣ ሞይቱ ኣብ መቃብር በስቢሱ ፈሪሱ ኣይተርፍን እዩ፣ ዘለዓለማዊት ዘይትመውት ነፍሲ ኣላቶ።

ስለዚ እግዚኣብሔር፡ ንሰብ ወዲ 30 ዓመት ጐበዝ መንእሰይ፡ ማእከላይ ቁመት ዘለዎ ምልኩዕ ገይሩ ፈጠሮ። ንእንስሳታት፡ ኣራዊትን ኣዕዋፍን ኣጎቢጡ (ኣድኒኑ) ክፈጥሮም ንኣዳም ግና ኣቅኒዑ (ትኽ) ኣቢሉ ፈጠሮ። ኣዳም ምቕንዑ ንሱ ገዛኢ እንስሳታት ምዃኑ እንስሳታት ምድናኖም ድማ ተገዛእቲ ምዃኖም ከረድእ እዩ።

እዚ ፍጡር እዚ ፦

• ‘ሰብ’ ዝተባህለሉ ምኽንያት ሾብዓተ ባህርያት (ኣርባዕተ ባህርያተ ሥጋን ሠለስተ ባህርያተ ነፍስን) ዘለዎ ፍጹም ንምባል እዩ።
• ‘ኣዳም’ ተባህለ። ኣዳም ማለት ካብ መሬት ዝተረኽበ ምልኩዕ ማለት እዩ። “ወይፈደፍድ ብርሃኑ ለአዳም እምብርሃነ ፀሐይ ወይበርህ ሥጋሁ ከመ ኮከበ ጽባሕ/ ኣዳም ከም ፀሐይ ዘንጸባርቕ፡ ከም ኮኸብ ጽባሕ ዝበርህ እዩ” ከም ዝብል ቀሌምንጦስ።
• ካብ ሕያው እግዚአብሔር ካብ ኅትምት ምድሪ ኣደ ዚተረኽበ ዚተፈጥረ ውሉድ ንኺብል “ዕጓለ እመ ሕያው” ይብሎ። ‘ዕጓል’ ዚተባህለ አዳም እዩ፣ ‘እም’ ዝተባህለት ምድሪ ኮይና ‘ሕያው’ ዚተባህለ ድማ እግዚአብሔር እዩ።
• ‘ብእሲ’ ይብሎ። ‘ብእሲ’ ማለት ብሩህ ፍጥረት ማለት እዩ፡ “ወታስተርኢ ወርኅ ከመ ብእሲሃ/ ወርኂ ከም ሰብ ኮይና ትረአ” ከምዝብል መጽሓፈ ሄኖክ።

እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ንኣዳም ዝቕመጥ፡ ዝቀውም (ደው ዝብል)፡ ዝድቅስ፡ ዝትንሥእ (ዝነቅሕ) ገይሩ ፈጠሮ።

- ብምቅማጡ ፡- ምድራዊ
- ብምድቃሱ፡- መዋቲ
- ብምቋሙ፡- ሰማያዊ
- ብምትንሣኡ ፡- ትንሣኤ ከምዘሎ ንምግላጽ’ዩ።

እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ንኣዳም ድኻም ድቃስ ዚሰማምዖ ገይሩ ፈጠሮ። እዚ ድማ ድኻምን ድቃስን ናይ ሥጋ ምንቕቓሕ፣ ምትንሣእ ድማ ናይ ነፍሲ ግብሪ ምዃኑ ንምርዳእ እዩ።

“ወይቤ እግዚአብሔር ኢኮነ ሠናየ ለዕጓለ እመሕያው ይንበር ባሕቲቱ አላ ንግበር ሎቱ ቢፀ ዘይረድኦ/ እግዚአብሔር ድማ ኣዳም በይኑ ኪነብር ጽቡቕ ኣይኮነን’ሞ ደጋፊት ንግበረሉ በለ” (ዘፍ. 2፡18)። ደጋፊት ዝበላ ውሉድ ብምውላድ፡ ካብ ፍትወት ሥጋን ካብ በይንኻ ምዃንን ስለእትረድኦ እዩ።

