ገዳም ደብረ ጽጌ ወደብረ ድኁኃን ጻድቅ አቡነ ዮናስ

Jan 29, 2020

ሀሎ አሐዱ ብእሲ በአሐቲ ሀገር እንተ ስማ ቡር ሀገረ መስቀል ዘስሙ ንዋየ እግዚእ ወስመ ብእሲቱ ኂሩተ ማርያም / ኣብ ‘ቡር ሃገረ መስቀል (እንዳ መስቀል)’ ትብሃል ዓዲ፡ ንዋየ እግዚእ ዚብሃል ሰብኣይ ምስ በዓልቲ ቤቱ ኂሩተ ማርያም ይነብር ነበረ። ካብዞም ብሕጊ እግዚኣብሔር ዚመላለሱ፣ ኣዝዮም መንፈሳውያን ክልተ ሰብ ቃል ኪዳን ‘ካብ ወይኒ ወይኒ ይፈሪ’ ከምዝበሃል ብዕለት 17 ኅዳር 1404 ዓ.ም ብሩኽ ውላድ ተወልደ። ስመ ክርስትናኡ ኸኣ ‘ሀብተ እግዚእ’ ተባህለ። ኣብ እዋን ምንኵስናኡ ግና ‘ዮናስ’ ተባህለ፣ ዮናስ ማለት ለዋህ፣ ሕያዋይ ርግብ ማለት እዩ።

ኣቡነ ዮናስ ገና ሕፃን ኮይኑ ኣብ ጒስነት ኣባጊዕ ከሎ፡ ቅድሚ ናብ መንፈሳዊ ቤት ትምህርቲ ምእታዉ ብመንፈስ ቅዱስ መዝሙረ ዳዊት ተገሊጽሉ፡ ብዘይ ምቍራጽ እናጸለየ ከሎ ናይ ምናኔ መንፈስ ኃደሮ። ሽዑ ነቲ ዅሉ ናይ ዓለም ነገር ንድኅሪት ገዲፉ ካብቲ ዝተወልደሉ ሃገር'ውን ርኂቑ ናብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ምድሪ ወዲ ሠበራ ኣብ እትርከብ ደብረ ሲና እትበሃል ገዳም ኣተወ። ኣብዛ ገዳም ብሥጋ ኣኮኡ ዝብጽሖ ኣቡነ ድምያኖስ ዝተባህለ ዓቢይ ባሕታዊ ረኸበ። ኣቡነ ድምያኖስ፡ ምርጫኡ ንምናኔ ምዃኑ ተረዲኡ መጽሐፈ ብሉይን ሓዲስን፡ መጽሓፈ መነኮሳትን ሥርዓት ምንኵስናን ምስ መሃሮ፡ መዓርገ ምንኵስና ኣልበሶ። ስሙ ድማ ‘ዮናስ’ በሎ።

ብድኅር’ዚ ሕጊ ብሕትውና ተኸቲሉ፡ ለይተ ለይቲ ‘ጠራቒት’ ኣብ ዝተባህለት ቀላይ እናኸደ ኪጽሊ ይኃድር፡ ብጊዜ መዓልቲ ኸኣ ኣብ ስብከተ ወንጌል ይውዕልን፡ ጾም፡ ጸሎትን ስግደትን የዘውትርን ነበረ። ካብ ብዝኂ ተጋድሎ ብሕትውናኡ ድማ ኣፃብዕ ኣእዳዉ ልክዕ ከም ፀሓይ የብርህ ነበረ። ኃሙሽተ ፍረ ዳዕሮ ወይ ፍረ ዓየ እንተዘይኮይኑ ካልእ መግቢ ፈጺሙ ኣይጥዕምን ነበረ። ቅዱስ ገብርኤል ኣብ ሰሙን ሓንሳእ ኅብስተ ኣኮቴትን ጽዋዐ በረከትን የቐብሎ ነበረ። ሓደ እዋን ኣብ ቀላይ ኮይኑ ኪጽሊ ከሎ “ሰላም ለከ ኦ ፍቁርየ ዮናስ” ዝብል ኣምላኻዊ ድምፂ ሰምዐ። ናብ ሰብከተ ወንጌል ተዋፊሩ ኪምህር ከምዘለዎ’ውን ተነግሮ እሞ “ወይኩን ፍቃድከ” ብምባል ትሕት ኢሉ ተኣዘዘ። ብድኅር’ዚ ብስብከቱ ንብዙኃት ኣእሚኑ ኣጥመቐ። ምዉታት ብምትንሣእ፣ ሕሙማን ብምፍዋስ፣ ኣጋንንቲ ብምውፃእ፣ ብኸምዚ መንገዲ ሓዋርያዊ ኣገልግሎቱ ቐጸለ።

