ቅጽል

Dec 22, 2018

ቅጽል፡- ብጠባይ፡ ብመልክዕ፡ ብግብር፡ ብዓይነት ሕብሪ፡ ብዓይነት ቅርጺ፡ ብመሥፈር፡ ብዋንነት፡ ብብዝኂ፡ ብደረጃ . . . ወዘይመስሎ ንምግላጽ ዘገልግል ክፋል ሰዋስወ ግእዝ እዩ።

• ገላጺ ቅጽል

ብጠባይ፡ ብመልክዕን ግብርን ዝገልጽ ኮይኑ ቅድምን ድኅርን ስም ወይ ክንድ ስም ይጥቀስ። ቅድምን ድኅርን ብምምጽኡ ኣብ ትርጕም ዘምጽኦ ለውጢ የለን።
1. ንጽሕት ድንግል - ድንግል ንጽሕት
2. ቅዱስ ብእሲ - ብእሲ ቅዱስ
3. ኄር ኖላዊ - ኖላዊ ኄር
4. ፀዐዳ ርግብ - ርግብ ፀዐዳ
5. . . .

- ንሓደ ዝነበረ ቅጽል ንምብዛኅ ዚኅግዙ ፊደላት “አ፣ ን፣ ት፣ ሙ፣ ይ፣ ው፣ እ፣ ል” እዮም።

• ንሓደ፦ ደብር፣ ፈለግ፣ ልብስ፣ . . . ወዘይመስሎ
• ብብዙኅ፦ አድባር፣ አፍላግ፣ አልባስ፣ . . .
• ንኣዝዩ ብዙኅ፦ አድባራት፣ አፍላጋት፣ አልባሳት . . .

- ሣልስ ዝነበረ ቅጽል ክባዛኅ ከሎ ናብ ሳድስ ተቐይሩ ይበዝኅ፣ ንምሳሌ፦
• ጸሐፊ (ንሓደ) + ያን = ጸሐፍያን (ንብዙኃት)
• ሰማዒ (ንሓደ) + ያን = ሰማዕያን (ንብዙኃት)
• መራኂ (ንሓደ) + ያን = መራኅያን (ንብዙኃት)
• . . .

- ሳድስ ዝነበረ ቅጽል ክባዛኅ ከሎ ናብ ራብዕ ተቐይሩ ይበዝኅ፣ ንምሳሌ፦
• ንሓደ፦ ቅዱስ፡ ሠናይ፡ መምህር . . .
• ንብዙኃት፦ ቅዱሳን፡ ሠናያን፡ መምህራን . . .

- ንተባዕታይን አንስታይን ፆታ፤ ንሓደን ብዙኅን ኣኅቢሩ ዝገልጽ መድበል ቅጽል እዩ። ንምሳሌ፦

ሀ. መድበል ፦ ሰማዕት፡ ጸሐፍት፡ መሀርት፡ ነገርት . . .
ለ. አስማተ ሀገር፦ ግብጽ ፡ ጽርዕ፡ ቅምር፡ አፍራቅያ፡ . . .
ሐ. ሓባራዊ ስም፦ ሰብእ፡ ሕዝብ፡ ሐራ፡ ደቂቅ . . .

ብኣብነት ክግለጹ ከለዉ፦
• ንሓደ፦
ሀ. ሰማዕት መጽአ፡ ጊዮርጊስ ሰማዕት፡ ጸሐፍት መጽአት፡ ጸሐፍት መጽአ፡ ጸሐፍት መጻእኩ፡ መሀርት መጽአት፡ ነገርት መጽአ፡ ነገርት መጽአት፡ ነገርት መጽአት . . .
• ንብዙኅ፦
ለ. ሰማዕት መጽኡ፡ ቂርቆስ ወኢየሉጣ ሰማዕት፡ ጸሐፍት መጽኣ፡ ጸሐፍት መጽኡ፡ ጸሐፍት መጻእክሙ፡ መሀርት መጽኣ፡ ነገርት መጽኡ፡ ነገርት መጽኣ . . .

