ገዳም ደብረ ወርቅ አቡነ ሊባኖስ

Jan 10, 2020

ገዳም ደብረ ወርቅ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ሰንዓፈ ብሸነኽ ደቡብ ካብ ሰርሓ ብእግሪ ናይ ኣርባዕተ ሰዓትን ፈረቓን መንገዲ፡ ወይ ውን ብንኡስ ዞባ ጾሮና፡ ካብ ጾሮና ንሸነኽ ደቡብ ብእግሪ ዳርጋ ናይ ኣርባዕተ ሰዓት ምስ ተጓዓዝካ ዝርከብ ገዳም እዩ። ኣብ ብራኸ ካብ ጽፍሒ ባሕሪ 2275 ሜትሮ ዝርከብ እምባ፡ ኣቀማምጣ መሬቱ ከቢብ ዓንኬላዊ ብእምባ ዝተኸበ መእተዊኡ ብሸነኽ ምዕራብ እዩ። እዚ ገዳም’ዚ ብ523 ዓ.ም. ብኣቡነ ሊባኖስ ተገደመ።

ኣቡነ ሊባኖስ ትውልዲ ዓዱ ኣብ ቍስጥንጥንያ (ዘሮም) ርእሰ ከተማ ግሪኽ ኮይኑ፡ ኣቦኡ ንጉሥ ኣብርሃም ኣደኡ ንግሥቲ ማርያም (ባዚሊሳ) ይበሃሉ። እዞም ሥድራ ቤት እዚኦም ውላድ ስኢኖም ንብዙኅ ዓመት ኣብ ቤተ ክርስቲያን እናተመላለሱን ንድኻታት እናመጽወቱን ውላድ ክህቦም ንኣምላኽ ይልምኑ ስለዝነበሩ፡

ነዚ ቅዱስ ውላድ ብሠለስተ ሓምለ ሃቦም። ኣቡነ ሊባኖስ ዕድሜኡ ንምስትውዓል ምስ በጽሐ፡ ሥጋውን መንፈሳውን ትምህርቲ ተማህረ። ኣካለ መጠን ምስ ኣኸለ ኸኣ ፍቓድ ሥድራኡ ንኽመልእ ጓል ንጉሥ ቍስጥንጥንያ ተመርዓወ። እንተኾነ ግና “ነቲ ደቁን ንብረቱን ሰበይቱን ኃዲጉ ዝስዕበኒ ዘለዓለማዊ ክብሪ መንግሥተ ሰማይ ኣለዎ” ዝብል ቃል ቅዱስ ወንጌል ዘኪሩ፡ ካብ ኣቦኡን ኣደኡን በዓልቲ ቤቱን ክፍለ ሓሰበ። ፍርቂ ለይቲ ምስ ኮነ እግዚአብሔር ኣምላኽ እቲ ሠናይ ድሌቱ ርእዩ ንቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ሰዲዱ፡ ‘እግዚአብሔር ፈላሲ ኴንካ ክትነብር ኃርዩካ እዩ እሞ ካብ ቤት ኣቦኻን ካብዛ ሃገርን ወፂእካ ሰዓበኒ’ በሎ። ንኣቦይ ክነግሮ እምበር ኢሉ ብልቡ እናሓሰበ ኸሎ፡ ‘ብሕጂ ኣቦኻ እግዚአብሔር፡ ኣደኻ ድማ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን እያ፡ ንዓ ካብዛ ዓለም ናብታ ዘለዓለማዊ ሓጐስ ዘለዋ’ በሎ። በዚ ኸኣ ብቓል መልኣኽ ተሓጕሱ ገለ ነገር ከይተማልአ ነቲ መልኣኽ ስዓቦ እሞ ናብ ግብጺ ደብረ ዘይቲ ዝብሃል ገዳም ናብ ኣቡነ ጳኵሚስ ኣብጽሖ። ካብ ኣቡነ ጳኵሚስ ኣርዑት ምንኵስናን ኣስኬማን ተቐቢሉ ብብሕትውናን ገዳማዊ ሕይወትን ይነብር ነበረ።

ብድኅሪ እዚ ብፍቓድ ናይ መንፈስ ወላዲኡ ናብ ምድረ ኣግዓዚ ብመርሳ ተኽላይ ተሳጊሩ ብ430 ዓ.ም. ኣተወ። ኣብ በዓቲ ብጽኑዕ ብሕትውና ኣብ መታሕት ኣስገደ በቕላ ሾብዓተ ዓመት ገበረ። ኣብዚ ብብሕትውና ዝነብረሉ ዝነበረ ዓመታት ንመጽሓፍ ወንጌል ማቴዎስ ካብ ቋንቋ ጽርኢ ናብ ቋንቋ ግእዝ ስለዝተርጐመ ካብ ናይ ጥንቲ ቓላት ዓረብ ‘መታ(መጣዕ)’ ዝብል ቅጽል ስም ሃብዎ።

