ልሳነ ግእዝ፦ ግሥ (1ይ ክፋል)

Mar 02, 2019

ናይ ምሉእ ሓሳብ (ዓረፍተ ነገር) መእሰሪ ዐንቀጽ ግሥ ይበሃል። ብእንግሊዘኛ verb ዝበሃል እዩ።

1. ነባር ግሥ ፦ ዘይረብሕ፡ ዘይዝርዘር፡ ዘይወርድ፡ ግና ዝባዛኅ ኣሎ ዘይባዛኅ ኣሎ።

ነባር ግሥ ግና ብግእዝ፣ ካዕብ፣ ሣልስ፣ ራብዕ፣ ኃምስ፣ ሳድስን ሳብዕን ብዅሎም ብሾብዓተ ሆሄያት ይለዓልን ይትንሥእን። ከምኡ ድማ ብሾብዓቲኦም ሆሄያት ይውድእ።
ንምሳሌ፦ ከመ፣ እስመ፣ ለሊሁ፣ ቁፋሂ፣ አሓ፣ መድሔ፣ ቴቁሔ፣ ሰዳሔ፣ ለውህ፣ ተጽራሕ፣ ቱፋሕ፣ ታእኅ፣ ትክቶ፣ ቅንጽራሆ፣ ቶማስ፣ ሲሕ . . . ።

2. ሥርወ ግሥ፦ ዝራባሕ፡ ዝዝርዘር፡ ዝወርድን ዝበዝኅን እዩ። ካብ 2 ፊደል ክሳብ 7 ፊደል የጠቓልል።

ሥርወ ግሥ ብኅሉፍ ዓንቀጽ፡ ብፆታ ተባዕታይ ይግለጽ። ብኃሙሽተ ሆሄያት ማለት ብግእዝ፣ ራብዕ፣ ኃምስ፣ ሳድስን ሳብዕን ይለዓልን ይትንሥእን። በዞም ኃሙሽተ ሆሄያት እንተዘይኮይኑ፣ ብካዕብን ሣልስን ኣይትንሥእን እዩ።
መዕለቢኡ ወይ መወዳእታኡ ድማ ግእዝ ጥራይ እዩ።

• ብግእዝ ኪለዓል ከሎ፦ ሐለመ፤ ከፈለ፤ አመረ፤ ተንበለ፤ ቀተለ . . . ።

 ብራብዕ ኪለዓል ከሎ፦ ባረከ፤ ሣረረ፤ ፃዕደወ . . . ።
 ብኃምስ ኪለዓል ከሎ፦ ሤመ፤ ኄለ፤ ዔለ፡ ሴሰየ . . . ።
 ብሳድስ ኪለዓል ከሎ፦ ብህለ፣ ክህለ፣ጥሕለ . . . ።
 ብሳድስ ኪለዓል ከሎ፦ ቆመ፤ ሖረ፤ ጾመ፤ ሆከ፡ ጦመረ . . . ።

ሥርወ ግሥ፦ ብሾሞንተ ኣርእስት ይኽፈል፣ ብኃምሳ ሠራዊት ይዝርዘር፣ ብኃሙሽተ ኣዕማድ ይግለጽ፣ ብዓቢይ ዓንቀጽን ንዑስ ዓንቀጽን ብደቂቅ ዓንቀጽን . . . ተጠቕሊሉ ይርከብ።

• አርእስት

ንዅሉ ግሥ ብረባሕታኦም ኮነ ሰዋስዋዊ ኣገባቦም ዝውክሉ ‘ኣርእስት’ ይበሃሉ። ኣርእስት ዝተባህሉ ሾሞንተ እዮም። እዚኣቶም ከኣ፦

1. ላሕሊሑ ፍጹም ግእዝ ዝኾነ በዓል 3 ሆሄያት ግሥ፡ ቀተለ እዩ።
2. ማእከሉ ዝጠበቐ ፍጹም ግእዝ ዝኾነ 3ተ ሆሄያት ግሥ፡ ቀደሰ እዩ።
3. ብግእዝ ዝተላዕለ ማእከሉ ሳድስ ዝኾነ 3ተ ሆሄያት ግሥ፡ ገብረ እዩ።
4. ብግእዝ ዝተላዕለ ሳድስ ዘኸተለ በዓል 4ተ ሆሄያት ግሥ፡ አእመረ እዩ።
5. ብራብዕ ዝተላዕለ ግእዝ ዘኸተለ በዓል ሠለስተ ሆሄያት ግሥ፡ ባረከ እዩ።
6. ብኃምስ ዝተላዕለ በዓል 2ተ ሆሄያት ግሥ፡ ሤመ እዩ።
7. ብሳድስ ዝተላዕለ በዓል 3ተ ሆሄያት ግሥ ብህለ እዩ።
8. ብሳብዕ ዝተላዕለ በዓል 2ተ ሆሄያት ግሥ፡ ቆመ እዩ።

