ቅጽል

Dec 22, 2018

ቅጽል፡- ብጠባይ፡ ብመልክዕ፡ ብግብር፡ ብዓይነት ሕብሪ፡ ብዓይነት ቅርጺ፡ ብመሥፈር፡ ብዋንነት፡ ብብዝኂ፡ ብደረጃ . . . ወዘይመስሎ ንምግላጽ ዘገልግል ክፋል ሰዋስወ ግእዝ እዩ።

• ገላጺ ቅጽል

ብጠባይ፡ ብመልክዕን ግብርን ዝገልጽ ኮይኑ ቅድምን ድኅርን ስም ወይ ክንድ ስም ይጥቀስ። ቅድምን ድኅርን ብምምጽኡ ኣብ ትርጕም ዘምጽኦ ለውጢ የለን።
1. ንጽሕት ድንግል - ድንግል ንጽሕት
2. ቅዱስ ብእሲ - ብእሲ ቅዱስ
3. ኄር ኖላዊ - ኖላዊ ኄር
4. ፀዐዳ ርግብ - ርግብ ፀዐዳ
5. . . .

- ንሓደ ዝነበረ ቅጽል ንምብዛኅ ዚኅግዙ ፊደላት “አ፣ ን፣ ት፣ ሙ፣ ይ፣ ው፣ እ፣ ል” እዮም።

• ንሓደ፦ ደብር፣ ፈለግ፣ ልብስ፣ . . . ወዘይመስሎ
• ብብዙኅ፦ አድባር፣ አፍላግ፣ አልባስ፣ . . .
• ንኣዝዩ ብዙኅ፦ አድባራት፣ አፍላጋት፣ አልባሳት . . .

- ሣልስ ዝነበረ ቅጽል ክባዛኅ ከሎ ናብ ሳድስ ተቐይሩ ይበዝኅ፣ ንምሳሌ፦
• ጸሐፊ (ንሓደ) + ያን = ጸሐፍያን (ንብዙኃት)
• ሰማዒ (ንሓደ) + ያን = ሰማዕያን (ንብዙኃት)
• መራኂ (ንሓደ) + ያን = መራኅያን (ንብዙኃት)
• . . .

- ሳድስ ዝነበረ ቅጽል ክባዛኅ ከሎ ናብ ራብዕ ተቐይሩ ይበዝኅ፣ ንምሳሌ፦
• ንሓደ፦ ቅዱስ፡ ሠናይ፡ መምህር . . .
• ንብዙኃት፦ ቅዱሳን፡ ሠናያን፡ መምህራን . . .

- ንተባዕታይን አንስታይን ፆታ፤ ንሓደን ብዙኅን ኣኅቢሩ ዝገልጽ መድበል ቅጽል እዩ። ንምሳሌ፦

ሀ. መድበል ፦ ሰማዕት፡ ጸሐፍት፡ መሀርት፡ ነገርት . . .
ለ. አስማተ ሀገር፦ ግብጽ ፡ ጽርዕ፡ ቅምር፡ አፍራቅያ፡ . . .
ሐ. ሓባራዊ ስም፦ ሰብእ፡ ሕዝብ፡ ሐራ፡ ደቂቅ . . .

ብኣብነት ክግለጹ ከለዉ፦
• ንሓደ፦
ሀ. ሰማዕት መጽአ፡ ጊዮርጊስ ሰማዕት፡ ጸሐፍት መጽአት፡ ጸሐፍት መጽአ፡ ጸሐፍት መጻእኩ፡ መሀርት መጽአት፡ ነገርት መጽአ፡ ነገርት መጽአት፡ ነገርት መጽአት . . .
• ንብዙኅ፦
ለ. ሰማዕት መጽኡ፡ ቂርቆስ ወኢየሉጣ ሰማዕት፡ ጸሐፍት መጽኣ፡ ጸሐፍት መጽኡ፡ ጸሐፍት መጻእክሙ፡ መሀርት መጽኣ፡ ነገርት መጽኡ፡ ነገርት መጽኣ . . .

