“ንልሳነ ግእዝ ነቕልበሉ!”

Apr 02, 2019

ኣብ ዕለተ ምረቃ መጽሓፍ ‘ምዕላደ ቃላት’ ብዛዕባ ፍሉይነት፡ ኣበርክቶን ጽልዋን ልሳነ ግእዝ ከምኡ’ውን ኅየሳ ኣብ መጽሓፍ ምዕላደ ቃላት ብመምህር ሳሙኤል ዓንደማርያም ካብ ዝቐረበ ጽማቕ ትኅዝቶ፦ 

ልሳነ ግእዝ፡ ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ ነዊኅ እዋን ኣገልግሎት ከምዝጸንሖ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ ዕለታዊ ናብራ ሕብረተ ሰብ’ውን ኅሉፍ ኣበርከቶ ኣለዎ።

- ‘ግእዝ’፦ ናይ ገዛእ ርእሱ ፊደላትን ኣኃዛትን ዝውንን ብምዃኑ ብዘይ ኣናባቢ ዝድመጽ እዩ። እዚ ፍሉይነት እዚ ኣብ መዐየሪ ብሉጽነት ክኣቱ ኸሎ፡ ንኸተንብቦ፡ ንኸተድምፆን ንኽትዛረንቦ ዝቐለለ እዩ።

- ቋንቋ ሰናዲ ታሪኽ ብምዃኑ ግእዝ ሰኒድዎ ዘሎ ታሪኽ ጥንታውንን ብዙኅን እዩ። ብግእዝ ዝተጻሕፉ ዝተፈላለዩ ምሁራዊ ጽሑፋት ድማ ቀዳማይ ኢድ ሓበሬታ ይህቡ።

- ኣብ መዓልታዊ ዕዮ ሕብረተ ሰብ ዘገልግሉ ብልሳነ ግእዝ ዝተጻሕፉ ጽሑፋት ብዙኃት እዮም። ንምሳሌ፦ ኣብ ሕጊ ከም ፍትሐ ነገሥት፣ ኣብ ሥነ ፍጥረት ከም መጽሓፈ ኣክሲማሮስ፡ ኣብ ሥነ እንስሳ ከም ፊስኣልጎስ፡ ሥነ ቀመር ከም ባሕረ ሓሳብ፣ . . . ። ከምኡ’ውን ብመንገዲ እቶም ንሥርዓትን ክብርታትን ሕብረተ ሰብ ቅርጺ ዘትኅዙ ጽሑፋቱ ባህላዊ መንነት ክሓንፅ ዝኸኣለ ቋንቋ እዩ።

- ግእዝ፡ ብቃላት ሃብታም ብሰዋስው ድማ ሥሩዕ ስለዝኾነ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ምስ ምምጻእ ሓድሽ ቴክኖሎጂ፡ ኣብ ባዕዳውያን ቃላት ክንዲ ምርዓም ብግእዝ ገለጽቲ ቓላት ምርካብ ዝጽግም ኣይኮነን። ንምሳሌ፦ ክንዲ ማግኔት ምባል መስሕበ ብርት፡ . . .

- ሓደ ኻብቶም ብግእዝ ዝካወኑ ጥበባት ቅኔ እዩ። ቅኔ፡ ብዘይካ እቲ ምስጋና እግዚኣብሔር ምዃኑ፡ ብዘለዎ ረቂቕ ጠባይ ንሥእለ ኣእምሮ ዘዕቢ እዩ። ምህዞ ውፅኢት ሥእለ ኣእምሮ ብምዃኑ ኣብዚ መዳይ ዝዓዘዘ ኣበርክቶ ኣለዎ።

- ግእዝ፡ ብሥነ ጽሑፍ፡ ምህዞ ቀለምን ኣሠራርሓ ብራናን ኣሣእልን ካልኦት ቅርስታትን ዝደመቐ ቛንቋ ብምዃኑ ከም መስሕብ በጻሕቲ፡ ዓቢይ ቱሪዝማዊ ረብሓ ኣለዎ።

ቋንቋ ግእዝ፡ ኣቓልቦ ኤውሮጳውያን ካብ ዝረክብ ነዊኅ ጊዜ ኮይኑ ኣሎ። ዝተፈላለያ ዩኒቨርስታት ግእዝ ኣብ ምምሃርን ንግእዝ ዝምልከቱ ምርምራት ኣብ ምግባርን ይርከባ። ብዙኃት ሰባት’ውን ኣብ ምምሃርን ምርምራት ኣብ ምግባርን ይርከቡ። 