• ሠራዊት

ነዞም ሾሞንተ ኣርእስቲ ዝተባህሉ ንነፍሲ ወከፎም ካብ “ሀ” ጀሚሩ ክሳዕ “ፐ” ካብ መበገሲ ክሳዕ መዕለቢ፡ ብቅርጾም ኮነ ረባሕታኦም ንእኣቶም ዝመስሉ ‘ሠራዊት’ ይበሃሉ።

 ናይ ቀተለ ሠራዊት፦ ሐፀ፣ ሐተተ፣ መሐለ፡ ሰአለ፣ ወሀበ፡ ወዐለ፣ ነቀወ፣ ከወወ፣ ወረደ፣ ወደየ፣ ጸገየ
 ናይ ቀደሰ ሠራዊት፦ ሰብሐ፡ ጸውዐ፣ ለበወ፣ ተሠረወ፣ ተወከለ፣ ተነበየ፣ ሀለወ፣ ሐለየ፣ ተመክሐ፣ አንገለገ
 ናይ ገብረ ሠራዊት፦ ሠክረ፣ መልሐ፣ በልዐ፣ ወድቀ፣ መስወ፣ መስየ
 ናይ ተንበለ ሠራዊት፦ አድለወ፣ አጥረየ፣ አመንተወ፣ አመክነየ፣ አመድበለ፣ አንቀልቀለ፣ አንስሐስሐ፣ አቅየሐይሐ፣ ቀበያውበጠ፣ ተወሀውሀ
 ናይ ባረከ ሠራዊት፦ ሣረረ፣ ማለወ፣ ሣቀየ፣ ፃዕደወ፣ ጻሕየየ፣ ማሕረከ
 ናይ ሤመ ሠራዊት፦ ቄቅሐ፣ ዜነወ፣ ጌገየ፣ ፄወወ
 ናይ ብህለ ሠራዊት፦ ውኅዘ፣ ስሕወ፣ ጥዕየ
 ናይ ቆመ ሠራዊት፦ ኆሠሠ፣ ቶስሐ፣ ሞርቅሐ፣ ሎለወ።

*** ተፈጸመ ቀዳማይ ክፋል

ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!

ዘመነ ዮሓንስ 9 ነሓሴ 2012 ዓ.ም.ግ…

August
Saturday
15
ዝክር፦ አባ ኦሪ ሰማዕት፡ ወጲላጦስ ሊቀ ጳጳሳት። ዘቅዳሴ ምንባብ መልእክታት፦ ፊል. 1፡12-23 ያዕ. 3፡10-ፍጻሜ ግብ. ሐዋ. 15፡19-24 ምስባክ፦ መዝ. 45/46 ወንጌል፦ ሉቃ. 2፡15-20 ቅዳሴ፦ ዘእግዝእትነ ማርያም። * * *
00:00 h

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

መቐረት ጾመ ፍልሰታ

ቅዱስ ዳዊት ከምዝበሎ ጽሩይን ናይ ጥዕናን መዋዕል ሰብ እንተ በዝኀ ሰብዓ ሰማንያ ዓመታት እዩ። ኣብዘን ዓመታት ሓደ ክርስቲያን 70-80 ጊዜ...

ፅንሰታ ለማርያም - 7 ነሐሴ

ቅድስት ድንግል ማርያም ቅድመ ዓለም ኣብ ሕሊና አምላኽ ስለዝነበረት ገና ከይተወልደት ትንቢት ተነጊሩላ ሱባዔ ተቘጺሩላ ነበረ። ምስ ተወልደት’ውን ኣደ አምላኽ...

'ትእምርተ ጽንዓት ሃይማኖት - ጥንታዊ ገዳም ደብረ ቢዘን'

ገዳም ደብረ ቢዘን ‘ቢዘን’፦ ሚዛን፡ ማዕረ ማለት’ዩ። ከምቲ ወርቅን ብሩርን ብሚዛን ዝምዘን፡ ከምኡ ኸኣ ኣብ ደብረ ቢዘን ጻድቃንን ኃጥኣንን፡ ድኹማትን ፍጹማንን...

ብመንገዲ ቴሌኮንፈረንስ ምስ ኣብ እስራኤል ዘለዉ ኦርቶዶክሳውያን ርክብ ተኻዪዱ!

ዕለት 27 ሓምሌ 2012 ዓ.ም. (03/08/2020 ፈ.) ብመንገዲ ቴሌኮንፈረንስ ኣባላት ቅዱስ ሲኖዶስን ኃለፍቲ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክን ምስ ምምኅዳር ሰበካ...

ቤተ መዘክር (ሙዝየም) ዘመንበረ ፓትርያርክ ንጥፈታቱ የዕቢ ኣሎ!

