ምሥጢር ፊደላትና ይተዓቀብ!

Nov 27, 2020

ኣብ ልሳነ ግእዝን ትግርኛን፡ ነፍስ ወከፍ ፊደል ናቱ ትርጕምን መግለጽን ኣለዎ። ብኣደማምፃኦም ሓደ ዓይነት ዝኾኑ፣ እንተኾነ ግና ብመልክዕን ቅርጽን ከምኡ’ውን ብምሥጢርን ትርጕምን ዝፈላለዩ ፊደላት ኣለዉ።

እዞም ፊደላት፡- ሀ፡ሐ፡ኀ፣ ሠ፡ሰ፣ አ፡ዐ፣ ጸ፡ፀ እዮም። ብፍሉይ መጸውዒ’ውን “ሀ” ሃሌ ፣ “ሐ” ሐመር፣ “ኀ” ብዙኃን ፣ “ሠ” ንጉሥ፣ “ሰ” እሳት፣ “አ” አሌፍ ፣ “ዐ” ዐይን ፣ “ጸ” ጸሎት፣ “ፀ” ፀሐይ ይብሃሉ። መምህራን ቅኔ ድማ ግሢ ክገሡ ከለዉ ነፍሲ ወከፍ ቃል በብናቱ ፊደል ይገልጽዎ። 

እቶም ናይ ጥበብ ድኻታት፡ ናይ ምሥጢር ዕሩቓት ዝኾኑ ጸሓፍቲ ግና “ኣናብባኦምን ኣደማምፃኦምን ሓደ ዓይነት እዩ” ብምባል ሓዋዊሶም ይጽሕፍዎም። ካብዚ ኃሊፎም’ውን “ፊደላት በዚኁ፡ ዘይተመሳሳሊ ሓደ ዓይነት እዮም” ብዝብል ምኽንያታት ትርጕም ኣልቦ መሲልዎም ንፊደላት ‘ሠ፡ ኀ፡ ፀ’ ካብ መድረኽ ሥነ ጽሑፍ ይኣልይዎም።

ስለዚ ድማ በቲ ሓደ ፊደል ክጸሓፍ ዝግብኦ ዝነበረ ቃል በቲ ካልእ ፊደል ምስ ተጻሕፈ ናይ ምሥጢርን ትርጕሙን ስሕተት ይፍጸም። መጻሕፍቲ’ውን ጨው ዘይብሉ መግቢ ይኾኑ።

ኣብዚ ዘለናዮ መዋዕል፡ ኣብ ትምህርቲ ዓለምለኻውያን ቋንቋታት (international languages) እቶም ተመሃሮ ንፊደላት ተጠንቂቖም እዮም ዝጽሕፉ፣ እምበር ብኣናብባ ቃላት ተመሳሳልነት ዘለዎም ፊደላት (spellings) እንተ ደኣ ጽሒፎም መምህር ብዘይንሕስያ ምሉእ ጌጋ ከም ዝሓስቦ ዝፍለጥ እዩ። ንምሳሌ፦ ኣብ ቋንቋ እንግሊዝ ‘ተሌፎን’ ክጸሓፍ ከሎ ‘telephone’ ይጸሓፍ እምበር ተመሳሳሊ ኣናብባ ኣለዎ ተባሂሉ ‘telefon’ ኣይጸሓፍን እዩ።

ተመሳሳሊ ኣናብባ ወይ ኣደማምጻ ዘለዎም ቃላት ምሥጢሮም ወይ ትርጕሞም ተፈልዩ ዝፍለጥ ብኣጸሓሕፋ ፊደላት ስለ ዝኾነ ተጠንቂቕካ ምጽሓፍ ከምዝግባእ ነስተውዕል።

‘ሓዊ’ን ‘ኃዊ’ ን ዝብሉ ቃላት ኣናብባኦም ሓደ እዩ፣ ትርጕሞም ዝፈልጥ ግና እቲ ምሥጢር ፊደላት ዝፈልጥ እዩ። ‘ሓዊ’ ንነዳዲ እሳት የመልከት። ‘ኃዊ’ ዝብል ድማ ሥጋዊ ዝምድና ኅውነት የመልክት። ንምሳሌ፦ ‘ሓውኺ ጠፊኡ’ ኢልና ምስ ንጽሕፍ ንነዳዲ እሳት ክሕብር ከሎ ‘ኃውኺ ጠፊኡ’ ኢልና ብ’ኃ’ እንተጸሓፍና ግና ወዲ እኖኺ ጠፊኡ የስምዕ።