ኣቡነ ሊባኖስ ብሓዋርያዊ ተልእኾን ብብሕትውናን እናተዛወረ ብመስቀሉ ዝባረኾን ብእግሩ ዝረገጾን ኣብ ብዙኅ ቦታታት ምድረ ኣግዓዚ ድዉያን ዚፍውስ ማየ ጸሎታት ኣለዉ።

ኣቡነ ሊባኖስ ኣብታ ንሰብዓ ዓመት ብተባሕትዎ ዝተቐመጠላ ጉሕ ጨዓ (ጕንሒ ጨዓ) ደኃር እንዳ ባ መጣዕ ዝተባህለት በዓቲ ከምዘሎ ኣባ ኤልያስ ምስ ፈለጠ ሰብ ልኢኹ ናብ ኣክሱም ወሰዶ። ነቲ ቅድስናኡ ሓደ እኳ ከይፈለጠ፡ ኣብ መንጽር ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝነበረ ዓቢይ ዱር ብኅቡእ ብዙኅ ተኣምራት እናገበረ ይነብር ነበረ። ኣብ ኣክሱም ኣብ ዝነበረሉ ዓመታት፡ እቶም ኃለፍቲ ቤተ ክህነት ብላዕ (ግቦ) ኪቕበሉ ምስ ርኣየ፡ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ‘ዘነሣእክሙ በጸጋ ሃቡ በጸጋ/ ነቲ ብናፃ ዝተቐበልኩምዎ ብናፃ ሃቡ’ እናበለ ስለምንታይ ነዚ ትገብሩ’ ኢሉ ኣትሪሩ ተቓወሞም። በዚ ምኽንያት’ዚ ኸኣ ተሰጒጉ ካብ ኣክሱም ወፂኡ ደረቓ ኣብ ዝተባህለ በረኻ በዓቲ ዓጽዩ ንሠለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርኅን ተቐመጠ። ኣክሱማውያን ግና በቲ ኣብ ልዕሊ ኣቡነ ሊባኖስ ዝገበርዎ ግፍዒ ንሠለስተ ዓመት ዝኸውን ዝናም ተኸልኪሎም ምስ ተሸገሩ፡ ንኣባ ኣድኃኒ ዝተባህለ መነኮስ ክዓርቕዎም ለመንዎ። ኣባ ኣድኃኒ ነቲ ኣቡነ ሊባኖስ ዘለዎ ቦታ ኽገልጸሉ ብዝኣተዎ ሱባኤ፡ ኣብ በዓቱ ኪጽሊ ምስ ረኸቦ ‘ ኦ ኣቦና ከም ኣምላኽካ መሓሪ ኹን፡ ዝናም ክዘንም ድማ ጸሊ’ በሎ። ኣቡነ ሊባኖስ ከኣ ነቲ ግብሪ ኃጢኣት ገዲፎም ከምቲ ሓዋርያት ዝሠርዕዎ ብትእዛዝ እግዚአብሔር ኪኸዱ ከምዘለዎም ብምንጋር ጸልዩ ከምዝዘንም ገበረ።

ብኸምዚ ዝበለ ብሕትውና ብጸሎቱን ተኣምራቱን ትምህርቱን ጸኒሑ ናብ ገዳመ ቡር ጕናጕና መጺኡ ተቐመጠ። ኣብ ኃምሻይ ክፍለ ዘመን ምስ ዝነበረ ኃፀይ ገብረ መስቀል ኮይኑ ኣባ ኣድኃኒ እናተራድኦ ናይ ቤተ መስቀል ጕናጕና ቤተ ክርስቲያን ኣሕኒፁን መነኮሳት ኣፍርዩን ብድኅሪኡ ንኺብሕተሉ ናብ ሃም ማየ ክብሮም ዝበሃል ከደ። ኣብ ብዙኅ ቦታታት ማይ ስለዘፈልፈለ፡ ዕብየት ተኣምራቱን መግለጺ ክብሩን ነቲ ቦታ ‘ማይ ክብሮም’ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብዚ ቦታ እዚ ንነዊኅ ዓመት ተቐሚጡ ኣብያተ ክርስቲያን እናኣሕነፀ፡ ወንጌል እናሰበኸ፡ ብሥርዓተ ጳኵሚስ ናይ ገዳማትን ምንኵስናን እብነ መሠረት ኣንበረ። ኣብ ዘመኑ ኣብ ውሽጢ ገዳም ደብረ ወርቅን ከባቢኣ ንዝርከባ ጥንታውያን ገዳማትን ኣስታት 20,000 መነኮሳት ምንባሮም ገድለ ኣቡነ ሊባኖስ ይሕብር።