• ስም ሃገር
ብሓደ፦ መጽአ ግብጽ፡ ጽርዕ ተንሥአ፡ . . .
ብብዙኅ፦ መጽኡ ግብጽ፡ ተንሥኡ ጽርዕ፡ . . .
ንሐደ፦ ሞተ ሰብእ፡ መጽአ ሕዝብ፡ ወፅአ ሐራ፡ ወፅአ ደቂቅ
ንብዙኅ፦ ሞቱ ሰብእ፡ መጽኡ ሕዝብ፡ ወፅኡ ሐራ፡ ወፅኡ ደቂቅ

- መድበል ዘይኮኑ ንተባዕታይን ንኣንስታይን ጥራሕ ዚከቱ ቅጽላት ኣለዉ። ንምሳሌ፦

• ሐንካስ፡ አዳም፡ ድንግል፡ ፀዐዳ . . ።

• ወገናዊ ቅጽል
ወገን ወይ ዝምድና፡ ናይ ተባዕታይን አንስታይን ፆታ፤ ሓደን ብዙኅን ፈልዩ ዝቕጸል እዩ።

ንሓደ ሰብኣይ ፦ ኦርቶዶክሳዊ፡ መንፈሳዊ፡ ገዳማዊ . . .
ንሓንቲ ሰበይቲ ፦ ኦርቶዶክሳዊት፡ መንፈሳዊት፡ ገዳማዊት . . .
ንብዙኃን ሰብኡት ፦ ኦርቶዶክሳውያን፡ መንፈሳውያን፡ ገዳማውያን . . .
ንብዙኃት ኣንስቲ ፦ ኦርቶዶክሳውያት፡ መንፈሳውያት፡ ገዳማዊያት . . .

• ግልጸ “ዘ” ቅጽል
ግልጸ “ዘ” ቅጽል ዝበሃሉ “ዘ”፣ “እንተ”፣ “እለ” እዮም። ኣብ ትግርኛ ከኣ “ዝ”፣ “ዘ” “እት”፣ “እተ” ተባሂሎም ይትርጐሙ። ግልጸ “ዘ” ቅጽል በይኖም ኪቆሙ ኣይክእሉን እዮም፣ ምስ ግሢ ለጊቦም ግና ነቲ ዝጥቀስ ዘሎ ስም/ክንድ ስም (በዓል ቤት) ፈልዮም ብምግላጽ ከም ቅጽል ኮይኖም የገልግሉ።
• ‘ዘ’፥ ንኽልቲኡ ጾታ ንብዙኅን ንንጽልን ንጥቀመሉ።
• ‘እለ’፥ ንኽልቲኡ ጾታ፣ ንብዙኅ ጥራሕ ንጥቀመሉ።
• ‘እንተ’፥ንክልቲኡ ጾታ ብንጽል ንጥቀመሉ።

ንምሳሌ፦
- ‘ጸሐፈ’ ግሢ እዩ፣ ‘ዘጸሐፈ’ ግና ቅጽል እዩ። ሓደ ሰብ “አንበብኩ ወንጌለ” (ወንጌል ኣንቢበ) እንተደኣ ኢሉ፣ ወንጌል ከም ዘንበበ ደኣ እምበር ካብ ኣርባዕቲኡ ወንጌል ኣየናይ ምዃኑ ፈልዩ ኣይነግርን እዩ። “አንበብኩ ወንጌለ ዘጸሐፎ ዮሐንስ”(ዮሐንስ ዝጸሐፎ ወንጌል ኣንቢበ) ብምባል ግና ነቲ ‘ጸሐፈ’ ዝብል ግሢ ‘ዘ’ ብምውሳኽ ቅጽል ይፈጥር እሞ ካብ ካልኦት ጸሓፍቲ ወንጌል ፈልዩ ይገልጽ።

- ማርያም እምነ ዘታስተሠሪ ጌጋየነ (እታ ጌጋና እተደምስሰልና ማርያም ኣዴና።)