ብ “ሠ” ሠረቀ፦ ፀሓይ በረቐ፡ ተወልደ፡ ብርሃን ተራእየ ማለት እዩ። ብ “ሰ” ሰረቀ፦ ዘይናቱ ወሰደ፡ ዘመተ፡ ዓመጸ ማለት እዩ። ን ‘ሠረቀ’ ምስ ‘ሰረቀ’ ዝፈላልዮም ዘሎ ፊደሎም እዩ። ምስዚ ዝኸይድ ሓደ ታሪኽ ክንትርኽ። ‘ሠረቀ’ ዝስሙ ሰብኣይ ናብ ቤት ፍርዲ ተኸሰሰ’ሞ፣ እቲ ዳኛ ናይ ፊደል ምሥጢርን ትርጕምን ስለዘይፈልጥ መጸዋዕታ ክጽሕፈሉ ከሎ “ናብ ሰረቀ፣ በዚ ዕለት እዚ ናብ መጋባእያ ቤት ፍርዲ ቅረብ” ኢሉ ጸሓፈሉ። ኣቶ ሠረቀ ግና ነቲ ጽሑፍ ኣንቢቡ ‘ኣነ ሰረቐ፡ ሰራቒ ኣይኮንኩን’ ኢሉ ከይከደ ተረፈ። ካልኣይ’ውን እንተተጻሕፈሉ ከይከደ ተረፈ። ኣብ መወዳእታ ብፖሊስ ተገዲዱ መጽአ። ክልተ ጊዜ ተጻሒፉልካ ከብቅዕ ስለምንታይ ዘይመጻእካ እንተተባህለ ኣይተጻሕፈለይን፣ ከምኡ’ውን ኣነ ሌባ ጉሒላ ሰራቒ ኣይኮንኩን ኢሉ መለሰሎም። እዚ ሰብኣይ’ዚ ዘይተጻሕፈሉ ኮይኑ ኣይኮነን፣ እቲ ዝተጻሕፈሉ ጽሑፍ ሠረቀ ክንዲ ምባል ሰረቀ ተባሂሉ ሰለዝተጻሕፈሉ እዩ። ‘ፈጸመ’ ፣ ‘ፈፀመ’ ብቅኑዕ እንተተጻሒፎም ‘ጸ’ ን ‘ፀ’ ብምርኣይ ጥራሕ ኣናብባን ምሥጢርን ተፈልዮም ይፍለጡ። ‘ፈጸመ’ ክንበብ ከሎ ትርር ኢሉ ጠቢቑ ይንበብ፣ ትርጕሙ ድማ ወድአ፡ ዛዘመ ማለት እዩ። ‘ፈፀመ’ ግና ላሕሊሑ ይንበብ፡ ትርጕሙ ድማ ኣፍ ዓበሰ፡ ለጐመ፡ ኣሰረ ማለት እዩ።

ፊደላት ብዝግባእ ኣብ ነናቶም ከምዝጸሓፉ ምፍላጥ ኣብ ምሕፃረ ቃላት ብፍላይ ድማ ኣብ መጸውዒ ስም ካብ ጌጋ ዘናግፍ መድኅን እዩ። ንምሳሌ፦ ብምሕፃረ ቃል ክጸሓፉ ከለዉ ሃብተማርያም - ሃ/ማርያም፣ ኃይለማርያም - ኃ/ማርያም ይጸሓፉ። ብዘይፍልጠት ነቲ ሃ/ማርያም ዝብል ሃይለማርያም፣ ነቲ ኃ/ማርያም ዝብል ድማ ኃብተማርያም ኢልካ ምንባብ ናይ ስም ስሕተት ይፈጥር።

ፊደላት፦ በዚ ጥራሕ ከይተወሰኑ ብቍጽራዊ ቀመር’ውን ብምሥጢር እምብዛ ዝተረኃኃቁ እዮም። ነፍሲ ወከፍ ፊደል ነናቱ ዝውክሎ ቍጽሪ ከምዘለዎ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን የረድኡ እዮም።