ኣቡነ ሊባኖስ ብብሕትውና ሕይወት ገድሉ እናቐጸለ ኸሎ፡ ኣዋልድ ሃም ብፍትወተ ሥጋ ስለዝተጻብእኦ፡ ናብ ሽዋ ኸይዱ ገዳም ገዲሙ ተቐመጠ። ኣቡነ ሊባኖስ ኣብ ብዙኅ ቦታታት እናተዛወረ ሓዋርያዊ ተልእኾኡ ምስ ፈጸመ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ መጺኡ፡ ‘ዕረፍትኻ ኣኺሉ እዩ እሞ ናብታ ዝነበርካያ ቦታ ናብ ሃም ተመለስ፡ ዕረፍትኻ ኣብኣ እዩ፡ ንኽብርኻ ኸኣ ክሳዕ ዳግም ምጽኣት ብስምካ ክትጽዋዕ እያ’ ምስ በሎ ተንሢኡ ናብ ሃም መንገዱ ኣቕንዐ። እንተኾነ ግና ነቲ ኣብ ሃም ዘኅለፎ ፈተና ዘኪሩ ‘ኦ ጐይታይ ብሕይወተ ሥጋይ ናብ ሃም ኣይተእትወኒ’ ኢሉ ምስ ጸለየ፡ ሓራሳት ኣብ ዝተባህለ ቦታ ብሠለስተ ጥሪ ዓሪፉ፡ ኣብ ገዳሙ ደብረ ወርቅ ተቐብረ።

ኃፀይ ገብረመስቀል፡ ከምዚ ዝበለ ሓደ ዓቢይ ኣቦ ኣብ በረኻ ተቐቢሩ ኪተርፍ ኣይግባእን እዩ’ ብምባል ናብ ኣክሱም ንኺውሰድ መቓብሩ ኪፈሓር ኣዘዘ። እንተኾነ ግና ፍቓድ እግዚአብሔር ከምዘይኮነ ዘብርህ እቶም መቓብር ኪኵዕቱ ዝጀመሩ ሰባት ኵሎም ኣዕይንቶም ምስ ዖሩ ኃፀይ ገብረመስቀል ‘ፍቓዱ ስለ ዘይኮነ ድዩ’ ኢሉ እናኣስተንተነ ኸሎ፡ ካብቲ መቓብር፦ ‘ብእግዚአብሔር ዝተዋህበኒ መዕረፊ ቦታይ እዚ ስለዝኾነ ኣብዚ ቦታ እዚ ዓቅምኻ ብዘፍቅዶ ቤተ ክርስቲያን ሕነፀለይ’ ዝብል ቃል ተሰምዐ። ድኅር’ዚ ብወርቂ ቤተ ክርስቲያን ሓነፀ እሞ በዚ ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ዝብል መጸውዒ ስም ተዋህባ።

መንፈስ ቅዱስ ከምቲ ንዅሎም ቅዱሳን ዝተፈላለየ ህያብ ዝህቦም፡ ንኣቡነ ሊባኖስ ድማ ዝረገጾ ባይታ ማይ ይነትዕ ነበረ። ገዳም ደብረ ወርቅ ካብ ፍጹም ከውሒ ዝፍልፍል ተኣምራታዊ ማይ ኣለዎ። ካብ ዝኾነ ቦታ ዝመጽኡ ዝተፈላለየ ሕማምን ድናሰን ዘለዎም ሰባት ይሓውዩ።