ስለዚ ንኣዳም ኣዕሚቑ ከይደቀሰ፡ ነቒሑ ድማ ከይተንሥአ ኣብ መንጎ ድቃስን ንቕሓትን ማእከላይ ብምግባር ካብ ጐድኑ ሓንቲ ዓፅሚ ወሲዱ ምሉእ ኣካል ገይሩ ብሕጊ ተፈጥሮ ካብ ኣዳም ከይነኣሰት ጓል 15 ዓመት ምልክዕቲ ጐርዞ ፈጠረሉ።

ኣዳም ካብ ድቃሱ ተባራቢሩ ምስ ረኣያ “ዛቲ ዓፅም እምዓፅምየ ወሥጋ እምሥጋየ ለትኵነኒ ብእሲትየ እስመ እምታ ወፅአት ይእቲ/ እዚኣ ዓፅሚ ካብ ዓፅመይ፡ ሥጋ ካብ ሥጋይ እያ ካብ ሰብኣይ ተወሲዳ እያ እሞ ሰበይቲ ትብሃል በለ።” (ዘፍ. 2፡21-23 ፣ ኩፋ. 4፡6) ሔዋን ኢሉ ድማ ሰመያ። ሔዋን ማለት ናይ ሕያዋን ኣደ ማለት እዩ።(ዘፍ 3፡20)

እግዚኣብሔር ንኣዳም ኣብ መንጎ ድቃስን ምንቃሕን ገይሩ ዝወሰደሉ ምኽንያት ኣዳም ተንሢኡ እንተዝኸውን ነይሩ ዓጽሚ ክውሰዶ ከሎ መቐንዘዎ እሞ በዚ ምኽንያት ንሔዋን ምጸልኣ ነይሩ። ደቂሱ እንተዝኸውን ድማ ‘ካበይ መጺኣ’ ብምባል ምፈርሐ ነይሩ።

ንሔዋን ክፈጥረሉ ከሎ ልዕል ኢሉ ካብ ግንባሩ (ርእሲ) ወይ ድማ ትሕት ኢሉ ካብ እግሩ ዘይኮነስ ካብ ማእከል ሰብነት ጐድኑ ዝወሰደሉ ምኽንያት ድማ ብደኃራይ ዘመን ጐይታ ብዕለተ ዓርቢ ምዉት ብሥጋ ሕያው ብመለኮት ኮይኑ ካብ ጐድኑ ብዝወፀ ማየ ጐቦ ኣዳምን ሔዋንን ደቆምን ድኅነት ከምዝረኽቡ ምሳሌ እዩ። (1ይ ጴጥ. 3፡18) ከምኡ’ውን ‘ግንባር’ ናይ በዓል ቤት፣ ‘እግሪ’ ድማ ናይ ቤተ ሰብ ምሳሌ’ዩ። ስለዚ ሰበይቲ ካብ በዓል ቤታ ንታሕቲ፡ ካብ ቤተ ሰባ ድማ ንላዕሊ ምዃና ንኸረድእ እዩ።(ኤፌ. 5፡20) ካብ ኅቱም ሽፉን ጐድኒ ዓፅሚ ምውሳዱ ኸኣ ሰበይቲ ኽትሽፈን ከምዝግብኣ ዘረድእ እዩ። (1ይ ቆሮ. 11፡5-10)

ከምቲ መጽሓፈ ኩፋሌ “ወእምድኅረ ተፈጸመ ሎቱ ለአዳም አርብዓ ጽባሕ አባእናሁ ውስተ ገነተ ኤዶም / ንኣዳም ኣብ ዝተፈጥረላ ምድሪ ኣርብዓ መዓልቲ ምስ ጸንሐ ናብ ገነት ኣእተናዮ። ከምኡ’ውን “ወፈጺማ እሎንተ ሰማንያ መዋዕለ አባእናሃ ለብእሲቱኒ ውስተ ገነተ ኤዶም/ ንሰበይቱ ድማ ካብ ትፍጠር ድኅሪ ሰማንያ መዓልቲ ናብ ገነት ኣእተናያ” ከም ዝብል (ኩፋ. 4፡12-16)

በዚ መሠረት እግዚኣብሔር ንኣዳም ኣብ ኣርብዓ መዓልቱ፡ ንሔዋን ድማ ኣብ ሰማንያ መዓልታ ብኽብሪ ናብ ገነት ምስ ኣእተዎም “ንገነት ሓልዋን ተኸናኸናን” ብምባል ሃቦ (ዘፍ. 2፡15)።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!