ዲልማንን ሌስላውን ዝበሃሉ ጀርመናውያን ግእዝ ምስ ተማህሩ ሓደ መምህር ቅኔ፡ ዝገበርዎ ቅኔ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፦
ምንተኒ ኢትፍራህ ሰብአ ኤውሮጵ ልሳነ ግእዝ ሕያው፡
አምጣነ ዲልማን ቅድሜከ ወበድኅሬከ ሌስላው።
ትርጕም፦ ሕያው ዝኾንካ ቋንቋ ግእዝ ንሰብ ኤውሮጳ ካብ ሕጂ ኣይትፍራሕ። ምኽንያቱ ብቕድሜኻ ዲልማን ብድኅሬኻ ድማ ሌስላው ኣለዉ።

ካልእ መምህርውን መጻሕፍቲ ግእዝ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካውን ከምዘለዉ ምስ ፈለጡ ዝገበርዎ ቅኔ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፦ ፦
እፈርህ አንሰ ወእርዕድ በደቂቀ ሀገር ግእዝ ወመጻሕፍቲሁ እንዳዒ፡
ኅቡረ አምጣነ ይቤሉ ወፃኢ ወፃኢ።
ትርጕም፦ ኣነስ በዞም ደቂ ሃገር ዝኾኑ ብግእዝን መጻሕፍቱን እንድዒ ፍጹም እፈርሕ ኣለኹ፣ ምኽንያቱ ኃቢሮም ወፃኢ ወፃኢ ይብሉ ኣለዉ።

ነዚ ኣብ ዓዱ ከሎ ዝስደድ ዘሎ ግእዝ ኣቓልቦብምሃብ እምበኣር መሪጌታ ሄኖክ ገብረሚካኤል፡ ኸም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልሳነ ግእዝ ኸበርክቶ ዝጸንሐ፡ ብዙኅ ብልጫታት ዘለዋ ኣስታት 20,000 ቃላት ዝኃዘት መዝገበ ቃላት ግእዝ-ትግርኛ መጽሓፍ “ምዕላድ ቃላት” እንሆ ናብ ኣንበብቲ ኣቕሪቡ ኣሎ። ንገለ ካብ ብልጫታት እዛ መጽሓፍንምግላጽ፦

1. ገጽ 7-47 ብዛዕባ ሓፈሻዊ ኣመጻጽኣ ግእዝ፡ ዝምድናን ርክብን ግእዝ ምስ ትግርኛን ትግረን ብኣብነት ዝተሰነየ፡ ፊደላትን ኣኃዛትን ግእዝ፡ ኣርእስትን ረባሕታን ግስ፡ ኣመላትን ካልኦት ጠባያትን ግእዝ ብሕፅር ዝበለ ቐሪቡ ስለ ዘሎ፡ ነባቢ ኣቐዲሙ ምስ ቋንቋ ግእዝ ንኽላለ ባብ ዘርኁ እዩ።
2. ዝበዝኁ እቶም ብኣዳላዊ ይኹን ብኻልኦት ክዳለዉ ዝጸንሑ ናይ ግእዝ መዝገበ ቓላት ኣብ ኣሠራርዕኦም ብተራ ዝውድእሉ ፊደላት እዮም ኽዳለዉ ጸኒሖም።፡ እዚ ድማ ንተመሃሮ ቅኔ ኣድህቦ ሂቦም ንኻልኦት ግና ክግልልዎም ጸኒሖም። እዛ መጽሓፍ’ዚኣ ግና ኣብ ኣደላልዋኣ ቅድመ-ተኸተል ቃላት ብተርታ ፊደላት ዝጅምርሉ ስለ ዝኾነ፡ ተጠቀምቲ ዝደለይዎ ቓል ብቐሊሉ ኽረኽብሉ ብዘኽእል መንገዲ እያ ቐሪባ ዘላ።
3. ናይ ነፍስ ወከፍ ግስ (ርደት፡ ረባሕታ፡ ቅጽል፡ ካልኦት ካብኡ ዝርከቡ ኣስማትን) ተኸቲሎም ስዒቦም ስለ ዘለዉ ዝተማልአ ፍልጠት ዘስንቕ ኣቀራርባ እዩ።
4. ንሓደ ቃል ተዋሂቡ ዘሎ ትርጒም ኲኖ ንጽል ትርጕም፡ ብተመሳሰልቲ ቓላት ዝተሰነየ ብምዃኑ ዝሰፍሐ ርድኢት ይህብ። ብተወሳኺ’ውን ክልተ ሠለስተ ዝተፈላለየ ትርጒም ዘለዎ ብቚጽርታት ፈላልዩ ኣቕሪብዎ ይርከብ።
5. ደድኅሪ ሓደ ቓል ነቲ ቓል ዘማእክሉ ምሉኣት ሓሳባት፡ ዘይቤታት፡ ምስ ጥቕሶም ቀሪቦም ብምህላዎም ሕጊ ሰዋስው ብቐሊሉ ዘስርጹን ጠቓሚ ፍልጠት ዝህቡን እዮም።
6. ኣብ ኣናብባ ኽጠብቁ ይኹኑ ኽልሕልሑ ዝግብኦም ከም ኣናብባኦም ብርዱእን ዘየሻሙን መንገዲ ቐሪቦም ኣለዉ። ከምኡ’ውን ተመኰሳይያት ቃላት ማለት ሓደ ቓል ከሎ ዝተፈላለየ ትርጕም ዝህቡ (ገጽ 653-709) ቀሪቦም ኣለዉ።
7. “ኣበርክቶ ግእዝ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ምስ ባዕዳውያን ልምድታትን ሓደስቲ ቃላትን ንዘጋጥም ሕፅረት ቋንቋ ትግርኛ ክሽፍኑ ዝኽእሉ ቓላት (ገጽ 710-721) ሰፊሮም ኣለዉ።