ኣቡነ ሊባኖስ ካብ እግዚአብሔር ብዝተቐበሎ ቃል ኪዳን መሠረት፡ ኣብ ከባቢ እዚ ገዳም ደብረ ወርቅ ዝርከብ ደብረ ሓዋርያት ዝተባህለ ናይ ብዙኃን ቅዱሳን ኣስከሬን ከይፈረሰ፡ ምስ መግነዙን ኣካሉን ዝነብር ኣሎ። ከምኡ’ውን ካብ ልሙጽ ጸድፊ ብውሕልነት ተዃዒቶም ዝተሠርሑ ጋህስታት ንኣስታት 1500 ዓመት ከይመልኡ ክሳዕ ሎሚ ኣብ ጥቕሚ ይውዕሉ ምህላዎም ኣዝዩ ዘድነቕ እዩ።
ብተወሳኺ ድማ ናይዚ ገዳም’ዚ ጥንታውነት ዝሕብር ታሪኻዊ ቅርሳ ቅርስን ጽሑፍን ኣሣእልን ይርከብ እዩ።

ኣብዚ እዋን’ዚ ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ኣብ ሠለስተ ዝተኸፍለ እዩ፡-
1. መቃብር ኣቡነ ሊባኖስ
2. ኣቡነ ሊባኖስ ን43 ዓመት ዝጸለየሉ ‘እንዳ ማይ ክብሮም’ ሕጂ ብስም ቅዱስ ዮሓንስ ዝጽዋዕ ታቦት ዘለዎ
3. ‘እንዳ ሓዋርያት’ ዝበሃል ድማ ዓፅመ ቅዱሳን ዘለዎ ቦታ ኾይኑ ብስም ቅዱሳን ጴጥሮስ ወጳውሎስ ታቦት ዘለዎ እዩ።

ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ብዅሉ መዳዩ ታሪኽን ተኣምራትን ዘለዎ ኣሰር ጥንታውነቱ ዘይበተኸ፡ መልክዕ ቀዳሞት ኣበው ዘይገደፉ መነኮሳት ብብዝኂ ዘለውዎ ሕሊናኻ ዘህድእ መንፈስ ቅሳነት ዝህብ ቅዱስ ቦታ እዩ እሞ ናብኡ ነጊድና በረኸት ክንሳተፍ ናይ እግዚአብሔር ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና። ብቓል ኪዳን ኣቡነ ሊባኖስ ይሓልወና!
 

ወስብሐት ለእግዚአብሔር  ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!

Ad Right

ዘመነ ማቴዎስ 30 ሚያዝያ 2013 ዓ.ም…

May
Saturday
8
ማርቆስ ወንጌላዊ በኵረ ፸ወ፪ቱ አርድእት፡ ወሊቀ ጳጳሳት ዘሀገረ እስክንድርያ። ዘቅዳሴምንባብ መልእክታት 2ይ ጢሞ. 4፡5-18 1ይ ጴጥ. 5፡6-ፍጻሜ ግብረሓዋርያት ግብ. ሐዋ. 15፡36-ፍጻሜ ምስባክ መዝ. 115/116 ወንጌል ሉቃ. 10፡1-11 ቅዳሴ ቅዳሴ ዘአበዊነ ሐዋርያት። * * *
00:00 h

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

5ይ ፓትርያርክ ንምሻም ንሃገረ ስብከት ኣሥመራ ዝውክሉ 7ተ ኣባላት ተመሪጾም!

26 ሚያዝያ 2013 ዓ.ም. 5ይ ፓትርያርክ ንምሻም ንሃገረ ስብከት ኣሥመራ ዝውክሉ 7ተ ኣባላት ኣብ ኣዳራሽ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ብዝተገብረ...

ቃለ ቡራኬ በዓለ ትንሣኤ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ 2013 ዓ.ም.

ብምኽንያት በዓለ ትንሣኤ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ  ፳፻፲፫(2021 ) ብኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ዝተፈነወ መልእኽቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዘለኹም ክቡራንን...

ቤተ ክርስቲያን ኣብ ብቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም ኣብ ዝተወደበ…

ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያናት ዓለም ዕለት ፳፩ ሚያዚያ ፳፻፲ወ፫ ዓ.ም (29/04/2021) ኣብ ዝወደቦ ብዓይነቱ ናይ ፈለማ ዝኾነ ልዕሊ 40 ዝኾኑ...

ጽልዋ ኮቢድ 19 ኣብ ክርስቲያናዊ ተልእኮ ኣፍሪቃ ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለዋ…

ጽልዋ ዓለምለኻዊ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ኮቪድ 19 ኣብ ሓፈሻዊ ክርስቲያናዊ ተልእኮን ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዕዞ ሰላም ኣህጉር ኣፍሪቃ ዘኸተሎን...