Ad Right

ዘመነ ማርቆስ 15 መስከረም 2014 ዓ.…

September
Saturday
25
ፍልሰተ ሥጋሁ ለእስጢፋኖስ፡ ወአባጴጥሮስ። ዘቅዳሴ ምንባብ መልእክታት ቈላ.1፡1-10 ያዕ. 5፡13-ፍጻሜ ግብረ ሓዋርያት ግብ. ሐዋ. 6፡7-ፍጻሜ ምስባክ መዝ. 127/128 ወንጌል ዮሐ. 15፡12-19 ቅዳሴ ቅዳሴ ዘወልደ ነጐድጓድ። * * *
00:00 h

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

ሓድነታዊ ጉባኤ ሓድሽ ዝተመርጸ ምምሕዳር ሰበካ ጉባኤን ምእመናን ኣባላት ሰበካ…

መሪሕነት ኣባላት ሰበካ ጉባኤ መድኃኔ ዓለም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርቲያን ኤርትራ (ሉሳካ) ከምኡውን ምእመናን ምእመናት ነበርቲ ሃገረ ዛምብያ ብማእከልነት ቀሲስ...

ጉባኤ ማኅበር መላእ ኣብያተ ክርስቲያናት ኣፍሪቃ ኣብ ሃገረ ዛምብያ ይካየድ…

ብማኅበር መላእ ኣብያተ ክርስቲያናት ኣፍሪቃን(AACC) ብኣኣንጋድነት ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያናት ዛምብያ (CCZ) ተወዲቡ፡ ኣብ ዛዕባ ሕዝባዊ ዕዳን ብልሽውናን ምቁጽጻር ከምኡ’ውን...

ጉባኤ ኤፌሶን (431 ዓ.ም.) 1ይ ክፋል

ዝቐደመ ጉባኤታት ኣብ ምሥጢረ ሥላሴ ንዝተላዕለ ኑፋቄታት፣ ብፍላይ ብተመሃሮ ቤት ትምህርቲ አንጾኪያ፣  መልሲን ግቡእ መግትኢ ዝኸውን ውግዘትን ኣቐሚጡ ነበረ። ብድሕሪ...

በዓለ ሥእል ዘጼዴንያ

ብመሠረት ትምህርቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ ቅዱሳት ኣሣእል ብዙኅን ዓቢይን ጥቕሚ ይርከብ። ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝርከቡ ትምህርትታትን ታሪኻትን ብሥእላዊ ኣገላልጻ...

በዅሪ ጽምብል ሥነ ሥርዓት መመረቕታ ኮለጅ ነገረ መለኮት ደብረ ሲና…

ኮለጅ ነገረ መለኮት ደብረ ሲና ቅድስት ሥላሴ ዘኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ብመዓልታውን ምሸታውን መርሐ ግብር ክምህሮም ካብ ዝጸንሐ ተማሃሮ፡...

“ነቢይ ኢሳይያስ”

ነቢይ ማለት ፡ መንፈስ ትንቢት ኃዲርዎ ብዛዕባ ዚመጽእ ትንቢት ዚንበ፣ ብዛዕባ ዝኃለፈን ዚመጽእን ራእይ ዚርኢ፣ ብዛዕባ ግብረ እግዚአብሔር ኣብ ታሪኽ...

ዜና መዋዕል ካብ ልደት ክሳዕ ግብአተ መሬት መሪጌታ ባራኺ ገብረመድኅን…

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ! “በድርየኒ ፈጸምኩ ወሃይማኖትየኒ ዐቀብኩ፡ እንከሰ ጽኑሐ ሊተ አክሊለ ጽድቅ ዘየዐሥየኒ እግዚአብሔር ይእተ ዕለተ መኰንነ...