ዜና ቅድስናኡን ጽኑዕ ብሕትውናኡን ትምህርቱን ካብ ተራ ሕዝቢ ክሳዕ ነገሥታት ኣብ ኵሉ በጽሐ። ኣቡነ ዮናስ ብብሕትውና ኣብ ዳሞት ዝበሃል ዓዲ ነይሩ፡ ‘ናብ ገዳምካ ተመለስ ኪድ’ ዝብል ቃል ምስ ሰምዐ፡ ናብ ገዳም ደብረ ሲና ኣቡነ ድምያኖስ ተመልሰ። መዓርገ ክህነት’ ተቐቢኡ ፡ ድኅሪ ኣቡነ ዲምያኖስ ኣበምኔት ኮይኑ ንዓሠርተ ዓመት ዝኣክል ኣገልጊሉ እዩ። ነቶም ደድኅሪኡ ዝስዕቡ ዝነበሩ ደቀ መዛሙርቱ በቦታኦም ከትኅዞም ደልዩ ናብ እግዚአብሔር ምስ ጸለየ፡ ሠለስተ ቦታታት ማለት ደብረ ጽጌ፣ ደብረ ድኁኃንን ደብረ ሣህል ተገልጸሉ እሞ ብሥርዓተ ማኅበር ተመሥረተ።

ቅዱስ ኣቡነ ዮናስ፡ ዕለተ ዕረፍቱ ከምዝበጽሐ ብመንፈስ ቅዱስ ፈሊጡ፡ ነቶም ደቁ ኣጸናኒዑ ኣብ ክንዲኡ ንኣቡነ ጳውሎስ ሸመሎም። ከምቲ ንዅላቶም ኣሥመርቲ እግዚኣብሔር ዝወሃቦም ቃል ኪዳን ተቐቢሉ ኣብ 95 ዓመት ዕድሚኡ፡ ብ17 መጋቢት 1499 ዓ.ም ነፍሱ ካብ ሥጋኡ ተፈልያ ብኢድ መላእኽቲ ናብ ሰማይ ዓረገት። ኣብ ደብረ ድኁኃን ምስ ተቐብረ፡ ካብ መቓብሩ ዘይቲ ፈልፈለ፣ ብእኡ ኸኣ እቶም ደቁ ንመብራህቲ ይጥቀሙ ነበሩ። እቲ ኣብ መቓብሩ ዝነበረ ላህላህታ ናይ ዘይቲ ድማ ክሳዕ ሎሚ ምልክቱ ኾይኑ ይርአ ኣሎ።

ከምቲ ነቢይ ዳዊት “ደብር ርጉእ ወደብር ጥሉል ደብር ዘሠምሮ እግዚአብሔር የኀድር ውስቴቱ/ ኣብቲ ርጉእ ደብሪ፣ ጥሉል ደብሪ እግዚኣብሔር ዚፈተዎ ደብሪ ኣብኡ የኃድር” መዝ. 68፡15-16 ኢሉ ንገዳማትን ኣድባራትን ዝተነበየሎም ኣቡነ ዮናስ ኣብ ብዙኅ ቦታታት ገዳማት ከም ዚመሥረተ ይንገር። ደብረ ጽጌ ትምዛእ፣ ደብረ ድኁኃን ቆሓይን፣ ደብረ ሣህል ምድሪ ወዲ ሠበራ ከባቢ ማይ ጨው፣ ደብረ ጽዮን ዓዲ ውስኽ፣ ደብረ ጸሪቅ ትግራይ ተምቤን. . . እየን። እንተኾነ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ብመልክዕ ገዳም ዘለዋስ እዘን ክልተ ገዳማት ደብረ ድኁኃን (ቆሓይን) ከምኡ’ውን ደብረ ጽጌ (ትምዛእ) እየን።