ፊደል

ቍጽሪ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

20

30

40

ፊደል

ቍጽሪ       

50

60

70

80

90

100

200

300

400

500

600

700

800

 ‘ጸ’ – 500 ፣ ‘ፀ’ – 600 ቍጽሪ ኣለዎ። ንምሳሌ፦ ኣብ ፍጻሜ ዘመን ዝመጽእ ሓሳዌ መሢሕ ቍጽሩ 666 ምዃኑ ኣብ ራእየ ዮሓንስ ተገሊጹ ኣሎ፣(ራእ. ዮሓ. 13፡18) እዚ ቍጽሪ’ዚ ብብዙኅ መንገዲ ዝትርጐም ኮይኑ ሓደ ካብኡ ናይ ግብሪ ስሙ ማለት ‘ፀራዊ’ ዝብል ዘመልክት ምዃኑ ሊቃውንት የረድኡ። ፀ - 600 ፡ ራ - 6 ፡ ዊ - 60 ፣ 600+6+60= 666 ። ‘ፀራዊ’ ማለት ተጻባኢ፡ ሰይጣናዊ ማለት እዩ፦ “ብእሲ ፀራዊ ገብረ ዘንተ ወፀራዊሰ ዲያብሎስ/ እዝስ ፀራዊ ወዲ ዲያብሎስ ዝገበሮ እዩ” ከምዝብል። ማቴ. 13፡28-39 ። ስለዚ ብ’ጸ’- ‘ጸራዊ’ ኢልካ ምጽሓፍ ንቍጽሪ ብ100 ኣጕዲሉ 566 ይገብሮ እሞ ምሥጢራዊ ትርጕም የፋልስ።

ስለዚ ፊደላት ግእዝ፣ ኣብ ግእዛዊ ጽሑፍ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሥነ ጽሑፍ ትግርኛ’ውን ብኸፊል ዘይኮነ ሙሉእ ብሙሉእ ብዘይ ጎደሎ ክንጥቀመሎም ደኣ እምበር ካብ ልሳነ ግእዝን ትግርኛን እናተነከዩ፣ ምሥጢር ቅዱሳት መጻሕፍቲ’ውን እናተጻሕየየ ዓይንኻ ኣፍጢጥካ ኢድካ ኣጥሚርካ ምርኣይ ስለዘይግባእ ላዕለዋይ መመኃደሪ ሕጊ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ዝኾነ ቃል ዓዋዲ ኣብ ‘ፊደላትን ኣኃዛትን’ ዝብል ኣርእስቲ “ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥነ ጽሑፍ ዓቂባ ዝጸንሐትን እትነብርን ብምዃና ዝጸንሑ ፊደላትን ኣኃዛትን ከየጒደለት ዓቂባ ትነብር” ብምባል ብንጹር ነዚ ኣብ ቕዋሙ ኣስፊርዎ ይርከብ። (ኣንቀጽ 120 ገጽ 71)

በዚ መሠረት ነዘን ኣብ ኣፍ ደገ ሞት ንጥፍኣት ተገማጊመን ዘለዋ ፊደላትና ትንሣኤ ኸነብሥረን ብፍላይ ናይ ቤተ ክርስቲያንን ደቃን ኃላፍነት እዩ።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!

ዘመነ ማቴዎስ 8 ጥር 2013 ዓ.ም.ግ.

January
Saturday
16
ዝክር፦ ቅዳሴ ቤቱ ለማርቆስ ወንጌላዊ በእደ አባ ብንያሚ፡ ወቅዳሴ ቤቱ ለመቃርስ፡ ወዕረፍቱ ለአባ ቢንያሚ፡ ወእንድራኒቆስ። ዘቅዳሴ ምንባብ መልእክታት፦ ገላ. 2፡1-14። 1ይ ጴጥ. 5፡8-ፍጻሜ። ግብረ ሓዋርያት ግብ. ሐዋ. 15፡36-ፍጻሜ። ምስባክ መዝ. 117/118 ወንጌል ሉቃ. 2፡39-ፍጻሜ። ቅዳሴ ቅዳሴ ዘባስልዮስ።  ***
00:00 h

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

ስብሐተ ማኅሌት

‘ማኅሌት’፦ ‘ኀለየ፡ዘመረ፡ኣመስገነ’ ካብ ዝብል ግእዛዊ ቃል ዝወፀ ኮይኑ ምስጋና፡ መዝሙር፡ ንእግዚአብሔር ዝቐርብ መንፈሳዊ መሥዋዕት ማለት እዩ። ብሰንበት ዝቅወም ‘መዝሙር መወድስ’...

ክብረ በዓል አቡነ ሊባኖስ ብዓቢይ መንፈሳዊ ድምቀት ተኸቢሩ!

ዓመት መጽአ 3 ጥር ዝክረ ዕረፍት ኣቡነ ሊባኖስ ዝኽበር ኮይኑ ሎሚ ዓመት’ውን ኣብ ገዳሞም ክብረ በዓል ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ...

ግዝረት አመ ፮ ለጥር

ሓደ ካብተን ትሽዓተ ንኡሳን በዓላት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ግዝረት’ዩ። ሠራዔ ሕግ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘይካ በይና ኃጢኣት ፡ ሕጊ...

ግዝረት ኣብ ክርስትና፧?!