- ብፁዐን እደው ዘይፈርህዎ ለእግዚአብሔር (እቶም ንእግዚአብሔር ዝፈርህዎ ሰብኡት ንኡዳን እዮም።) እቶም ንኡዳን ዝተባህሉ ሰብኡት ኣየኖት ምዃኖም ካብ ካልኦት ሰብኡት ፈሊና ‘ዘይፈርህዎ/ ዝፈርህዎ’ ብዝብል ‘ግልጸ ዘ’ ቅጽል ተጠቒምና ንገልጾም።

- ዘኃሠሠ ክልኤተ ኢይነሥእ አሐደ። (ክልተ ዝደለየ ሓደ ኣይረክብን።)

- አንስት ገብኣ (ኣንስቲ ተመሊሰን)፣ ኣየኖት ኣንስቲ ምዃነን ንምግላጽ አንስት እለ ሖራ ኀበ ቤተ ክርስቲያን (እተን ናብ ቤተ ክርስቲያን ዝኸዳ ኣንስቲ ተመሊሰን)፣

- አርድእት ሠናያን እለ ያፈቅሩ ቤተ ክርስቲያን ወሰብአ ቤቶሙ (ቤተ ክርስቲያንን ሥድራ ቤቶምን ዘፍቅሩ ንፉዓት ተማሃሮ።)

- ትዕቢት እንተ ታለብስ ሞተ (ሞት እተልብስ ትዕቢት)፣ ‘እንተ’ ብምውሳኽ ፍሉይ ባህርይ ናይ ትዕቢት ንገልጽ።

- ወለት እንተ አዝለፈት ረዲኦተ መስኪናን (ንድኻታት ምርዳእ እተዘውትር ጓል።)
- . . .
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!!!

ዘመነ ዮሐንስ 15 ጥር 2012 ዓ.ም.

January
Friday
24
ዝክር፦ አብድዩ ነቢይ፡ ወጎርጎርዮስ፡ ጴጥሮስ ወሶፍያ፡ ወቂርቆስ ወእሙ ኢየሉጣ። ዘቅዳሴ ምንባብ፦ ዕብ. 12፡1-10። 1ይ ጴጥ. 4፡10-14። ግብ. ሐዋ. 10፡34-39። ምስባክ፦ መዝ. 78/79 ወንጌል፦ ዮሐ. 16፡1-6። ቅዳሴ፦ ቅዳሴ ዘዲዮስቆሮስ፡ ዓዲ ዘወልደ ነጐድጓድ። * * *
00:00 h
Ad Right

  

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

ሰማዕት ቅድስት ድምያና ምስ ኣርብዓ ሰማዕታት ደናግል ሰዓብታ

ሣልሳይ ክፍለ ዘመን ኣብ ምፍጻሙ ሓደ ማርቆስ ዝበሃል ሕያዋይ ክርስቲያን ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ግብጺ ናይ ዝርከባ ክልተ ኣውራጃታት ኣማሓዳሪ ነበረ።...

11 ጥር 2012 ዓ.ም. በዓለ ጥምቀት ኣብ ኵለን ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ…

ኣብ ውሽጥን ወፃእን ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ በዓለ ጥምቀት ብድምቀት ክኽበር ከሎ፡ ብደረጃ ሃገር ድማ ኣብ...

እንቋዕ ናብ በዓል ቃና ዘገሊላ ኣብጽሓና!

ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብታ ኣብ ዞባ ገሊላ እትርከብ ቃና ዝገበሮ ተኣምር ምኽንያት ብምግባር በዓል ቃና ዘገሊላ እናተባህለ ብስብሓታትን ጸሎተ ቅዳሴን...

“ ወያሠጥሞን ውስተ ቀላየ ባሕር ለአበሳነ /ንኣበሳና ናብ ማዕሙቝ ቀላይ…

ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ብተዋሕዶ...

“ልሕቀ በበሕቅ / በብንእሽቶ ዓበየ”

ባዕሉ እግዚአብሔር ዝሃቦ ተስፋን፡ ነቢያት ዝተነበይዎ ትንቢትን ንምፍጻም፡ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ኣብ ቤተ ልሔም...