1. ደብረ ጽጌ፣- እዚ ገዳም እዚ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ማይ ዓይኒ ትምዛእ ይርከብ። ብዙኅ ጥንታዊ ታሪኽ ዝሓቘፈ፣ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዚዓቀበ፣ ዚተፈላለየ ንዋየ-ቅድሳት ከም መስቀል ኢድ ኣቡነ ዮናስ ፣ መቖምያን በትርን ኣቡነ ዮናስ ፣ መንበር እምኒ ኣቡነ ዮናስ፣ ጥንታውያን ኣዋልዕን ካልኦት ኣግራብን ዚርከቦ ዓቢይ ገዳም እዩ።

2. እቲ ኻልኣይ ገዳም ድማ ደብረ ድኁኃን እዩ። ደብረ ድኁኃን ማለት ደብረ ፍቅር ወሰላም ማለት’ዩ። እዚ ገዳም እዚ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ማይምነ ዝርከብ ኮይኑ ቅድሚ ዕረፍቶም 1428 ዓ.ም. ተገዲሙ። ኣቀማምጣ ቦታኡ ጽኑዕ ስለ ዝኾነ ብወረርቲ ከይጥቃዕ ብዙኅ ዘፍርህ ኣይኮነን፣ እዚ ጽንዓት እዚ ስለ ዘለዎ ኸኣ ብዙኃት ብኽብሪ ዚጥመቱ መጻሕፍቲ ሃይማኖትን ታሪኽን ፍልስፍናን ዚዓቀበ እዩ። ኣቡነ ዮናስ ዚጽልየሉ ዝነበረ በዓቲ ኣብ ውሽጡ ስፍሕ ዝበለ ኮይኑ መቕደስን ቅድስተ ቅዱሳንን ቤተ ልሔምን መቐመጢ ንዋየ ቅድሳትን ዘጠቓልል ኮይኑ ክሳዕ ሕጂ ኣሎ። ደብረ ድኁኃን ሕጂ’ውን መልክዕ ገዳምነቱ ዘየጥፍአ ‘ድሩክ ለተዐቅቦ’ ንብሕትውና ዝኸውን በዓትታት ዘለዎ ገዳም እዩ።

እዘን ክልተ ገዳማት ደብረ ድኁኃን (ቆሓይን) ከምኡ’ውን ደብረ ጽጌ (ትምዛእ) ዋላ እኳ ብቝጽሪ ክልተ ይበሃላ እምበር ሕገንን ቅዋመንን፣ ሥርዓተንን ኣበምኔተንን፣ ምምኅዳረንን ሓደ እዩ።
ገዳም ደብረ ኣቡነ ዮናስ ዓበይቲ ኣቦታት ዝፈረየ ኮይኑ ሓደ ካብኦም ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ ካልኣይ ፓትርያርክ ወርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘሀገረ ኤርትራ እዮም።

ካብዘን ኣብ ኤርትራ ዚርከባ ገዳማት ደቂ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ማለት ብደቁን ደቂ ደቁን ዚውለዳ ዘበላ “ዮም ውሉዱ ኵልክሙ በፍሥሓ ኀቢረክሙ ለኤዎስጣቴዎስ አቡክሙ ግበሩ ተዝካሮ እንዘ ትብሉ ውዳሴሁ አማን ፍጹም ምንኵስናሁ/ ሎሚ ኵልኹም ደቁ ብኃባር ተሓጕስኩም ንኣቦኹም ኤዎስጣቴዎስ ምንኵስንኡ ፍጹም'ዩ እናበልኩም ወድስዎ፡ ዝኸበረ በዓሉ ኸኣ ግበሩ”” ብዝብል ለበዋ መሠረት ብምግባር ብዕለት ፲፰/ 18 መስከረም ብኃባር ኣብዚ ገዳም ደብረ ጽጌ ኣቡነ ዮናስ ተኣኪበን ክሳዕ እዚ ቀረባ ጊዜ የብዕላ ነበራ።