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ብዓይኒ ዝርአ ዝንቀሳቐስን ዘይንቀሳቐስን ከምኡ’ውን ግዙፍነት ዘይብሉ ናይ ነዊኅ ዓመታት፡ ብቝጽሩ ብዙኅ፡ ብዓይነቱ ዘደንቕ ቅርስን...

እንቋዕ ናብ ጾመ ፍልሰታ ኣብጽሓና !

ካብ 1 ነሓሴ ክሳዕ 16 ነሓሴ 2008 ዓ.ም.ግ. ዘሎ መዓልታት ብጸሎትን ውዳሴን ቅዳሴን ከምኡ’ውን ዝጽወም ሓደ ካብ ሾብዓተ ናይ ኣዋጅ...

መቅድም ውዳሴ ማርያም

ነዚ መጽሓፍ እዚ ዝደረሶ ኤፍሬም ሶርያዊ፥ ኤፍሬም ለብሓዊ እዩ። ሶርያዊ ዝተባህለ ብሃገሩ ኮይኑ ለብሓዊ ድማ ብተግባሩ እዩ። እዚ ቅዱስ ኤፍሬም...

አሥርቆት ዘወርኀ ነሐሴ

ዮም ሠረቀ ለነ ወርኀ ቡሩክ ነሐሴ ያብጽሐነ እስከ ወርኀ ጳጕሜን በሰላመ እግዚአብሔር! ወርኀ ነሐሴ ቡሩክ መዓልቱ ዓሠርቱ ወሠለስቱ ወእምዝ የሐፅፅ።

መበል 15 ዓመታዊ ጉባኤ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ሃገረ ስብከት ኅቡራት…

ዕለት 24-25 ሓምሌ 2012 ዓ.ም. (31/07 – 01/08 2020 ፈ.)፣ “ብጊዜኡን ኣብ ዘይጊዜኡን ጽናዕ” (2ይ ጢሞ 4፡2) ብዝብል መሪሕ ኃይለ...

ቀዳማይ መሥርሕ ኣርትዖት መጽሓፍ ቅዱስ ሐዲስ ኪዳን ንምክያድ ዝዓለመ ጉባኤ…

ብናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እትውነን መጽሓፍ ቅዱስ ንምድላው ዝዓለመ ብክፍሊ ጉባኤ ሊቃውንት ብግእዝን ትግርኛን ዝቐረበት መጽሓፍ ሐዲስ ኪዳን...

ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ምምኅዳር ሃገረ ስብከት ኅቡራት መንግሥታት ኣሜሪካን ካናዳን…

ብዕለት 20 ሐምሌ 2012 ዓ.ም. (27/07/2020 ፈ.) ተወከልቲ ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ምምኅዳር ሃገረ ስብከት ኅቡራት መንግሥታት ኣሜርካን ካናዳን ብመንገዲ ማኅበራዊ...

ብሕንፃ እንዳ ኣቡን ኣቡነ ማርቆስ ዝፍለጥ ሕንጻዊ ጽገና ይግበረሉ ኣሎ

 ኣብ ከተማ ኣሥመራ ከባቢ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ድንግል ማርያም ዝርከብ ብእንዳ ኣቡን ኣቡነ ማርቆስ ዝፍለጥ ዋንነት ቅድስት ቤተ...

  

latest articles

The Fast of Assumption of the Virgin Mary

This fast lasts from Nehassie (August) 1 to 16. Our Lady departed on 21 of Ter (January) in 50 A.D...

“Blessed is he that considereth the poor” Ps. 41:1

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God Amen. The basic necessities...

The Apostle Saint Paul

Saint Paul was a Jew, of the tribe of Benjamin, a Pharisee, the son of a Pharisee; and his kinsfolk...

The Apostle st. Peter

Peter was from Bethsaida, and he was a fisherman.  Our Lord chose him on the second day following that whereon...

The Fast of Wednesdays and Fridays

Every week Wednesdays and Fridays are observed as fast days except during the fifty days (between Easter and Pentecost), and...

The Fast of the Apostles

The Apostles observed this fast after they received the Holy Spirit and before they set out to proclaim the Gospel...

The feast Of Pentecost

IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY SPIRIT, ONE GOD. On this day the Holy...

Ascension

After the Lord Jesus Christ had finished the operation of His wisdom upon earth, by His Passion, and His Death...

Tsinset (Annunciation – Feast of Incarnation)

In accordance with the cannon of the Church, one of the nine major feast days of Our Lord. it Tsinset (Annunciation...

The feast of presenting the lord Christ in the temple…

On this day we celebrate the feast of presenting the lord Christ to the temple after 40 days of his...

The Fast of Nineveh - Monday 10 – 12 February…

In Eritrean Orthodox Tewahdo Church, one of the seven fasting periods is the fast of Nineveh.

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...