ብሓፈሻ ብዕምቈትን ብዝኅን ቃላት፡ ብዘለዋ ብቚዕ ሓበሬታ፡ መሳጢ ኣገባብ ኣቀራርባ እዛ መጽሓፍ ጽጹይ ሓበሬታ ክትህብ ትኽእል እያ ዝብል ገምጋም ኣሎ።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!

ዘመነ ዮሓንስ 9 ነሓሴ 2012 ዓ.ም.ግ…

August
Saturday
15
ዝክር፦ አባ ኦሪ ሰማዕት፡ ወጲላጦስ ሊቀ ጳጳሳት። ዘቅዳሴ ምንባብ መልእክታት፦ ፊል. 1፡12-23 ያዕ. 3፡10-ፍጻሜ ግብ. ሐዋ. 15፡19-24 ምስባክ፦ መዝ. 45/46 ወንጌል፦ ሉቃ. 2፡15-20 ቅዳሴ፦ ዘእግዝእትነ ማርያም። * * *
00:00 h

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

መቐረት ጾመ ፍልሰታ

ቅዱስ ዳዊት ከምዝበሎ ጽሩይን ናይ ጥዕናን መዋዕል ሰብ እንተ በዝኀ ሰብዓ ሰማንያ ዓመታት እዩ። ኣብዘን ዓመታት ሓደ ክርስቲያን 70-80 ጊዜ...

ፅንሰታ ለማርያም - 7 ነሐሴ

ቅድስት ድንግል ማርያም ቅድመ ዓለም ኣብ ሕሊና አምላኽ ስለዝነበረት ገና ከይተወልደት ትንቢት ተነጊሩላ ሱባዔ ተቘጺሩላ ነበረ። ምስ ተወልደት’ውን ኣደ አምላኽ...

'ትእምርተ ጽንዓት ሃይማኖት - ጥንታዊ ገዳም ደብረ ቢዘን'

ገዳም ደብረ ቢዘን ‘ቢዘን’፦ ሚዛን፡ ማዕረ ማለት’ዩ። ከምቲ ወርቅን ብሩርን ብሚዛን ዝምዘን፡ ከምኡ ኸኣ ኣብ ደብረ ቢዘን ጻድቃንን ኃጥኣንን፡ ድኹማትን ፍጹማንን...

ብመንገዲ ቴሌኮንፈረንስ ምስ ኣብ እስራኤል ዘለዉ ኦርቶዶክሳውያን ርክብ ተኻዪዱ!

ዕለት 27 ሓምሌ 2012 ዓ.ም. (03/08/2020 ፈ.) ብመንገዲ ቴሌኮንፈረንስ ኣባላት ቅዱስ ሲኖዶስን ኃለፍቲ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክን ምስ ምምኅዳር ሰበካ...

ቤተ መዘክር (ሙዝየም) ዘመንበረ ፓትርያርክ ንጥፈታቱ የዕቢ ኣሎ!

ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ብዓይኒ ዝርአ ዝንቀሳቐስን ዘይንቀሳቐስን ከምኡ’ውን ግዙፍነት ዘይብሉ ናይ ነዊኅ ዓመታት፡ ብቝጽሩ ብዙኅ፡ ብዓይነቱ ዘደንቕ ቅርስን...