“ነሥአ ደዌነ ወፆረ ሕማመነ/ብሓቂ ንሱ ሕማምና ተቀበለ፡ ንሥቓይና ተሰከመ” …

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ። ዕለተ ዓርብ (ስቅለት) ኣብ ሥነፍጥረት ብዕለት ዓርቢ “ንግበር ሰብአ በአርአያነ ወበአምሳሊነ” ፡ ከም መልክዕና ብምስልና...

ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ክልተ ንኡሳን ሃገረ ስብከታት ማንዛዊ (zoom) ኣኼባ…

ቅዱስ ሲኖዶስ ከም መቐጸልታ ናይቲ ምስ ወጻኢ ሃገረ ስብከታት ከካይዶ ዝጸንሐ ርክባት፡ ብዕለት 21/04/2021 ምስ ንኡስ ሃገረ ስብከት ምብራቕ ኣፍሪቃን...

ከም መቐጸልታ ፯ ሚያዚያ ፳፻፲ወ፫ ዓ.ም (15/04/2021) ዘውጽኦ መግለጺ ቅዱስ…

ከም ኣካል ሕግ ወሥርዓት ምርጫ መበል ፭ይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ መስርሕ ንምክትታል ምፍጻምን ቅዱስ ሲኖዶስ ዝመዘዞ ፯ተ...

ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ክልተ ንኡሳን ሃገረ ስብከታት ማንዛዊ ኣኼባ ኣካይዱ!

ብዕለት 13 ሚያዝያ 2013 ዓ.ም. ፡ ቅዱስ ሲኖዶስ ከም መቐጸልታ ናይቲ ምስ ወፃኢ ሃገረ ስብከታት ከካይዶ ዝጸንሐ ርክባት፡ ምስ ንኡስ...

ንኣፈጻጽማ ስትራቴጂክ ውጥን ዝምልከት ሥልጠና ይቕጽል ኣሎ!

ብስትራቴጂካዊ ውጥን ኽትምራሕ ምኽኣል ርኁቅ ከተማዕድውን ናብ ሓደ መኣዝን ዓወት ክትጥምትን ዘክእል ብምዃኑ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣካል ቤተ ክርስቲያን ክሰርጽን...

ቤተ ማኅተም ማኅበር ሐዋርያት መሠረታዊ ለውጢ ንምግባር ይሥራሕ ኣሎ!

ቤተ ማኅተም ኮከበ ጽባሕ ማኅበረ ሐዋርያት መሠረታዊ ለውጢን ሓፈሻዊ ምሕዳስን ንምግባር ይሥራሕ ኣሎ።

ገብር ኄር ወኒቆዲሞስ መምህር ተስፋሥላሴ ዘርአ እግዚእ

ቀደምት ሊቃውንት አበው ካብ ዕምቈት ፍልጠትን ምልከት ቋንቋን ዝተላዕለ ብዛዕባ ዝኾነ ኣርእስቲ ንስብሐተ እግዚአብሔር፡ ንነገራት፡ ንጊዜ ፡ ንኵነታት፡ ንሥነ ፍጥረት፡...

  

latest articles

PRAYER

Prayer is a word by which man communicates with his Creator in Faith, thanking and beseeching Him for the forgiveness...

FAITH AND WORKS

Faith is “a confidence or trust in God”. Faith gives assertion to the things we hope for and explains the...

The feast of the Holy Cross - Mesekel (The Founding…

The Mesekel holiday is celebreated on Meskerem 17 (27th of September) and Megabit 10 (19th of March). The word Meskel...

The Ascension of St Mary (part two)

Moreover, Whilst John the evangelist was preaching in the country of Asia, on the sixteenth day of the month of...

The Ascension of St Mary (part one)

"At your right hand stands the queen." (Psalm 45:9)IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY...

The Fast of Assumption of the Virgin Mary

This fast lasts from Nehassie (August) 1 to 16. Our Lady departed on 21 of Ter (January) in 50 A.D...

“Blessed is he that considereth the poor” Ps. 41:1

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God Amen. The basic necessities...

The Apostle Saint Paul

Saint Paul was a Jew, of the tribe of Benjamin, a Pharisee, the son of a Pharisee; and his kinsfolk...

The Apostle st. Peter

Peter was from Bethsaida, and he was a fisherman.  Our Lord chose him on the second day following that whereon...

The Fast of Wednesdays and Fridays

Every week Wednesdays and Fridays are observed as fast days except during the fifty days (between Easter and Pentecost), and...

The Fast of the Apostles

The Apostles observed this fast after they received the Holy Spirit and before they set out to proclaim the Gospel...

The feast Of Pentecost

IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY SPIRIT, ONE GOD. On this day the Holy...