መበል 50 ዓመት ወርቃዊ ኢዮቤልዩ ምምሥራት ደብረ ብርሃን ቅድስት ሥላሴ…

7 ጥር 2012 ዓ.ም.ግ (16 ጥሪ 2020 ፈ.) ክብረ በዓል ቅድስት ሥላሴ ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ክኸብር ከሎ ብፍሉይ ግን...

ሓበሬታ ብዛዕባ ንግደት ኢየሩሳሌም 2020 ዓ.ም. (2020 ፈ.)

 ቤት ጽሕፈት ነጋድያን ኢየሩሳሌም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብዛዕባ ንግደት ኢየሩሳሌም ኣብ በዓለ ፋሲካ 2012 ዓ.ም.ግ. (2020 ዓ.ም.) ዝምልከት...

ጋሻ ንምቕባል ንቀዳደም! - ሥላሴ ኣብ ቤት አብርሃም

ጋሻ ምቕባል፡ ብዙኅ በረኸትን ጸጋን ዘውህብ እዩ። 7 ሓምሌ ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባሉ፡ ኣጋእዝተ ዓለም ቅድስት ሥላሴ ኣብ ቤቱ ዝተኣንገዱሉን፡...

ግዝረት ኣብ ክርስትና፧?!

ግዝረት፡ ማለት ሕፃን ዕልቦኡ ዝኽንሸበሉ ኵነት እዩ። ዕልቦ ፆታዊ ኽፍሊ ኣካል ናይ ሕፃን ብምቕራጽ ዝፍጸም እዩ።

ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተገዚሩ ድዩ፧

ሓደ ካብተን ትሽዓተ ንኡሳን በዓላት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ግዝረት’ዩ። ሠራዔ ሕግ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘይካ በይና ኃጢኣት ፡ ሕጊ...

ክብረ በዓል ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ብዓቢይ ኽብሪ ተባዒሉ!

“ደቂቅየ ወደቂቅክሙ ኢይትጓነዩ በበዓልየ ወበዓልክሙ/ ኣብ በዓለይን በዓልኩምን ደቀይን ደቅኹምን ኣይፈላለዩ” ጻድቅ ኣቡነ ሊባኖስ ኣብ መፋርቅ 4ይ ክፍለ ዘመን ካብ ቁስጥንጥንያ...

ኣብ ሃገረ ስብከት ደቡብ መንደፈራ ጉባኤ ተቓኒዑ!

ብዕለት 26 ታኅሣሥ 2012 ዓ.ም. (05/01/20 ፈ.) ብብፁዕ አቡነ ሉቃስ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝተመርሐ፡ ናይቲ ሃገረ ስብከት ኃለፍቲ ክፍልታትን...

  

latest articles

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...

Mystery of Incarnation

Mystery of Incarnation means the mystery of the descending of God the Son who is one of the Trinity from...

Mystery of the Holy Trinity

The Eritrean Orthodox tewahdo Church has Five pillars of Mysteries through which it teaches and demonstrates its basic religious belief...

Welcome to the Feast of the Nativity of Our Lord…

Glory to God. When the appointed time of salvation and the foretold prophesies came to pass, God the Son come to...

In Memory of His Holiness Abune Yacob the Second Patriarch…

His Holiness Abune Yacob, the Second Patriarch was one of the reputable leaders of the EriOTC, a shining star of...

Fast of the Prophets (Advent)

15th November (geez calander), marks the first day of the Advent Fast, a period of abstinence and penance practiced by...

FASTING

Fasting is abstinence from all things that a body needs, and one has to fast from animal products and from...

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church (EriOTC)

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God. “We call our...

Holy of Holies Our Lady, the virgin Mary

The word holy (kidus) in Geez denotes being special, pure and esteemed. This prefix is an attribute to denote the...

HOLY SCRIPTURES (part one)

All Scriptures are written with the inspiration of the Spirit of God or the breath of God. They are also...

EXISTENCE OF GOD

The name God signifies the Divine Being, meaning He who created the world and governs it. There is one invisible...