ገዳም ደብረ ወርቅ አቡነ ሊባኖስ

Jan 11, 2016

ገዳም ደብረ ወርቅ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ሰንዓፈ ብሸነኽ ደቡብ ካብ ሰርሓ ብእግሪ ናይ ኣርባዕተ ሰዓትን ፈረቓን መንገዲ፡ ወይ ውን ብንኡስ ዞባ ጾሮና፡ ካብ ጾሮና ንሸነኽ ደቡብ ብእግሪ ዳርጋ ናይ ኣርባዕተ ሰዓት ምስ ተጓዓዝካ ዝርከብ ገዳም እዩ። ኣብ ብራኸ ካብ ጽፍሒ ባሕሪ 2275 ሜትሮ ዝርከብ እምባ፡ ኣቀማምጣ መሬቱ ከቢብ ዓንኬላዊ ብእምባ ዝተኸበ መእተዊኡ ብሸነኽ ምዕራብ እዩ። እዚ ገዳም’ዚ ብ523 ዓ.ም. ብኣቡነ ሊባኖስ ተገደመ።

ኣቡነ ሊባኖስ ትውልዲ ዓዱ ኣብ ቍስጥንጥንያ (ዘሮም) ርእሰ ከተማ ግሪኽ ኮይኑ፡ ኣቦኡ ንጉሥ ኣብርሃም ኣደኡ ንግሥቲ ማርያም (ባዚሊሳ) ይበሃሉ። እዞም ሥድራ ቤት እዚኦም ውላድ ስኢኖም ንብዙኅ ዓመት ኣብ ቤተ ክርስቲያን እናተመላለሱን ንድኻታት እናመጽወቱን ውላድ ክህቦም ንኣምላኽ ይልምኑ ስለዝነበሩ፡

ነዚ ቅዱስ ውላድ ብሠለስተ ሓምለ ሃቦም። ኣቡነ ሊባኖስ ዕድሜኡ ንምስትውዓል ምስ በጽሐ፡ ሥጋውን መንፈሳውን ትምህርቲ ተማህረ። ኣካለ መጠን ምስ ኣኸለ ኸኣ ፍቓድ ሥድራኡ ንኽመልእ ጓል ንጉሥ ቍስጥንጥንያ ተመርዓወ። እንተኾነ ግና “ነቲ ደቁን ንብረቱን ሰበይቱን ኃዲጉ ዝስዕበኒ ዘለዓለማዊ ክብሪ መንግሥተ ሰማይ ኣለዎ” ዝብል ቃል ቅዱስ ወንጌል ዘኪሩ፡ ካብ ኣቦኡን ኣደኡን በዓልቲ ቤቱን ክፍለ ሓሰበ። ፍርቂ ለይቲ ምስ ኮነ እግዚአብሔር ኣምላኽ እቲ ሠናይ ድሌቱ ርእዩ ንቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ሰዲዱ፡ ‘እግዚአብሔር ፈላሲ ኴንካ ክትነብር ኃርዩካ እዩ እሞ ካብ ቤት ኣቦኻን ካብዛ ሃገርን ወፂእካ ሰዓበኒ’ በሎ። ንኣቦይ ክነግሮ እምበር ኢሉ ብልቡ እናሓሰበ ኸሎ፡ ‘ብሕጂ ኣቦኻ እግዚአብሔር፡ ኣደኻ ድማ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን እያ፡ ንዓ ካብዛ ዓለም ናብታ ዘለዓለማዊ ሓጐስ ዘለዋ’ በሎ። በዚ ኸኣ ብቓል መልኣኽ ተሓጕሱ ገለ ነገር ከይተማልአ ነቲ መልኣኽ ስዓቦ እሞ ናብ ግብጺ ደብረ ዘይቲ ዝብሃል ገዳም ናብ ኣቡነ ጳኵሚስ ኣብጽሖ። ካብ ኣቡነ ጳኵሚስ ኣርዑት ምንኵስናን ኣስኬማን ተቐቢሉ ብብሕትውናን ገዳማዊ ሕይወትን ይነብር ነበረ።