ዋላ እኳ ኣቡነ ዮናስ ዝዓረፈሉ ዕለት 17 መጋቢት እንተኾነ፡ ክብረ በዓሉ ግና 21 ጥር እዩ ዝብዕል። እዚ ድማ ኣቡነ ዮናስ ነቶም ደቁ ‘ ግበሩ ተዝካርየ ምስለ ማርያም እምየ’ ስለዝበለ ዓመት መጸ ኣብ 21 ጥር ኣስተርእዮ ወበዓለ ዕረፍታ ለማርያም ክብረ በዓሉ ይኽበር።

 ጸሎቱን በረኸቱን ምስ ኵላትና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን፡ ኣሜን።

 ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!

ዘመነ ዮሐንስ 18 ግንቦት 2012 ዓ.…

May
Tuesday
26
ዝክር፦ ወረደ መንፈስ ቅዱስ ላዕለ ሐዋርያት፡ ወአባ ገዓርጊ ቢጹ ለአባ አብርሃም። ዘቅዳሴምንባብ መልእክታት፦ ኤፌ. 4፡1-10 ያዕ. 1፡17-ፍጻሜ ግብ. ሐዋ. 10፡44-ፍጻሜ። ምስባክ፦ መዝ. 50/51 ወንጌል፦ ዮሓ. 14፡11-17 ቅዳሴ፦ ቅዳሴ ዘ፫፻ት ግሩም። * * *
00:00 h
Ad Right

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

ማኅሌታይ ቅዱስ ያሬድ 

'ኣብ ወርኂ ታኅሣሥ ዕለቱ ሰኑይ፡ ሰዓቱ ሰዓት ፫ተ ብግዕዝ (9ተ)፡ ኣብ ቅድሚ ታቦተ ጽዮን ኣክሱም ደው ኢሉ ድምፁ ዓው ብምባል...

“ተዘከረኒ እግዚኦ አመ ትመጽእ በመንግሥትከ።/ ጐይታይ ብመንግሥትኻ ክትመጽእ ከሎኻ ዘክረኒ።”…

እቲ ብየማን ጐይታ ተሰቒሉ ዝነበረ ሽፍታ (ፈያታዊ ዘየማን)፡ ደመ ማኅተምን መርኆ ድኅነትን ተዋሂቡ ንኣቦና ኣዳም ቀዲሙ ናብ ገነት ከምዝኣተወ ቅዱሳት...

“ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ቅድሚ ዓለም ምፍጣሩ ኣብ ሕሊና ኣምላኽ…

እዚ ቓል’ዚ ኣብ መቅድም ተኣምረ ማርያም ዝርከብን ወትሩ ዝንበብን ኮይኑ፡ እግዚአብሔር ኣምላኽ ቅድሚ ንዓለም ምፍጣሩን ዘመን ምቝጻሩን፡ ኣዴና ቅድስት ድንግል...

ቅዱስ ኣትናቴዎስ

ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ከምዝሕብሮ፡ ድኅሪ ዘመነ ሓዋርያት ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ኣብ ዝተፈላለየ ዘመናት ብደገ ብዓላውያን ነገሥታት፡ ብውሽጢ ድማ ብናይ ጽርኣውያን...

ርክበ ካህናት

“ርክበ ካህናት” ማለት ናይ ካህናት መራኸቢ፡ ጉባኤ፡ መተኣኻኸቢ፡ መዛተዪ . . . ወዘይመስሎ ዝብል ትርጕም ኣለዎ። ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና፡ ዓመታዊ...

ናባይ ንዑ፡ ኣነ ኸኣ ከዕርፈኩም እየ! (ማቴ. 11፡28)

ክታብ ካብ ኣልፋ ወዖ እግዚአብሔር ኣምላኽ! ኣኽቢረ ብኣርኣያይን ብኣምሳለይን ዝፈጠርክኹም ደቀይ! ቅድሚ ኵሉ ሰላመይ ምስ ኵላትኩም ይኹን! ቅድሚ ሕጂ ብዙኅ ደብዳቤታት ሰዲደልኩም...