• ስም ሃገር
ብሓደ፦ መጽአ ግብጽ፡ ጽርዕ ተንሥአ፡ . . .
ብብዙኅ፦ መጽኡ ግብጽ፡ ተንሥኡ ጽርዕ፡ . . .
ንሐደ፦ ሞተ ሰብእ፡ መጽአ ሕዝብ፡ ወፅአ ሐራ፡ ወፅአ ደቂቅ
ንብዙኅ፦ ሞቱ ሰብእ፡ መጽኡ ሕዝብ፡ ወፅኡ ሐራ፡ ወፅኡ ደቂቅ

- መድበል ዘይኮኑ ንተባዕታይን ንኣንስታይን ጥራሕ ዚከቱ ቅጽላት ኣለዉ። ንምሳሌ፦

• ሐንካስ፡ አዳም፡ ድንግል፡ ፀዐዳ . . ።

• ወገናዊ ቅጽል
ወገን ወይ ዝምድና፡ ናይ ተባዕታይን አንስታይን ፆታ፤ ሓደን ብዙኅን ፈልዩ ዝቕጸል እዩ።

ንሓደ ሰብኣይ ፦ ኦርቶዶክሳዊ፡ መንፈሳዊ፡ ገዳማዊ . . .
ንሓንቲ ሰበይቲ ፦ ኦርቶዶክሳዊት፡ መንፈሳዊት፡ ገዳማዊት . . .
ንብዙኃን ሰብኡት ፦ ኦርቶዶክሳውያን፡ መንፈሳውያን፡ ገዳማውያን . . .
ንብዙኃት ኣንስቲ ፦ ኦርቶዶክሳውያት፡ መንፈሳውያት፡ ገዳማዊያት . . .

• ግልጸ “ዘ” ቅጽል
ግልጸ “ዘ” ቅጽል ዝበሃሉ “ዘ”፣ “እንተ”፣ “እለ” እዮም። ኣብ ትግርኛ ከኣ “ዝ”፣ “ዘ” “እት”፣ “እተ” ተባሂሎም ይትርጐሙ። ግልጸ “ዘ” ቅጽል በይኖም ኪቆሙ ኣይክእሉን እዮም፣ ምስ ግሢ ለጊቦም ግና ነቲ ዝጥቀስ ዘሎ ስም/ክንድ ስም (በዓል ቤት) ፈልዮም ብምግላጽ ከም ቅጽል ኮይኖም የገልግሉ።
• ‘ዘ’፥ ንኽልቲኡ ጾታ ንብዙኅን ንንጽልን ንጥቀመሉ።
• ‘እለ’፥ ንኽልቲኡ ጾታ፣ ንብዙኅ ጥራሕ ንጥቀመሉ።
• ‘እንተ’፥ንክልቲኡ ጾታ ብንጽል ንጥቀመሉ።

ንምሳሌ፦
- ‘ጸሐፈ’ ግሢ እዩ፣ ‘ዘጸሐፈ’ ግና ቅጽል እዩ። ሓደ ሰብ “አንበብኩ ወንጌለ” (ወንጌል ኣንቢበ) እንተደኣ ኢሉ፣ ወንጌል ከም ዘንበበ ደኣ እምበር ካብ ኣርባዕቲኡ ወንጌል ኣየናይ ምዃኑ ፈልዩ ኣይነግርን እዩ። “አንበብኩ ወንጌለ ዘጸሐፎ ዮሐንስ”(ዮሐንስ ዝጸሐፎ ወንጌል ኣንቢበ) ብምባል ግና ነቲ ‘ጸሐፈ’ ዝብል ግሢ ‘ዘ’ ብምውሳኽ ቅጽል ይፈጥር እሞ ካብ ካልኦት ጸሓፍቲ ወንጌል ፈልዩ ይገልጽ።

- ማርያም እምነ ዘታስተሠሪ ጌጋየነ (እታ ጌጋና እተደምስሰልና ማርያም ኣዴና።)