ብድኅሪ እዚ ብፍቓድ ናይ መንፈስ ወላዲኡ ናብ ምድረ ኣግዓዚ ብመርሳ ተኽላይ ተሳጊሩ ብ430 ዓ.ም. ኣተወ። ኣብ በዓቲ ብጽኑዕ ብሕትውና ኣብ መታሕት ኣስገደ በቕላ ሾብዓተ ዓመት ገበረ። ኣብዚ ብብሕትውና ዝነብረሉ ዝነበረ ዓመታት ንመጽሓፍ ወንጌል ማቴዎስ ካብ ቋንቋ ጽርኢ ናብ ቋንቋ ግእዝ ስለዝተርጐመ ካብ ናይ ጥንቲ ቓላት ዓረብ ‘መታ(መጣዕ)’ ዝብል ቅጽል ስም ሃብዎ።

ኣቡነ ሊባኖስ ብሓዋርያዊ ተልእኾን ብብሕትውናን እናተዛወረ ብመስቀሉ ዝባረኾን ብእግሩ ዝረገጾን ኣብ ብዙኅ ቦታታት ምድረ ኣግዓዚ ድዉያን ዚፍውስ ማየ ጸሎታት ኣለዉ።

ኣቡነ ሊባኖስ ኣብታ ንሰብዓ ዓመት ብተባሕትዎ ዝተቐመጠላ ጉሕ ጨዓ (ጕንሒ ጨዓ) ደኃር እንዳ ባ መጣዕ ዝተባህለት በዓቲ ከምዘሎ ኣባ ኤልያስ ምስ ፈለጠ ሰብ ልኢኹ ናብ ኣክሱም ወሰዶ። ነቲ ቅድስናኡ ሓደ እኳ ከይፈለጠ፡ ኣብ መንጽር ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝነበረ ዓቢይ ዱር ብኅቡእ ብዙኅ ተኣምራት እናገበረ ይነብር ነበረ። ኣብ ኣክሱም ኣብ ዝነበረሉ ዓመታት፡ እቶም ኃለፍቲ ቤተ ክህነት ብላዕ (ግቦ) ኪቕበሉ ምስ ርኣየ፡ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ‘ዘነሣእክሙ በጸጋ ሃቡ በጸጋ/ ነቲ ብናፃ ዝተቐበልኩምዎ ብናፃ ሃቡ’ እናበለ ስለምንታይ ነዚ ትገብሩ’ ኢሉ ኣትሪሩ ተቓወሞም። በዚ ምኽንያት’ዚ ኸኣ ተሰጒጉ ካብ ኣክሱም ወፂኡ ደረቓ ኣብ ዝተባህለ በረኻ በዓቲ ዓጽዩ ንሠለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርኅን ተቐመጠ። ኣክሱማውያን ግና በቲ ኣብ ልዕሊ ኣቡነ ሊባኖስ ዝገበርዎ ግፍዒ ንሠለስተ ዓመት ዝኸውን ዝናም ተኸልኪሎም ምስ ተሸገሩ፡ ንኣባ ኣድኃኒ ዝተባህለ መነኮስ ክዓርቕዎም ለመንዎ። ኣባ ኣድኃኒ ነቲ ኣቡነ ሊባኖስ ዘለዎ ቦታ ኽገልጸሉ ብዝኣተዎ ሱባኤ፡ ኣብ በዓቱ ኪጽሊ ምስ ረኸቦ ‘ ኦ ኣቦና ከም ኣምላኽካ መሓሪ ኹን፡ ዝናም ክዘንም ድማ ጸሊ’ በሎ። ኣቡነ ሊባኖስ ከኣ ነቲ ግብሪ ኃጢኣት ገዲፎም ከምቲ ሓዋርያት ዝሠርዕዎ ብትእዛዝ እግዚአብሔር ኪኸዱ ከምዘለዎም ብምንጋር ጸልዩ ከምዝዘንም ገበረ።

