ቅጽል

Dec 22, 2018

ቅጽል፡- ብጠባይ፡ ብመልክዕ፡ ብግብር፡ ብዓይነት ሕብሪ፡ ብዓይነት ቅርጺ፡ ብመሥፈር፡ ብዋንነት፡ ብብዝኂ፡ ብደረጃ . . . ወዘይመስሎ ንምግላጽ ዘገልግል ክፋል ሰዋስወ ግእዝ እዩ።

• ገላጺ ቅጽል

ብጠባይ፡ ብመልክዕን ግብርን ዝገልጽ ኮይኑ ቅድምን ድኅርን ስም ወይ ክንድ ስም ይጥቀስ። ቅድምን ድኅርን ብምምጽኡ ኣብ ትርጕም ዘምጽኦ ለውጢ የለን።
1. ንጽሕት ድንግል - ድንግል ንጽሕት
2. ቅዱስ ብእሲ - ብእሲ ቅዱስ
3. ኄር ኖላዊ - ኖላዊ ኄር
4. ፀዐዳ ርግብ - ርግብ ፀዐዳ
5. . . .

- ንሓደ ዝነበረ ቅጽል ንምብዛኅ ዚኅግዙ ፊደላት “አ፣ ን፣ ት፣ ሙ፣ ይ፣ ው፣ እ፣ ል” እዮም።

• ንሓደ፦ ደብር፣ ፈለግ፣ ልብስ፣ . . . ወዘይመስሎ
• ብብዙኅ፦ አድባር፣ አፍላግ፣ አልባስ፣ . . .
• ንኣዝዩ ብዙኅ፦ አድባራት፣ አፍላጋት፣ አልባሳት . . .

- ሣልስ ዝነበረ ቅጽል ክባዛኅ ከሎ ናብ ሳድስ ተቐይሩ ይበዝኅ፣ ንምሳሌ፦
• ጸሐፊ (ንሓደ) + ያን = ጸሐፍያን (ንብዙኃት)
• ሰማዒ (ንሓደ) + ያን = ሰማዕያን (ንብዙኃት)
• መራኂ (ንሓደ) + ያን = መራኅያን (ንብዙኃት)
• . . .

- ሳድስ ዝነበረ ቅጽል ክባዛኅ ከሎ ናብ ራብዕ ተቐይሩ ይበዝኅ፣ ንምሳሌ፦
• ንሓደ፦ ቅዱስ፡ ሠናይ፡ መምህር . . .
• ንብዙኃት፦ ቅዱሳን፡ ሠናያን፡ መምህራን . . .

- ንተባዕታይን አንስታይን ፆታ፤ ንሓደን ብዙኅን ኣኅቢሩ ዝገልጽ መድበል ቅጽል እዩ። ንምሳሌ፦

ሀ. መድበል ፦ ሰማዕት፡ ጸሐፍት፡ መሀርት፡ ነገርት . . .
ለ. አስማተ ሀገር፦ ግብጽ ፡ ጽርዕ፡ ቅምር፡ አፍራቅያ፡ . . .
ሐ. ሓባራዊ ስም፦ ሰብእ፡ ሕዝብ፡ ሐራ፡ ደቂቅ . . .

ብኣብነት ክግለጹ ከለዉ፦
• ንሓደ፦
ሀ. ሰማዕት መጽአ፡ ጊዮርጊስ ሰማዕት፡ ጸሐፍት መጽአት፡ ጸሐፍት መጽአ፡ ጸሐፍት መጻእኩ፡ መሀርት መጽአት፡ ነገርት መጽአ፡ ነገርት መጽአት፡ ነገርት መጽአት . . .
• ንብዙኅ፦
ለ. ሰማዕት መጽኡ፡ ቂርቆስ ወኢየሉጣ ሰማዕት፡ ጸሐፍት መጽኣ፡ ጸሐፍት መጽኡ፡ ጸሐፍት መጻእክሙ፡ መሀርት መጽኣ፡ ነገርት መጽኡ፡ ነገርት መጽኣ . . .