- ብፁዐን እደው ዘይፈርህዎ ለእግዚአብሔር (እቶም ንእግዚአብሔር ዝፈርህዎ ሰብኡት ንኡዳን እዮም።) እቶም ንኡዳን ዝተባህሉ ሰብኡት ኣየኖት ምዃኖም ካብ ካልኦት ሰብኡት ፈሊና ‘ዘይፈርህዎ/ ዝፈርህዎ’ ብዝብል ‘ግልጸ ዘ’ ቅጽል ተጠቒምና ንገልጾም።

- ዘኃሠሠ ክልኤተ ኢይነሥእ አሐደ። (ክልተ ዝደለየ ሓደ ኣይረክብን።)

- አንስት ገብኣ (ኣንስቲ ተመሊሰን)፣ ኣየኖት ኣንስቲ ምዃነን ንምግላጽ አንስት እለ ሖራ ኀበ ቤተ ክርስቲያን (እተን ናብ ቤተ ክርስቲያን ዝኸዳ ኣንስቲ ተመሊሰን)፣

- አርድእት ሠናያን እለ ያፈቅሩ ቤተ ክርስቲያን ወሰብአ ቤቶሙ (ቤተ ክርስቲያንን ሥድራ ቤቶምን ዘፍቅሩ ንፉዓት ተማሃሮ።)

- ትዕቢት እንተ ታለብስ ሞተ (ሞት እተልብስ ትዕቢት)፣ ‘እንተ’ ብምውሳኽ ፍሉይ ባህርይ ናይ ትዕቢት ንገልጽ።

- ወለት እንተ አዝለፈት ረዲኦተ መስኪናን (ንድኻታት ምርዳእ እተዘውትር ጓል።)
- . . .
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!!!

Ad Right

ዘመነ ማቴዎስ 16 ጥር 2013 ዓ.ም.ግ…

January
Sunday
24
ዝክር፦ መክሲሞስ፡ ወዱማቴዎስ ዘይጼልሎ መልኣክ በክንፉ ወካልእ መልኣክ ይሰድድ ሎቱ አጋንንተ። ዘቅዳሴምንባብ መልእክታት፦ 2ይ ቆሮ. 8፡16-ፍጻሜ። ያዕ. 3፡13-ፍጻሜ። ግብረሓዋርያት፦ ግብ. ሐዋ. 26፡28-ፍጻሜ። ምስባክ፦ መዝ.90/91 ወንጌል ማር. 10፡35-45። ቅዳሴ ቅዳሴዘዲዮስቆሮስ። * * *
00:00 h

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

"ዓለም"

ሕብሪ ገጻ ከምዛ ፀሓይብመንፈስ ግን ዘይረኣይ

ክብረ በዓል ገዳም ደብረ ደናግል ቅድስት ድምያና ብመንፈሳዊ ሓበን ተኸቢሩ!

13 ጥር ዝኽበር ዕለተ ሰማዕትነት ሰማዕት ቅድስት ድምያና ምስ ኣርብዓ ደቃ ኣብ ገዳም ደብረ ደናግል ቅድስት ድምያና (ገዛ ባንዳ) ካብ...

ክቡር በዓለ ጥምቀት ጥር 11 2013 ዓ.ም. ኣብ ኵለን ኦርቶዶክሳውያን…

ካብቶም ዓበይቲ በዓላት ጐይታናን አምላክናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝኾነ ንደቂ ሰባት እውን ዓበይቲ ምሥጢራተ ድኅነት ዝተፈጸመልና፡ ዝቓወመና ዕዳ ደብዳቤ ዝተደምሰሰሉ...

ሕፅበተ መድኃኒት - ምሥጢረ ጥምቀት

ቀዳማይ ሰብ ኣዳም፡ ሕገ እግዚአብሔር ብምጥሓሱ ኣብ ደቂ ሰባት ውርደትን መርገምን ን5500 ዓመት ጸኒዑ ነበረ። እንተኾነ ግና ባዕሉ እግዚአብሔር ዝሃቦ...

ስብሐተ ማኅሌት

‘ማኅሌት’፦ ‘ኀለየ፡ዘመረ፡ኣመስገነ’ ካብ ዝብል ግእዛዊ ቃል ዝወፀ ኮይኑ ምስጋና፡ መዝሙር፡ ንእግዚአብሔር ዝቐርብ መንፈሳዊ መሥዋዕት ማለት እዩ። ብሰንበት ዝቅወም ‘መዝሙር መወድስ’...