ብኸምዚ ዝበለ ብሕትውና ብጸሎቱን ተኣምራቱን ትምህርቱን ጸኒሑ ናብ ገዳመ ቡር ጕናጕና መጺኡ ተቐመጠ። ኣብ ኃምሻይ ክፍለ ዘመን ምስ ዝነበረ ኃፀይ ገብረ መስቀል ኮይኑ ኣባ ኣድኃኒ እናተራድኦ ናይ ቤተ መስቀል ጕናጕና ቤተ ክርስቲያን ኣሕኒፁን መነኮሳት ኣፍርዩን ብድኅሪኡ ንኺብሕተሉ ናብ ሃም ማየ ክብሮም ዝበሃል ከደ። ኣብ ብዙኅ ቦታታት ማይ ስለዘፈልፈለ፡ ዕብየት ተኣምራቱን መግለጺ ክብሩን ነቲ ቦታ ‘ማይ ክብሮም’ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብዚ ቦታ እዚ ንነዊኅ ዓመት ተቐሚጡ ኣብያተ ክርስቲያን እናኣሕነፀ፡ ወንጌል እናሰበኸ፡ ብሥርዓተ ጳኵሚስ ናይ ገዳማትን ምንኵስናን እብነ መሠረት ኣንበረ። ኣብ ዘመኑ ኣብ ውሽጢ ገዳም ደብረ ወርቅን ከባቢኣ ንዝርከባ ጥንታውያን ገዳማትን ኣስታት 20,000 መነኮሳት ምንባሮም ገድለ ኣቡነ ሊባኖስ ይሕብር።

ኣቡነ ሊባኖስ ብብሕትውና ሕይወት ገድሉ እናቐጸለ ኸሎ፡ ኣዋልድ ሃም ብፍትወተ ሥጋ ስለዝተጻብእኦ፡ ናብ ሽዋ ኸይዱ ገዳም ገዲሙ ተቐመጠ። ኣቡነ ሊባኖስ ኣብ ብዙኅ ቦታታት እናተዛወረ ሓዋርያዊ ተልእኾኡ ምስ ፈጸመ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ መጺኡ፡ ‘ዕረፍትኻ ኣኺሉ እዩ እሞ ናብታ ዝነበርካያ ቦታ ናብ ሃም ተመለስ፡ ዕረፍትኻ ኣብኣ እዩ፡ ንኽብርኻ ኸኣ ክሳዕ ዳግም ምጽኣት ብስምካ ክትጽዋዕ እያ’ ምስ በሎ ተንሢኡ ናብ ሃም መንገዱ ኣቕንዐ። እንተኾነ ግና ነቲ ኣብ ሃም ዘኅለፎ ፈተና ዘኪሩ ‘ኦ ጐይታይ ብሕይወተ ሥጋይ ናብ ሃም ኣይተእትወኒ’ ኢሉ ምስ ጸለየ፡ ሓራሳት ኣብ ዝተባህለ ቦታ ብሠለስተ ጥሪ ዓሪፉ፡ ኣብ ገዳሙ ደብረ ወርቅ ተቐብረ።
ኃፀይ ገብረመስቀል፡ ከምዚ ዝበለ ሓደ ዓቢይ ኣቦ ኣብ በረኻ ተቐቢሩ ኪተርፍ ኣይግባእን እዩ’ ብምባል ናብ ኣክሱም ንኺውሰድ መቓብሩ ኪፈሓር ኣዘዘ። እንተኾነ ግና ፍቓድ እግዚአብሔር ከምዘይኮነ ዘብርህ እቶም መቓብር ኪኵዕቱ ዝጀመሩ ሰባት ኵሎም ኣዕይንቶም ምስ ዖሩ ኃፀይ ገብረመስቀል ‘ፍቓዱ ስለ ዘይኮነ ድዩ’ ኢሉ እናኣስተንተነ ኸሎ፡ ካብቲ መቓብር፦ ‘ብእግዚአብሔር ዝተዋህበኒ መዕረፊ ቦታይ እዚ ስለዝኾነ ኣብዚ ቦታ እዚ ዓቅምኻ ብዘፍቅዶ ቤተ ክርስቲያን ሕነፀለይ’ ዝብል ቃል ተሰምዐ። ድኅር’ዚ ብወርቂ ቤተ ክርስቲያን ሓነፀ እሞ በዚ ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ዝብል መጸውዒ ስም ተዋህባ።