• ስም ሃገር
ብሓደ፦ መጽአ ግብጽ፡ ጽርዕ ተንሥአ፡ . . .
ብብዙኅ፦ መጽኡ ግብጽ፡ ተንሥኡ ጽርዕ፡ . . .
ንሐደ፦ ሞተ ሰብእ፡ መጽአ ሕዝብ፡ ወፅአ ሐራ፡ ወፅአ ደቂቅ
ንብዙኅ፦ ሞቱ ሰብእ፡ መጽኡ ሕዝብ፡ ወፅኡ ሐራ፡ ወፅኡ ደቂቅ

- መድበል ዘይኮኑ ንተባዕታይን ንኣንስታይን ጥራሕ ዚከቱ ቅጽላት ኣለዉ። ንምሳሌ፦

• ሐንካስ፡ አዳም፡ ድንግል፡ ፀዐዳ . . ።

• ወገናዊ ቅጽል
ወገን ወይ ዝምድና፡ ናይ ተባዕታይን አንስታይን ፆታ፤ ሓደን ብዙኅን ፈልዩ ዝቕጸል እዩ።

ንሓደ ሰብኣይ ፦ ኦርቶዶክሳዊ፡ መንፈሳዊ፡ ገዳማዊ . . .
ንሓንቲ ሰበይቲ ፦ ኦርቶዶክሳዊት፡ መንፈሳዊት፡ ገዳማዊት . . .
ንብዙኃን ሰብኡት ፦ ኦርቶዶክሳውያን፡ መንፈሳውያን፡ ገዳማውያን . . .
ንብዙኃት ኣንስቲ ፦ ኦርቶዶክሳውያት፡ መንፈሳውያት፡ ገዳማዊያት . . .

• ግልጸ “ዘ” ቅጽል
ግልጸ “ዘ” ቅጽል ዝበሃሉ “ዘ”፣ “እንተ”፣ “እለ” እዮም። ኣብ ትግርኛ ከኣ “ዝ”፣ “ዘ” “እት”፣ “እተ” ተባሂሎም ይትርጐሙ። ግልጸ “ዘ” ቅጽል በይኖም ኪቆሙ ኣይክእሉን እዮም፣ ምስ ግሢ ለጊቦም ግና ነቲ ዝጥቀስ ዘሎ ስም/ክንድ ስም (በዓል ቤት) ፈልዮም ብምግላጽ ከም ቅጽል ኮይኖም የገልግሉ።
• ‘ዘ’፥ ንኽልቲኡ ጾታ ንብዙኅን ንንጽልን ንጥቀመሉ።
• ‘እለ’፥ ንኽልቲኡ ጾታ፣ ንብዙኅ ጥራሕ ንጥቀመሉ።
• ‘እንተ’፥ንክልቲኡ ጾታ ብንጽል ንጥቀመሉ።

ንምሳሌ፦
- ‘ጸሐፈ’ ግሢ እዩ፣ ‘ዘጸሐፈ’ ግና ቅጽል እዩ። ሓደ ሰብ “አንበብኩ ወንጌለ” (ወንጌል ኣንቢበ) እንተደኣ ኢሉ፣ ወንጌል ከም ዘንበበ ደኣ እምበር ካብ ኣርባዕቲኡ ወንጌል ኣየናይ ምዃኑ ፈልዩ ኣይነግርን እዩ። “አንበብኩ ወንጌለ ዘጸሐፎ ዮሐንስ”(ዮሐንስ ዝጸሐፎ ወንጌል ኣንቢበ) ብምባል ግና ነቲ ‘ጸሐፈ’ ዝብል ግሢ ‘ዘ’ ብምውሳኽ ቅጽል ይፈጥር እሞ ካብ ካልኦት ጸሓፍቲ ወንጌል ፈልዩ ይገልጽ።

- ማርያም እምነ ዘታስተሠሪ ጌጋየነ (እታ ጌጋና እተደምስሰልና ማርያም ኣዴና።)

- ብፁዐን እደው ዘይፈርህዎ ለእግዚአብሔር (እቶም ንእግዚአብሔር ዝፈርህዎ ሰብኡት ንኡዳን እዮም።) እቶም ንኡዳን ዝተባህሉ ሰብኡት ኣየኖት ምዃኖም ካብ ካልኦት ሰብኡት ፈሊና ‘ዘይፈርህዎ/ ዝፈርህዎ’ ብዝብል ‘ግልጸ ዘ’ ቅጽል ተጠቒምና ንገልጾም።