አሥርቆት ዘወርኀ ግንቦት

ዮም ሠረቀ ለነ ወርኀ ቡሩክ ግንቦት ያብጽሐነ እስከ ወርኀ ሰኔ በሰላመ እግዚአብሔር! ወርኀ ግንቦት ቡሩክ መዓልቱ ፲ወ፬ቱ ሰዓት ወእምዝ ይትዌስክ። ሎሚ...

ባሕቲ ግንቦት፡ ልደተ ማርያም

ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ኣብ ሕሊና ኣምላኽ ዝነበረት፣ ገና ከይተወልደት ትንቢት ዝተነግረላ፡ ሱባኤ ዝተቘጽረላን ምሳሌ ዝተመሰለላን እያ። ሊቀ...

ዮም ፍሥሐ ኮነ በእንተ ልደታ ለማርያም/ ሎሚ ብልደት ቅድስት ድንግል…

ልደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ሃንደበታዊ ኣይኮነን። ካብ ፅንሰታ ክሳዕ ልደታ ኵሉ መስተንክር እዩ። ትንቢት ዝተነግረሉ፡ ሱባዔ ዝተቘጽረሉ፡ ምሳሌ ዝተመሰለሉ...

“ሓዋርያ ኣፍሪቃ - ቅዱስ ማርቆስ ወንጌላዊ”

ሓደ ካብ ጸሓፍቲ ኣርባዕቱ ወንጌል ቅዱስ ማርቆስ እዩ። ‘ዮሐንስ’ ዝብል ኻልኣይ ስም (ግብ. 13፡13) እኳ እንተሃለዎ ፍሉጥ ግና ‘ማርቆስ’ ዝብል...

ጸሎት ምእንቲ ዝሓመሙ ሰባት

ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ለምኑ ክወሃበኩም እዩ፡ ድለዩ ክትረኽቡ ኢኹም፡ ማዕጾ ኳሕኵሑ ክረሓወልኩም እዩ” (ማቴ. 7፡7) ዝበሎ ኣምላካዊ ቃሉ መሠረት...

ድኅረ ትንሣኤ ኣብ ባሕረ ጥብርያዶስ

ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ ትንሣኤኡ ቅድሚ ዕርገቱ ኣብ ዝጸንሓለን ኣርብዓ መዓልታት ንደቀ መዛሙርቱ ብጉባኤ ሠሪዑ ዝመሃረሉ ሓደ ኣብ ባሕረ...

  

latest articles

Tsinset (Annunciation – Feast of Incarnation)

In accordance with the cannon of the Church, one of the nine major feast days of Our Lord. it Tsinset (Annunciation...

The feast of presenting the lord Christ in the temple…

On this day we celebrate the feast of presenting the lord Christ to the temple after 40 days of his...

The Fast of Nineveh - Monday 10 – 12 February…

In Eritrean Orthodox Tewahdo Church, one of the seven fasting periods is the fast of Nineveh.

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...

Mystery of Incarnation

Mystery of Incarnation means the mystery of the descending of God the Son who is one of the Trinity from...

Mystery of the Holy Trinity

The Eritrean Orthodox tewahdo Church has Five pillars of Mysteries through which it teaches and demonstrates its basic religious belief...

Welcome to the Feast of the Nativity of Our Lord…

Glory to God. When the appointed time of salvation and the foretold prophesies came to pass, God the Son come to...

In Memory of His Holiness Abune Yacob the Second Patriarch…

His Holiness Abune Yacob, the Second Patriarch was one of the reputable leaders of the EriOTC, a shining star of...

Fast of the Prophets (Advent)

15th November (geez calander), marks the first day of the Advent Fast, a period of abstinence and penance practiced by...

FASTING

Fasting is abstinence from all things that a body needs, and one has to fast from animal products and from...

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church (EriOTC)

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God. “We call our...

Holy of Holies Our Lady, the virgin Mary

The word holy (kidus) in Geez denotes being special, pure and esteemed. This prefix is an attribute to denote the...