መንፈስ ቅዱስ ከምቲ ንዅሎም ቅዱሳን ዝተፈላለየ ህያብ ዝህቦም፡ ንኣቡነ ሊባኖስ ድማ ዝረገጾ ባይታ ማይ ይነትዕ ነበረ። ገዳም ደብረ ወርቅ ካብ ፍጹም ከውሒ ዝፍልፍል ተኣምራታዊ ማይ ኣለዎ። ካብ ዝኾነ ቦታ ዝመጽኡ ዝተፈላለየ ሕማምን ድናሰን ዘለዎም ሰባት ይሓውዩ።
ኣቡነ ሊባኖስ ካብ እግዚአብሔር ብዝተቐበሎ ቃል ኪዳን መሠረት፡ ኣብ ከባቢ እዚ ገዳም ደብረ ወርቅ ዝርከብ ደብረ ሓዋርያት ዝተባህለ ናይ ብዙኃን ቅዱሳን ኣስከሬን ከይፈረሰ፡ ምስ መግነዙን ኣካሉን ዝነብር ኣሎ። ከምኡ’ውን ካብ ልሙጽ ጸድፊ ብውሕልነት ተዃዒቶም ዝተሠርሑ ጋህስታት ንኣስታት 1500 ዓመት ከይመልኡ ክሳዕ ሎሚ ኣብ ጥቕሚ ይውዕሉ ምህላዎም ኣዝዩ ዘድነቕ እዩ።
ብተወሳኺ ድማ ናይዚ ገዳም’ዚ ጥንታውነት ዝሕብር ታሪኻዊ ቅርሳ ቅርስን ጽሑፍን ኣሣእልን ይርከብ እዩ።

ኣብዚ እዋን’ዚ ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ኣብ ሠለስተ ዝተኸፍለ እዩ፡-
1. መቃብር ኣቡነ ሊባኖስ
2. ኣቡነ ሊባኖስ ን43 ዓመት ዝጸለየሉ ‘እንዳ ማይ ክብሮም’ ሕጂ ብስም ቅዱስ ዮሓንስ ዝጽዋዕ ታቦት ዘለዎ
3. ‘እንዳ ሓዋርያት’ ዝበሃል ድማ ዓፅመ ቅዱሳን ዘለዎ ቦታ ኾይኑ ብስም ቅዱሳን ጴጥሮስ ወጳውሎስ ታቦት ዘለዎ እዩ።

ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ብዅሉ መዳዩ ታሪኽን ተኣምራትን ዘለዎ ኣሰር ጥንታውነቱ ዘይበተኸ፡ መልክዕ ቀዳሞት ኣበው ዘይገደፉ መነኮሳት ብብዝኂ ዘለውዎ ሕሊናኻ ዘህድእ መንፈስ ቅሳነት ዝህብ ቅዱስ ቦታ እዩ እሞ ናብኡ ነጊድና በረኸት ክንሳተፍ ናይ እግዚአብሔር ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና። ብቓል ኪዳን ኣቡነ ሊባኖስ ይሓልወና!
                                                                                  ወስብሐት ለእግዚአብሔር  ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!

ዘመነ ዮሐንስ 28 ኅዳር 2012 ዓ.ም.

December
Sunday
8
ዝክር፦ ተዝካረ አብርሃም ይስሐቅ ወያዕቆብ፡ወአባ ሰረባሞን፡ ወሊቃኖስ ዘእም፱ቱ ቅዱሳን። ዘቅዳሴምንባብ፦ ገላ. 3፡1-9። ያዕ. 2፡21-ፍጻሜ። ግብ. ሐዋ.3፡12-17። ምስባክ፦ መዝ. 96/97። ወንጌል፦ ማር. 12፡25-28። ቅዳሴ፦ ዘ፫፻ትግሩም። ***
00:00 h
Ad Right

  

: :
Queue is empty
-- / --

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

ቅዱስ ጴጥሮስ ተፍጻሜተ ሰማዕት

ቅዱስ ጴጥሮስ ተፍጻሜተ ሰማዕት ካብቶም ፍርሃት እግዚአብሔር ዝነበሮም፡ውላድ ግና ዘይነበሮም ሊቀ ካህናት ቴዎድሮስን ቅድስት ሶፍያን ኣብ ሃገረ ግብጽ ተወሊዱ። ኣብ በዓል...

ሊቀ መዘምራን ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ

“ሊቀ መዘምራን፡ መልኣከ ገነት፡ ደራስን ተመራማርን፡ ኣቦ ሰላም፡ . . . ብዝብል ቅጽል ስም ዝፍለጡ ሓበን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን...

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ኣብ ጉባኤ ማኅበር ኣብያተ ክርስቲያናት…

ካብ 22-26 ታኅሣሥ 2012 ዓ.ም. (2-6/12/2019 ዓ.ም.ፈ) ኣብ ሃገረ ኬንያ ከተማ ናይሮቢ ዝተቓንዐ ጉባኤ ማኅበር ኣብያተ ክርስቲያናት መላእ ኣፍሪቃ (ALL...