- ዘኃሠሠ ክልኤተ ኢይነሥእ አሐደ። (ክልተ ዝደለየ ሓደ ኣይረክብን።)

- አንስት ገብኣ (ኣንስቲ ተመሊሰን)፣ ኣየኖት ኣንስቲ ምዃነን ንምግላጽ አንስት እለ ሖራ ኀበ ቤተ ክርስቲያን (እተን ናብ ቤተ ክርስቲያን ዝኸዳ ኣንስቲ ተመሊሰን)፣

- አርድእት ሠናያን እለ ያፈቅሩ ቤተ ክርስቲያን ወሰብአ ቤቶሙ (ቤተ ክርስቲያንን ሥድራ ቤቶምን ዘፍቅሩ ንፉዓት ተማሃሮ።)

- ትዕቢት እንተ ታለብስ ሞተ (ሞት እተልብስ ትዕቢት)፣ ‘እንተ’ ብምውሳኽ ፍሉይ ባህርይ ናይ ትዕቢት ንገልጽ።

- ወለት እንተ አዝለፈት ረዲኦተ መስኪናን (ንድኻታት ምርዳእ እተዘውትር ጓል።)
- . . .
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!!!

ዘመነ ዮሓንስ 9 ነሓሴ 2012 ዓ.ም.ግ…

August
Saturday
15
ዝክር፦ አባ ኦሪ ሰማዕት፡ ወጲላጦስ ሊቀ ጳጳሳት። ዘቅዳሴ ምንባብ መልእክታት፦ ፊል. 1፡12-23 ያዕ. 3፡10-ፍጻሜ ግብ. ሐዋ. 15፡19-24 ምስባክ፦ መዝ. 45/46 ወንጌል፦ ሉቃ. 2፡15-20 ቅዳሴ፦ ዘእግዝእትነ ማርያም። * * *
00:00 h

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

መቐረት ጾመ ፍልሰታ

ቅዱስ ዳዊት ከምዝበሎ ጽሩይን ናይ ጥዕናን መዋዕል ሰብ እንተ በዝኀ ሰብዓ ሰማንያ ዓመታት እዩ። ኣብዘን ዓመታት ሓደ ክርስቲያን 70-80 ጊዜ...

ፅንሰታ ለማርያም - 7 ነሐሴ

ቅድስት ድንግል ማርያም ቅድመ ዓለም ኣብ ሕሊና አምላኽ ስለዝነበረት ገና ከይተወልደት ትንቢት ተነጊሩላ ሱባዔ ተቘጺሩላ ነበረ። ምስ ተወልደት’ውን ኣደ አምላኽ...

'ትእምርተ ጽንዓት ሃይማኖት - ጥንታዊ ገዳም ደብረ ቢዘን'

ገዳም ደብረ ቢዘን ‘ቢዘን’፦ ሚዛን፡ ማዕረ ማለት’ዩ። ከምቲ ወርቅን ብሩርን ብሚዛን ዝምዘን፡ ከምኡ ኸኣ ኣብ ደብረ ቢዘን ጻድቃንን ኃጥኣንን፡ ድኹማትን ፍጹማንን...

ብመንገዲ ቴሌኮንፈረንስ ምስ ኣብ እስራኤል ዘለዉ ኦርቶዶክሳውያን ርክብ ተኻዪዱ!

ዕለት 27 ሓምሌ 2012 ዓ.ም. (03/08/2020 ፈ.) ብመንገዲ ቴሌኮንፈረንስ ኣባላት ቅዱስ ሲኖዶስን ኃለፍቲ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክን ምስ ምምኅዳር ሰበካ...

ቤተ መዘክር (ሙዝየም) ዘመንበረ ፓትርያርክ ንጥፈታቱ የዕቢ ኣሎ!

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ብዓይኒ ዝርአ ዝንቀሳቐስን ዘይንቀሳቐስን ከምኡ’ውን ግዙፍነት ዘይብሉ ናይ ነዊኅ ዓመታት፡ ብቝጽሩ ብዙኅ፡ ብዓይነቱ ዘደንቕ ቅርስን...

እንቋዕ ናብ ጾመ ፍልሰታ ኣብጽሓና !