ኣብ ቤት ማኅተም ኮከበ ጽባሕ ንልዕሊ 20 ዓመት ዝሠርሑ መሪጌታ…

ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቤት ማኅተም ኮከበ ጽባሕ ማኅበረ ሓዋርያት ንልዕሊ 20 ዓመት ዝሠርሑ መሪጌታ በራኺ ገብረመድኅን ኣብ...

እንቋዕ ካብ ዘመነ ማቴዎስ ናብ ዘመነ ማርቆስ ብሰላም ኣሰጋገረናን ኣብጽሓናን!

ዝናም ብመብረቕን ድምፂ ነጐድጓድን ተዓጂቡ ንምድሪ ዘዕለቕልቐሉ ወርኀ ክረምት ኣኅሊፉ፡ ንምድሪ ብልምላሜን ጽጌያትን ኣወቂቡ፡ ናብዚ ሓዲስ ዘመን ንሰጋገረሉ ወርኀ መስከረም...

ካብ ርእሰ ዓውደ ዓመት ክሳዕ ፀአተ ክረምት

1. ካብ ዮሐንስ (መለወጢ ዘመን ) ክሳዕ ዘካርያስ (1 መስከረም ክሳዕ 8 መስከረም) ሓድሽ ዓመት ዝትክኣሉ እዋን ስለዝኾነ ኣብ ልቢ ክርስቲያን...

ቃለ ቡራኬ ርእሰ ዓውደ ዓመት 2014 ዓ.ም.

አቀድም አእኵቶቶ ለእግዚአብሔር በኢየሱስ ክርስቶስ በእንተ ኵልክሙ እስመ ተሰምዓት ሃይማኖትክሙ ውስተ ኵሉ ዓለም። (ሮሜ ፲፩፡፰)/ ኣቐዲመ ንዂልኻትኩም ብኢየሱስ ክርስቶስ ሃይማኖትኩም...

ዜና ዕረፍት ሊቀ ሊቃውንት ኃይለሥላሴ ገብረሚካኤል

 “ኣታ ሕያዋይን እሙንን ኣገልጋሊ . . . ናብ ሓጐስ ጐይታኻ እቶ” (ማቴ. 25፡21) ሊቀ ሊቃውንት ኃይለሥላሴ ገብረሚካኤል ኣብ መበል 90 ዕድሚኦም...

  

latest articles

Transfiguration: (Debre Tabor)

This is the day celebrated on Nehase (August) 13 G.C. in which Our Lord Jesus Christ during his ministry, manifested...

PRAYER

Prayer is a word by which man communicates with his Creator in Faith, thanking and beseeching Him for the forgiveness...

FAITH AND WORKS

Faith is “a confidence or trust in God”. Faith gives assertion to the things we hope for and explains the...

The feast of the Holy Cross - Mesekel (The Founding…

The Mesekel holiday is celebreated on Meskerem 17 (27th of September) and Megabit 10 (19th of March). The word Meskel...

The Ascension of St Mary (part two)

Moreover, Whilst John the evangelist was preaching in the country of Asia, on the sixteenth day of the month of...

The Ascension of St Mary (part one)

"At your right hand stands the queen." (Psalm 45:9)IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY...

The Fast of Assumption of the Virgin Mary

This fast lasts from Nehassie (August) 1 to 16. Our Lady departed on 21 of Ter (January) in 50 A.D...

“Blessed is he that considereth the poor” Ps. 41:1

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God Amen. The basic necessities...

The Apostle Saint Paul

Saint Paul was a Jew, of the tribe of Benjamin, a Pharisee, the son of a Pharisee; and his kinsfolk...

The Apostle st. Peter

Peter was from Bethsaida, and he was a fisherman.  Our Lord chose him on the second day following that whereon...

The Fast of Wednesdays and Fridays

Every week Wednesdays and Fridays are observed as fast days except during the fifty days (between Easter and Pentecost), and...

The Fast of the Apostles

The Apostles observed this fast after they received the Holy Spirit and before they set out to proclaim the Gospel...