ሥልጠና ተሓጋገዝቲ ሰበኽቲ ወንጌል ተዋሂቡ!

ካብ 15-23 ኅዳር 2012 ዓ.ም. ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያንን ሜላ ስብከተ ወንጌልን ዘተኮረ ሥልጠና  {tip title="ተሓጋገዝቲ ሰበኽቲ ወንጌል" content=""}ንተሓጋገዝቲ ሰበኽቲ...

ብፁዕ ኣቡነ ዮሓንስ ኣብ ንኡስ ሃገረ ስብከት ዓዲ ፈለስቲ ሰፍኣ…

ብዕለት 20 - 21 ኅዳር 2012 ዓ.ም.ግ. ብፁዕ ኣቡነ ዮሓንስ ሊቀ ጳጳስ ኣህጉረ ስብከታት ጋሽ ባርካን ድባርዋን ከባቢኣን ናብታ ካብ...

“ሰማዕት ቅዱስ ፒሉፓዴር መርቆሬዎስ”

ፒሉፓዴር ማለት ፈታዊ ኣቦ ማለት እዩ፡ ብኻልኣይ ትርጕሙ ከኣ ኣገልጋሊ ኢየሱስ ክርስቶስ ከምኡ’ውን መርቆሬዎስ ማለት እዩ። ስመ ክርስትና ናይ ኣቦኡ...

ዕሥራን ኣርባዕተን ካህናተ ሰማይ

ብርግጽ ኣብ ዙርያ ዝፋን ጐይታ ዚቖሙን ዘመስግኑን ክቝጸሩ ዘይከኣሉ ኣእላፈ ኣእላፋት ሠራዊተ መላእክት ከምዘለዉ በዓል ራእይ ነቢይ ዳንኤል(ዳን. 7፡10) ደኣ...

እምነ ሰሎሜ

ወለዲ እዛ ቅድስቲ ኣደ እዚኣ ኣቦኣ ሕይወትብነ፡ ኣዲኣ ከኣ እምባመሪና ይበሃሉ። እዞም ቅዱሳን ሰብ ቃል ኪዳን ውላድ ብምስኣኖም ብጸሎት ንእግዚኣብሔር...

ዓመታዊ ክብረ በዓል ኅዳር ጽዮን 2012 ዓ.ም ብክብ ዝበለ ድምቀት…

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ብብዝኂ ዓበይትን ናኣሽቱን በዓላት እተኽብረላ ወርኂ ኅዳር እያ። ብስፍሓትን ዕብየትን ዝብዓለሉ...

ብፁዕ አቡነ ዮሐንስ ሊቀ ጳጳስ ኣህጉረ ስብከታት ጋሽ ጋርካን ድባርዋን…

ዕለት 9 ኅዳር ክሳዕ 14 ኅዳር 2012 ዓ.ም. ዝተቓንዐ ሓዋርያዊ ጉዕዞ፡ ብፁዕ ኣቡነ ዮሐንስ ነቲ ቅድሚ ዓሠርተ ዓመት ዝመርሕዎን ሕጂ...

ኅዳር ጽዮን

ተኣምር ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣብ ዝነግር መጽሓፍ ‘ተኣምረ ማርያም’ ከምዝገልጾ፡ ነቶም ዝኽበሩ 33 በዓላት ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ክንፈቅድ...

ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ ካልኣይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን…

ኣብ ዕሥራ ክፍለ ዘመን ብሩህ ኮከብ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዘምድረ አግዓዚ ዝኾኑ ብፍሉይ ካብ ዝዝከሩ ኣቦታት ሓደ ብፁዕ ወቅዱስ...

  

latest articles

Fast of the Prophets (Advent)

15th November (geez calander), marks the first day of the Advent Fast, a period of abstinence and penance practiced by...

FASTING

Fasting is abstinence from all things that a body needs, and one has to fast from animal products and from...

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church (EriOTC)

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God. “We call our...

Holy of Holies Our Lady, the virgin Mary

The word holy (kidus) in Geez denotes being special, pure and esteemed. This prefix is an attribute to denote the...

HOLY SCRIPTURES (part one)

All Scriptures are written with the inspiration of the Spirit of God or the breath of God. They are also...

EXISTENCE OF GOD

The name God signifies the Divine Being, meaning He who created the world and governs it. There is one invisible...