ግዝረት፡ ማለት ሕፃን ዕልቦኡ ዝኽንሸበሉ ኵነት እዩ። ዕልቦ ፆታዊ ኽፍሊ ኣካል ናይ ሕፃን ብምቕራጽ ዝፍጸም እዩ።

ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መደብ ፓልቶክ መበል 11 ዓመት…

ኣብ ትኅቲ ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ ዝመሓደር ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መደብ ፓልቶክ መበል 11 ዓመት ኣብ ትሕቲ “መስቀሉ ኣልዒሉ...

ዘመነ ልደት

ካብ 29 ታኅሣሥ ክሳዕ 5 ጥር ዘሎ ጊዜ ኾይኑ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብኅቱም ድንግልና ተፀኒሱ፡ ብኅቱም ድንግልና ከም እተወልደ ብሰፊሑ...

“ኮከብ ርኢና፡ ኽንሰግደሉ መጺእና” ማቴ 2፡2

ኣብ ሥነ ፍጥረት ብዕለተ ረቡዕ፡ ካብ ዝተፈጥሩ ሓደ ከዋክብት እዮም። “እግዚአብሔር ድማ ‘ንመዓልቲ ካብ ለይቲ ዝፈልዩ ብርሃናት ኣብ ጠፈር ሰማይ...

ብምኽንያት በዓል ልደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ 2013 ዓ.ም.ግ (2021)…

በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ! ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን እትነብሩ ሕዝበ እግዚኣብሔር፡ ኣብ ሆስፒታል ዘለኹም ሕሙማነ ሥጋ፥ ሕዝብኹም ንምድኃን...

ኣብ ደብረ ሲና ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ ኣብ ጕዳያት…

ብዕለት 15 ታኅሣሥ 2013 ዓ.ም. ላዕለዎት ኃለፍቲ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ምስ ተማሃሮን ምምኅዳርን ቤት ትምህርቲ ሥነ መለኮት ብዛዕባ ኣብ...

ቤት ጽሕፈት ቅዱስ ሲኖዶስ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ዙም ርክባት ይቕጽሎ…

ቤት ጽሕፈት ቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ፡ ብምኽንያት ኮረና ቫይረስ ናይ ዙም ርክባት በብጊዜኡ ይቕጽል ኣሎ።

መርሓዊ’ዩ ኣምላኽና!

ኣብቲ ጸልሚ-ጭንቂ ዓዘቕቲ ታኼላ፣ወጥሪ በዚኅወን ኣዕይንተይ ክኾላ፣ ውሽጠይ’ውን እናበለ፥ 

ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ወከልቲ ገዳማት ኤርትራ ብጉዳይ ሓገዝ ገዳማትን ምቕረሐ…

24 ታኅሣሥ 2020 ዓ.ም.ፈ ከም መቐጸልታ ናይቲ ብ23 ታኅሣሥ ምስ ገዳማውያን ዝተኻየደ ጉባኤ፡ ቅዱስ ሲኖዶስ ምስ ወከልቲ ገዳማት ኤርትራ ገዳም...

  

latest articles

FAITH AND WORKS

Faith is “a confidence or trust in God”. Faith gives assertion to the things we hope for and explains the...

The feast of the Holy Cross - Mesekel (The Founding…

The Mesekel holiday is celebreated on Meskerem 17 (27th of September) and Megabit 10 (19th of March). The word Meskel...

The Ascension of St Mary (part two)

Moreover, Whilst John the evangelist was preaching in the country of Asia, on the sixteenth day of the month of...

The Ascension of St Mary (part one)

"At your right hand stands the queen." (Psalm 45:9)IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY...

The Fast of Assumption of the Virgin Mary

This fast lasts from Nehassie (August) 1 to 16. Our Lady departed on 21 of Ter (January) in 50 A.D...

“Blessed is he that considereth the poor” Ps. 41:1

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God Amen. The basic necessities...

The Apostle Saint Paul

Saint Paul was a Jew, of the tribe of Benjamin, a Pharisee, the son of a Pharisee; and his kinsfolk...

The Apostle st. Peter

Peter was from Bethsaida, and he was a fisherman.  Our Lord chose him on the second day following that whereon...

The Fast of Wednesdays and Fridays

Every week Wednesdays and Fridays are observed as fast days except during the fifty days (between Easter and Pentecost), and...

The Fast of the Apostles

The Apostles observed this fast after they received the Holy Spirit and before they set out to proclaim the Gospel...

The feast Of Pentecost

IN THE NAME OF THE FATHER AND THE SON AND THE HOLY SPIRIT, ONE GOD. On this day the Holy...

Ascension

After the Lord Jesus Christ had finished the operation of His wisdom upon earth, by His Passion, and His Death...