ክብረ በዓል አቡነ ሊባኖስ ብዓቢይ መንፈሳዊ ድምቀት ተኸቢሩ!

ዓመት መጽአ 3 ጥር ዝክረ ዕረፍት ኣቡነ ሊባኖስ ዝኽበር ኮይኑ ሎሚ ዓመት’ውን ኣብ ገዳሞም ክብረ በዓል ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ...

ግዝረት አመ ፮ ለጥር

ሓደ ካብተን ትሽዓተ ንኡሳን በዓላት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ግዝረት’ዩ። ሠራዔ ሕግ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘይካ በይና ኃጢኣት ፡ ሕጊ...

ግዝረት ኣብ ክርስትና፧?!

ግዝረት፡ ማለት ሕፃን ዕልቦኡ ዝኽንሸበሉ ኵነት እዩ። ዕልቦ ፆታዊ ኽፍሊ ኣካል ናይ ሕፃን ብምቕራጽ ዝፍጸም እዩ።

ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መደብ ፓልቶክ መበል 11 ዓመት…

ኣብ ትኅቲ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ዝመሓደር ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መደብ ፓልቶክ መበል 11 ዓመት ኣብ ትሕቲ “መስቀሉ ኣልዒሉ...

ዘመነ ልደት

ካብ 29 ታኅሣሥ ክሳዕ 5 ጥር ዘሎ ጊዜ ኾይኑ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብኅቱም ድንግልና ተፀኒሱ፡ ብኅቱም ድንግልና ከም እተወልደ ብሰፊሑ...

“ኮከብ ርኢና፡ ኽንሰግደሉ መጺእና” ማቴ 2፡2

ኣብ ሥነ ፍጥረት ብዕለተ ረቡዕ፡ ካብ ዝተፈጥሩ ሓደ ከዋክብት እዮም። “እግዚአብሔር ድማ ‘ንመዓልቲ ካብ ለይቲ ዝፈልዩ ብርሃናት ኣብ ጠፈር ሰማይ...

ብምኽንያት በዓል ልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ 2013 ዓ.ም.ግ (2021)…

በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ! ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን እትነብሩ ሕዝበ እግዚኣብሔር፡ ኣብ ሆስፒታል ዘለኹም ሕሙማነ ሥጋ፥ ሕዝብኹም ንምድኃን...

  

latest articles

FAITH AND WORKS

Faith is “a confidence or trust in God”. Faith gives assertion to the things we hope for and explains the...

The feast of the Holy Cross - Mesekel (The Founding…

The Mesekel holiday is celebreated on Meskerem 17 (27th of September) and Megabit 10 (19th of March). The word Meskel...

The Ascension of St Mary (part two)

Moreover, Whilst John the evangelist was preaching in the country of Asia, on the sixteenth day of the month of...

The Ascension of St Mary (part one)

"At your right hand stands the queen." (Psalm 45:9)IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY...

The Fast of Assumption of the Virgin Mary

This fast lasts from Nehassie (August) 1 to 16. Our Lady departed on 21 of Ter (January) in 50 A.D...

“Blessed is he that considereth the poor” Ps. 41:1

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God Amen. The basic necessities...

The Apostle Saint Paul

Saint Paul was a Jew, of the tribe of Benjamin, a Pharisee, the son of a Pharisee; and his kinsfolk...

The Apostle st. Peter

Peter was from Bethsaida, and he was a fisherman.  Our Lord chose him on the second day following that whereon...

The Fast of Wednesdays and Fridays

Every week Wednesdays and Fridays are observed as fast days except during the fifty days (between Easter and Pentecost), and...

The Fast of the Apostles

The Apostles observed this fast after they received the Holy Spirit and before they set out to proclaim the Gospel...

The feast Of Pentecost

IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY SPIRIT, ONE GOD. On this day the Holy...

Ascension

After the Lord Jesus Christ had finished the operation of His wisdom upon earth, by His Passion, and His Death...