እንቋዕ ናብ ጾመ ፍልሰታ ኣብጽሓና !

ካብ 1 ነሓሴ ክሳዕ 16 ነሓሴ 2008 ዓ.ም.ግ. ዘሎ መዓልታት ብጸሎትን ውዳሴን ቅዳሴን ከምኡ’ውን ዝጽወም ሓደ ካብ ሾብዓተ ናይ ኣዋጅ...

መቅድም ውዳሴ ማርያም

ነዚ መጽሓፍ እዚ ዝደረሶ ኤፍሬም ሶርያዊ፥ ኤፍሬም ለብሓዊ እዩ። ሶርያዊ ዝተባህለ ብሃገሩ ኮይኑ ለብሓዊ ድማ ብተግባሩ እዩ። እዚ ቅዱስ ኤፍሬም...

አሥርቆት ዘወርኀ ነሐሴ

ዮም ሠረቀ ለነ ወርኀ ቡሩክ ነሐሴ ያብጽሐነ እስከ ወርኀ ጳጕሜን በሰላመ እግዚአብሔር! ወርኀ ነሐሴ ቡሩክ መዓልቱ ዓሠርቱ ወሠለስቱ ወእምዝ የሐፅፅ።

መበል 15 ዓመታዊ ጉባኤ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ሃገረ ስብከት ኅቡራት…

ዕለት 24-25 ሓምሌ 2012 ዓ.ም. (31/07 – 01/08 2020 ፈ.)፣ “ብጊዜኡን ኣብ ዘይጊዜኡን ጽናዕ” (2ይ ጢሞ 4፡2) ብዝብል መሪሕ ኃይለ...

ቀዳማይ መሥርሕ ኣርትዖት መጽሓፍ ቅዱስ ሐዲስ ኪዳን ንምክያድ ዝዓለመ ጉባኤ…

ብናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እትውነን መጽሓፍ ቅዱስ ንምድላው ዝዓለመ ብክፍሊ ጉባኤ ሊቃውንት ብግእዝን ትግርኛን ዝቐረበት መጽሓፍ ሐዲስ ኪዳን...

ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ምምኅዳር ሃገረ ስብከት ኅቡራት መንግሥታት ኣሜሪካን ካናዳን…

ብዕለት 20 ሐምሌ 2012 ዓ.ም. (27/07/2020 ፈ.) ተወከልቲ ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ምምኅዳር ሃገረ ስብከት ኅቡራት መንግሥታት ኣሜርካን ካናዳን ብመንገዲ ማኅበራዊ...

ብሕንፃ እንዳ ኣቡን ኣቡነ ማርቆስ ዝፍለጥ ሕንጻዊ ጽገና ይግበረሉ ኣሎ

 ኣብ ከተማ ኣሥመራ ከባቢ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ድንግል ማርያም ዝርከብ ብእንዳ ኣቡን ኣቡነ ማርቆስ ዝፍለጥ ዋንነት ቅድስት ቤተ...

  

latest articles

The Fast of Assumption of the Virgin Mary

This fast lasts from Nehassie (August) 1 to 16. Our Lady departed on 21 of Ter (January) in 50 A.D...

“Blessed is he that considereth the poor” Ps. 41:1

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God Amen. The basic necessities...

The Apostle Saint Paul

Saint Paul was a Jew, of the tribe of Benjamin, a Pharisee, the son of a Pharisee; and his kinsfolk...

The Apostle st. Peter

Peter was from Bethsaida, and he was a fisherman.  Our Lord chose him on the second day following that whereon...

The Fast of Wednesdays and Fridays

Every week Wednesdays and Fridays are observed as fast days except during the fifty days (between Easter and Pentecost), and...

The Fast of the Apostles

The Apostles observed this fast after they received the Holy Spirit and before they set out to proclaim the Gospel...

The feast Of Pentecost

IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY SPIRIT, ONE GOD. On this day the Holy...

Ascension

After the Lord Jesus Christ had finished the operation of His wisdom upon earth, by His Passion, and His Death...

Tsinset (Annunciation – Feast of Incarnation)

In accordance with the cannon of the Church, one of the nine major feast days of Our Lord. it Tsinset (Annunciation...

The feast of presenting the lord Christ in the temple…

On this day we celebrate the feast of presenting the lord Christ to the temple after 40 days of his...

The Fast of Nineveh - Monday 10 – 12 February…

In Eritrean Orthodox Tewahdo Church, one of the seven fasting periods is the fast of Nineveh.

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...