ካብ 1 ነሓሴ ክሳዕ 16 ነሓሴ 2008 ዓ.ም.ግ. ዘሎ መዓልታት ብጸሎትን ውዳሴን ቅዳሴን ከምኡ’ውን ዝጽወም ሓደ ካብ ሾብዓተ ናይ ኣዋጅ...

መቅድም ውዳሴ ማርያም

ነዚ መጽሓፍ እዚ ዝደረሶ ኤፍሬም ሶርያዊ፥ ኤፍሬም ለብሓዊ እዩ። ሶርያዊ ዝተባህለ ብሃገሩ ኮይኑ ለብሓዊ ድማ ብተግባሩ እዩ። እዚ ቅዱስ ኤፍሬም...

አሥርቆት ዘወርኀ ነሐሴ

ዮም ሠረቀ ለነ ወርኀ ቡሩክ ነሐሴ ያብጽሐነ እስከ ወርኀ ጳጕሜን በሰላመ እግዚአብሔር! ወርኀ ነሐሴ ቡሩክ መዓልቱ ዓሠርቱ ወሠለስቱ ወእምዝ የሐፅፅ።

መበል 15 ዓመታዊ ጉባኤ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ሃገረ ስብከት ኅቡራት…

ዕለት 24-25 ሓምሌ 2012 ዓ.ም. (31/07 – 01/08 2020 ፈ.)፣ “ብጊዜኡን ኣብ ዘይጊዜኡን ጽናዕ” (2ይ ጢሞ 4፡2) ብዝብል መሪሕ ኃይለ...

ቀዳማይ መሥርሕ ኣርትዖት መጽሓፍ ቅዱስ ሐዲስ ኪዳን ንምክያድ ዝዓለመ ጉባኤ…

ብናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እትውነን መጽሓፍ ቅዱስ ንምድላው ዝዓለመ ብክፍሊ ጉባኤ ሊቃውንት ብግእዝን ትግርኛን ዝቐረበት መጽሓፍ ሐዲስ ኪዳን...

ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ምምኅዳር ሃገረ ስብከት ኅቡራት መንግሥታት ኣሜሪካን ካናዳን…

ብዕለት 20 ሐምሌ 2012 ዓ.ም. (27/07/2020 ፈ.) ተወከልቲ ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ምምኅዳር ሃገረ ስብከት ኅቡራት መንግሥታት ኣሜርካን ካናዳን ብመንገዲ ማኅበራዊ...

ብሕንፃ እንዳ ኣቡን ኣቡነ ማርቆስ ዝፍለጥ ሕንጻዊ ጽገና ይግበረሉ ኣሎ

 ኣብ ከተማ ኣሥመራ ከባቢ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ድንግል ማርያም ዝርከብ ብእንዳ ኣቡን ኣቡነ ማርቆስ ዝፍለጥ ዋንነት ቅድስት ቤተ...

  

latest articles

The Fast of Assumption of the Virgin Mary

This fast lasts from Nehassie (August) 1 to 16. Our Lady departed on 21 of Ter (January) in 50 A.D...

“Blessed is he that considereth the poor” Ps. 41:1

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God Amen. The basic necessities...

The Apostle Saint Paul

Saint Paul was a Jew, of the tribe of Benjamin, a Pharisee, the son of a Pharisee; and his kinsfolk...

The Apostle st. Peter

Peter was from Bethsaida, and he was a fisherman.  Our Lord chose him on the second day following that whereon...

The Fast of Wednesdays and Fridays

Every week Wednesdays and Fridays are observed as fast days except during the fifty days (between Easter and Pentecost), and...

The Fast of the Apostles

The Apostles observed this fast after they received the Holy Spirit and before they set out to proclaim the Gospel...

The feast Of Pentecost

IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY SPIRIT, ONE GOD. On this day the Holy...

Ascension

After the Lord Jesus Christ had finished the operation of His wisdom upon earth, by His Passion, and His Death...

Tsinset (Annunciation – Feast of Incarnation)

In accordance with the cannon of the Church, one of the nine major feast days of Our Lord. it Tsinset (Annunciation...

The feast of presenting the lord Christ in the temple…

On this day we celebrate the feast of presenting the lord Christ to the temple after 40 days of his...

The Fast of Nineveh - Monday 10 – 12 February…

In Eritrean Orthodox Tewahdo Church, one of the seven fasting periods is the fast of Nineveh.

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...